แรงงานต่างด้าวในกรุงเทพฯ แย่งงานคนไทยหรือไม่?

ระหว่างการลงพื้นที่หาเสียงเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2569 มีประชาชนรายหนึ่งสอบถามนายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้สมัครผู้ว่าฯ กทม. ว่า "ทำไมปล่อยแรงงานต่างด้าวมาแย่งงานคนไทย"

นายชัชชาติชี้แจงว่า กรุงเทพมหานครมีอำนาจหน้าที่จำกัดในเรื่องแรงงานต่างด้าว หลายกรณีต้องประสานการทำงานร่วมกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ตำรวจ และฝ่ายปกครอง พร้อมยืนยันว่าที่ผ่านมามีการประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง

ประเด็นแรงงานต่างด้าวเป็นหนึ่งในเรื่องที่ถูกพูดถึงมาโดยตลอดในกรุงเทพฯ โดยเฉพาะข้อกังวลเกี่ยวกับการแย่งอาชีพคนไทย อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากข้อมูลของหน่วยงานภาครัฐ จะพบว่ามีทั้งแรงงานที่ได้รับอนุญาตทำงานอย่างถูกต้อง และแรงงานที่ฝ่าฝืนกฎหมายซึ่งถูกตรวจสอบและดำเนินคดีอย่างต่อเนื่อง

ย้อนดูตัวเลขจับกุมแรงงานผิดกฎหมาย

ปี 2561 ตรวจสอบแรงงานกว่า 149,000 คน

กรมการจัดหางานรายงานว่า ในปี 2561 มีการตรวจสอบแรงงานต่างด้าว 149,315 คนทั่วประเทศ และดำเนินคดี 4,262 คน

แรงงานที่ถูกดำเนินคดีส่วนใหญ่เป็น

• เมียนมา 2,914 คน
• กัมพูชา 583 คน
• ลาว 360 คน
• เวียดนาม 233 คน

ความผิดที่พบมากที่สุด ได้แก่ การทำงานโดยไม่มีใบอนุญาต และการกระทำผิดตามกฎหมายคนเข้าเมือง

ในช่วงเดียวกัน เจ้าหน้าที่ตรวจสอบสถานประกอบการ 8,806 แห่ง และดำเนินคดีกับนายจ้าง 692 แห่ง รวมค่าปรับมากกว่า 15.5 ล้านบาท

ปี 2564 จับกุมผู้หลบหนีเข้าเมืองกว่า 42,000 คน

ข้อมูลจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ระบุว่า ระหว่างวันที่ 29 ธันวาคม 2563 ถึง 15 ธันวาคม 2564 มีการจับกุมผู้หลบหนีเข้าเมือง 42,443 คน

นอกจากนี้ยังจับกุม

• ผู้นำพา 293 คน
• ผู้ช่วยเหลือและให้ที่พักพิง 841 คน

รวมผู้ถูกจับกุมทั้งสิ้น 43,577 คน

ปี 2567-2568 ตรวจเข้มต่อเนื่อง

43 วัน ตรวจสอบแรงงานกว่า 131,000 คน

ช่วงวันที่ 5 มิถุนายน - 18 กรกฎาคม 2567 เจ้าหน้าที่ตรวจสอบสถานประกอบการ 10,504 แห่ง

ผลการดำเนินงานพบว่า

• ดำเนินคดีนายจ้าง 348 แห่ง
• ตรวจสอบแรงงานต่างด้าว 131,361 คน
• ดำเนินคดีแรงงานผิดกฎหมาย 889 คน
• ปีงบประมาณ 2568 ตรวจแรงงานกว่า 523,000 คน

ข้อมูลตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2567 ถึง 18 เมษายน 2568 พบว่า

• ตรวจสอบสถานประกอบการ 38,734 แห่ง
• ดำเนินคดีนายจ้าง 1,329 แห่ง
• ตรวจสอบแรงงานต่างด้าว 523,706 คน
• ดำเนินคดีแรงงานผิดกฎหมาย 2,575 คน

ตัวเลขดังกล่าวเป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่มีการตรวจสอบแรงงานต่างด้าวจำนวนมากในรอบหลายปีที่ผ่านมา

กรุงเทพฯ มีแรงงานต่างด้าวถูกกฎหมายเกือบ 8 แสนคน

รายงานสถานการณ์แรงงานกรุงเทพมหานคร ไตรมาส 1 ปี 2568 ระบุว่า กรุงเทพมหานครมีผู้มีงานทำ 5,741,447 คน

ในจำนวนนี้เป็นแรงงานต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตทำงานอย่างถูกต้อง 796,145 คน หรือประมาณ 13.9% ของผู้มีงานทำทั้งหมด

กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ในแรงงานทุก 100 คนของกรุงเทพฯ จะมีแรงงานต่างด้าวที่อยู่ในระบบประมาณ 14 คน

อาชีพใดที่พบการกระทำผิดมากที่สุด

กระทรวงแรงงานระบุว่า กลุ่มอาชีพที่พบแรงงานต่างด้าวทำงานผิดกฎหมายมากที่สุด คือ

• ค้าขาย
• หาบเร่
• แผงลอย

จากการตรวจสอบพบผู้กระทำผิดทั่วประเทศ 1,609 คน

แบ่งเป็น

• กรุงเทพมหานคร 738 คน
• จังหวัดอื่น 871 คน

กรุงเทพฯ จึงเป็นพื้นที่ที่พบการกระทำผิดในลักษณะนี้มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ

ผู้ว่าฯ กทม. มีอำนาจจัดการได้มากน้อยแค่ไหน

การอนุญาต การตรวจสอบ และการจับกุมแรงงานต่างด้าว เป็นอำนาจของหน่วยงานส่วนกลาง ได้แก่

• กระทรวงแรงงาน
• กรมการจัดหางาน
• สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
• ตำรวจ
• ฝ่ายปกครอง

กรุงเทพมหานครไม่มีอำนาจจับกุมหรือดำเนินคดีแรงงานต่างด้าวโดยตรง แต่สามารถประสานงาน สนับสนุนข้อมูล และร่วมปฏิบัติการกับหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมาย

ด้วยเหตุนี้ นโยบายเกี่ยวกับแรงงานต่างด้าวของผู้ว่าฯ กทม. จึงมักอยู่ในรูปแบบการประสานงานและการแก้ไขปัญหาในระดับพื้นที่ มากกว่าการใช้อำนาจบังคับใช้กฎหมายโดยตรง

ตัวเลขตลาดแรงงานกรุงเทพฯ ล่าสุด

ไตรมาส 1 ปี 2568 กรุงเทพมหานครมีผู้ว่างงาน 63,497 คน หรือคิดเป็นอัตราว่างงาน 1.09%

ผู้ว่างงานส่วนใหญ่เป็น

• ผู้จบปริญญาตรี 30,208 คน
• ผู้จบมัธยมศึกษาตอนปลาย 19,975 คน

ขณะที่แรงงานต่างด้าวส่วนใหญ่ทำงานในภาคก่อสร้าง การผลิต และงานบริการ ซึ่งเป็นภาคเศรษฐกิจที่มีการจ้างงานแรงงานจำนวนมาก