ความดันโลหิตสูง ภัยเงียบที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่มีสัญญาณเตือน

แพทย์หญิงทรายด้า บูรณสิน  อายุรแพทย์โรคหัวใจและหลอดเลือด  โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล อธิบายว่า ความดันโลหิตสูง คือภาวะที่แรงดันเลือดในหลอดเลือดแดงสูงกว่าปกติอย่างต่อเนื่อง โดยค่าความดันโลหิตจะประกอบด้วย 2 ค่า ได้แก่

• ความดันตัวบน (Systolic Blood Pressure) หมายถึง ค่าที่ได้ขณะหัวใจบีบตัวส่งเลือดไปยังร่างกาย
• ความดันตัวล่าง (Diastolic Blood Pressure) หมายถึง ค่าที่ได้ขณะหัวใจคลายตัวระหว่างการเต้นแต่ละครั้ง
• โดยทั่วไป หากค่าความดันโลหิตอยู่ที่ 140/90 มิลลิเมตรปรอท หรือสูงกว่านี้อย่างต่อเนื่อง จะเข้าข่ายโรคความดันโลหิตสูง 
• ความดันโลหิตสูงมีอาการหรือไม่

ในระยะแรก ความดันโลหิตสูงมักไม่แสดงอาการ ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่ทราบว่าตนเองมีภาวะนี้ แต่ในบางรายอาจพบอาการ เช่น

• ปวดศีรษะ
• เวียนศีรษะ
• เหนื่อยง่าย

แต่อาการดังกล่าวไม่จำเพาะ และอาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้ จึงไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้ จำเป็นต้องอาศัยการตรวจวัดความดันโลหิตเป็นหลัก

 ทำไมความดันสูงที่ “ไม่มีอาการ” จึงต้องระวัง

แม้ผู้ป่วยจะรู้สึกปกติ แต่ความดันโลหิตที่สูงอย่างต่อเนื่องสามารถส่งผลต่อหลอดเลือดและอวัยวะสำคัญในร่างกายได้ในระยะยาว โดยการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มักเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป และไม่สามารถสังเกตได้จากอาการภายนอก

หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น

• โรคหัวใจขาดเลือด
• ภาวะหัวใจล้มเหลว
• โรคหลอดเลือดสมอง (อัมพฤกษ์ อัมพาต)
• โรคไตเรื้อรัง

จากประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยของ ศูนย์หัวใจและหลอดเลือด โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชั่นแนล พบว่าผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยเข้ารับการรักษาเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนแล้ว ทั้งที่ก่อนหน้านั้นไม่มีอาการเตือนที่ชัดเจน

ปัจจัยเสี่ยงของความดันโลหิตสูงสามารถแบ่งได้เป็น

ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้

• พันธุกรรม
• อายุที่เพิ่มขึ้น
• ปัจจัยที่ควบคุมได้
• การรับประทานอาหารเค็มหรือไขมันสูง
• การไม่ออกกำลังกาย
• ความเครียดสะสม
• การสูบบุหรี่
• การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

ความสำคัญของการตรวจวัดความดันโลหิต

การตรวจวัดความดันโลหิตอย่างสม่ำเสมอ เป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยให้สามารถค้นพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น แม้ในช่วงที่ยังไม่มีอาการ

• การติดตามค่าความดันอย่างต่อเนื่องช่วยให้
• เห็นแนวโน้มของระดับความดันโลหิต
• ประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพได้เหมาะสม
• วางแผนการดูแลได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
• โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน หรือผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

แนวทางการดูแลและป้องกันความดันโลหิตสูงในชีวิตประจำวัน

• เลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม ลดเค็ม ลดอาหารแปรรูป
• เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
• หลีกเลี่ยงบุหรี่และแอลกอฮอล์
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

ความดันโลหิตสูงอาจเป็นภาวะที่ดำเนินไปอย่างเงียบ ๆ โดยไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจนในระยะแรก การตรวจวัดความดันโลหิตอย่างสม่ำเสมอจึงมีความสำคัญ เพราะช่วยให้สามารถค้นพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ก่อนเกิดภาวะแทรกซ้อน และนำไปสู่การดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ หลอดเลือดสมอง และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นในระยะยาว