เยื่อหุ้มรก นวัตกรรมรักษาโรคตา ฟื้นฟูการมองเห็น

ปัจจุบันการรักษาโรคตาทางผิวดวงตาและกระจกตามีความก้าวหน้ามากขึ้น หนึ่งในเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ได้รับความสนใจอย่างมาก คือ การใช้เยื่อหุ้มรก (Amniotic membrane) ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อชีวภาพที่มีคุณสมบัติพิเศษในการช่วยซ่อมแซม ฟื้นฟู และลดการอักเสบของเนื้อเยื่อตา ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการรักษาและลดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดได้อย่างมีนัยสำคัญ

เยื่อหุ้มรกคืออะไร และมีประโยชน์อย่างไร

เยื่อหุ้มรกเป็นส่วนหนึ่งของรกที่ห่อหุ้มทารกในครรภ์ อุดมด้วยสารชีวภาพและสเต็มเซลล์ที่ช่วยส่งเสริมการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ โดยมีคุณสมบัติเด่น ได้แก่

• ลดการอักเสบและช่วยยับยั้งการติดเชื้อ
• กระตุ้นการเจริญเติบโตของเซลล์เยื่อบุผิวกระจกตา
• ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นและลดการเกิดแผลเป็น
• ไม่กระตุ้นการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน จึงเหมาะสำหรับการปลูกถ่ายเนื้อเยื่อ
• คุณสมบัติเหล่านี้ทำให้เยื่อหุ้มรกถูกนำมาใช้เป็นวัสดุชีวภาพสำคัญในการรักษาโรคตาหลายชนิด

การนำเยื่อหุ้มรกมาใช้รักษาโรคตา

ในทางจักษุวิทยา เยื่อหุ้มรกถูกนำมาใช้ร่วมกับการรักษาและการผ่าตัด เพื่อช่วยให้ผลลัพธ์ดีขึ้น เช่น

• การผ่าตัดลอกต้อเนื้อ ช่วยลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ และทำให้แผลหายเร็ว
• การตัดก้อนเนื้อเยื่อบุตาขาว ลดการอักเสบหลังผ่าตัด
• แผลกระจกตา (Corneal ulcer) ช่วยฟื้นฟูผิวกระจกตาและลดความเสียหายถาวร
• แผลไหม้หรือสารเคมีเข้าตา ช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อและลดการสูญเสียเยื่อบุตา
• การใช้เยื่อหุ้มรกจึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยรักษาการมองเห็น และลดความรุนแรงของโรคตาที่อาจนำไปสู่ภาวะตาบอด

การใช้เยื่อหุ้มรกในการรักษาโรคตาจะดำเนินการภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยทางการแพทย์ โดยมีขั้นตอนสำคัญ ดังนี้

การคัดกรองและเตรียมเนื้อเยื่อ

เยื่อหุ้มรกได้จากการบริจาคหลังคลอดที่ผ่านการคัดกรองโรคติดเชื้ออย่างเข้มงวด และผ่านกระบวนการทำความสะอาด ฆ่าเชื้อ และจัดเก็บในสภาวะปลอดเชื้อตามมาตรฐานธนาคารเนื้อเยื่อ

การเลือกใช้ตามข้อบ่งชี้ของโรคตา

จักษุแพทย์จะประเมินความรุนแรงของโรค เช่น ต้อเนื้อ แผลกระจกตา หรือการสูญเสียเยื่อบุตา เพื่อกำหนดวิธีใช้เยื่อหุ้มรกที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

การปลูกถ่ายหรือปิดแผลบริเวณผิวตา

ในระหว่างการผ่าตัด แพทย์จะนำเยื่อหุ้มรกมาวางปิดบริเวณแผลหรือพื้นที่ที่สูญเสียเนื้อเยื่อ แล้วเย็บยึดหรือใช้กาวชีวภาพเพื่อให้ติดกับผิวตา ช่วยปกป้องแผลและกระตุ้นการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ

การดูแลหลังการรักษา

ผู้ป่วยจะได้รับยาหยอดตาเพื่อลดการอักเสบและป้องกันการติดเชื้อ พร้อมนัดติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้แผลหายสมบูรณ์และลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำของโรค

เพิ่มการเข้าถึงการรักษาที่มีคุณภาพ

การจัดตั้ง ธนาคารเยื่อหุ้มรก เพื่อผลิตและจัดเก็บเนื้อเยื่ออย่างได้มาตรฐาน ช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนวัสดุรักษาโรคตา ทำให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงการรักษาที่มีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และมีค่าใช้จ่ายเหมาะสมมากขึ้น นับเป็นก้าวสำคัญของระบบสาธารณสุขไทยในการยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยโรคตา

เยื่อหุ้มรกจึงไม่ใช่เพียงเนื้อเยื่อทางชีวภาพธรรมดา แต่เป็นนวัตกรรมทางการแพทย์ที่ช่วยฟื้นฟูดวงตา ลดการอักเสบ เร่งการหายของแผล และเพิ่มโอกาสการมองเห็นที่ดีขึ้นให้กับผู้ป่วยจำนวนมากในปัจจุบันและอนาคต

โรงพยาบาลเมตตาประชารักษ์ (วัดไร่ขิง) ร่วมกับโรงพยาบาลนครปฐม ลงนามความร่วมมือ (MOU) จัดตั้ง ธนาคารเยื่อหุ้มรก สำหรับผลิตและจัดเก็บเยื่อหุ้มรกอย่างครบวงจร เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนเนื้อเยื่อสำหรับรักษาผู้ป่วยโรคตา ช่วยเพิ่มการเข้าถึงบริการที่มีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และมีค่าใช้จ่ายเหมาะสม