“ฝนตกแช่” คืออะไร? ตกหนักขนาดไหนต้องอพยพ?

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat ถึงการประเมินความเสี่ยงจากฝนตกแช่ดูอย่างไร แบบไหนต้องอพยพ? โดยระบุว่า ฝนแช่ (Stationary Rain) คือลักษณะของฝนที่ตกหนักและเบาสลับต่อเนื่องกันในพื้นที่เดิมซ้ำๆ เป็นเวลานาน เนื่อง จากระบบลมไม่มีการเคลื่อนที่ ซึ่งแตกต่างจากพายุฝนทั่วไปที่จะเคลื่อนตัวผ่านไปตามกระแสลม 

การประเมินต้องสังเกตจากพฤติกรรมฝน

การจะประเมินหรือคาดการณ์ความเสี่ยงน้ำท่วมจากฝนแช่ สามารถสังเกตและติดตามได้จากสัญญาณและพฤติ กรรมต่อไปนี้

1. ฝนจะตกต่อเนื่องยาวนานหลายชั่วโมงหรืออาจเป็นวัน โดยที่ไม่มีทีท่าว่าเมฆฝนจะเคลื่อนย้ายไปไหน เหมือนการเปิดก๊อกน้ำจ่อไว้ที่แก้วน้ำใบเดียวตลอดเวลาจนน้ำล้น
2. ปริมาณน้ำฝนสะสมสูงเกินเกณฑ์: ให้ติดตามรายงาน ปริมาณน้ำฝนสะสม (Accumulated Rainfall) จากแอปพลิเคชันสภาพอากาศหรือสถานีอุตุนิยมวิทยา หากตัวเลขพุ่งสูงเกิน 100–200 มิลลิเมตร ในรอบวัน จะถือว่าเป็นระดับที่อันตรายมากเกินขีดความสามารถ
3. เมื่อฝนตกแช่อยู่ที่เดิมนานเกินไป ดินจะอิ่มตัวจนไม่สามารถดูดซับน้ำได้อีก และระบบท่อระบายน้ำของเมืองจะระบายน้ำไม่ทัน ส่งผลให้น้ำเริ่มเอ่อล้นขึ้นมาจากท่อและกระจายเป็นวงกว้าง

เช็กความเสี่ยงน้ำท่วมได้ผ่านแอปพลิเคชัน

วิธีเช็กความเสี่ยงน้ำท่วมผ่านเรดาร์สภาพอากาศ สามารถสังเกตลักษณะของฝนแช่ได้ด้วยตัวเองผ่านเรดาร์ตรวจอากาศ เช่น แอปพลิเคชัน Thai Weather หรือเว็บบอร์ดของกรมอุตุนิยมวิทยา หากกลุ่มสีแดงไม่ขยับในเรดาร์จะเห็นกลุ่มฝน สะท้อนเป็นสีส้มหรือสีแดงเข้ม ซึ่งหมายถึงฝนตกหนัก แช่นิ่งอยู่บนพิกัดพื้นที่เป็นเวลานานติดต่อกันหลายชั่วโมง โดยรูปร่างกลุ่มฝนแทบไม่เปลี่ยน หากกดดูภาพเรดาร์แบบเคลื่อนไหว (Loop) แล้วพบว่ากลุ่มเมฆฝนก่อตัวซ้ำๆ ในจุดเดิม ไม่มีการเคลื่อนตัวไปทิศทางอื่น นั่นคือสัญญาณชัดเจนของฝนแช่

อพยพทันทีเมื่อน้ำท่วมสูงเกินระดับอันตราย

สัญญาณเตือนที่ต้องอพยพทันทีน้ำท่วมสูงเกินระดับอันตราย เมื่อน้ำเริ่มท่วมสูงขึ้นอย่างรวดเร็วเกินกว่าระดับปลั๊กไฟ ชั้น 1 ของบ้าน หรือสูงถึงระดับอกหรือเอว และไม่มีทีท่าว่าจะลดลง หรือเมื่อหน่วยงานราชการหรือผู้ว่าราช การประกาศให้พื้นที่เป็น เขตภัยพิบัติและต้องอพยพ หากอยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัยสูง เช่น พื้นที่ใกล้เชิงเขา น้ำป่าไหลหลาก ดินถล่ม หรือพื้นที่ริมแม่น้ำที่ระดับน้ำล้นตลิ่งและไหลเชี่ยว แม้ฝนจะตกเพียงไม่กี่ชั่วโมงก็ต้องรีบย้ายออก รวมถึงหากระบบสาธารณูปโภคถูกตัดขาด ไฟฟ้า ประปา หรือเส้นทางเข้า-ออกหลักถูกตัดขาด และเสบียงอาหารหมด