เปิดสาเหตุแผ่นดินไหวอินโดนีเซีย ทำไมถึงสะเทือนถึง 6 จังหวัดภาคใต้

อินโดนีเซียเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่หลายครั้งในช่วงวันที่ 15 สิงหาคม 2569 โดยหนึ่งในเหตุการณ์ที่ประชาชนไทยให้ความสนใจคือ แผ่นดินไหวบนบกขนาด 6.8 บริเวณเกาะสุมาตรา ซึ่งสามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้ในหลายจังหวัดทางภาคใต้ของไทย

คำถามสำคัญคือ แผ่นดินไหวเกิดจากอะไร และเหตุใดแรงสั่นสะเทือนจากอินโดนีเซียจึงเดินทางมาถึงประเทศไทยได้?

แผ่นดินไหว 6.8 สุมาตรา เกิดขึ้นเมื่อไหร่?

เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2569 เวลา 17.54 น. ตามเวลาประเทศไทย เกิดแผ่นดินไหวบนบกขนาด 6.8 ที่ระดับความลึกประมาณ 172.5 กิโลเมตร บริเวณเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย

จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ใกล้เมือง เปมาตังเซียนตาร์ (Pematangsiantar) จังหวัดสุมาตราเหนือ โดยอยู่ห่างจากเมืองดังกล่าวไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 15.3 กิโลเมตร

ด้วยขนาด 6.8 จึงถือเป็นแผ่นดินไหวขนาดค่อนข้างใหญ่ และแม้จุดเกิดเหตุจะอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย แต่แรงสั่นสะเทือนสามารถส่งผ่านมายังพื้นที่ทางภาคใต้ของประเทศไทยได้

เปิดสาเหตุแผ่นดินไหว เกิดจากแผ่นเปลือกโลกมุดตัว

สาเหตุสำคัญของแผ่นดินไหวบริเวณอินโดนีเซียเกี่ยวข้องกับ การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกอินโด-ออสเตรเลีย (Indo-Australia Plate) ซึ่งมุดตัวลงใต้ แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย (Eurasia Plate)

การเคลื่อนตัวลักษณะนี้ทำให้เกิดการสะสมพลังงานและความเค้นภายในเปลือกโลก เมื่อแรงสะสมเพิ่มขึ้นจนถึงจุดที่ชั้นหินไม่สามารถรับแรงได้อีกต่อไป จึงเกิดการปลดปล่อยพลังงานออกมาอย่างฉับพลันในรูปของ คลื่นแผ่นดินไหว

นี่คือหนึ่งในกลไกสำคัญที่ทำให้อินโดนีเซียเป็นพื้นที่ที่เกิดแผ่นดินไหวบ่อยครั้ง

ทำไมแผ่นดินไหวอินโดนีเซียถึงรู้สึกได้ในไทย?

ปัจจัยสำคัญของเหตุการณ์ครั้งนี้คือ ระยะห่างและความลึกของจุดเกิดแผ่นดินไหว

จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวอยู่ห่างจาก อำเภอเมืองสตูล จังหวัดสตูล ประมาณ 417 กิโลเมตร ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ขณะที่จุดเกิดเหตุอยู่ลึกถึงประมาณ 172.5 กิโลเมตร

เมื่อเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ พลังงานจะกระจายออกจากจุดกำเนิดเป็นคลื่นแผ่นดินไหว และสามารถเดินทางผ่านชั้นหินไปได้เป็นระยะทางไกล ทำให้พื้นที่ที่อยู่ห่างจากศูนย์กลางหลายร้อยกิโลเมตรสามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้

ดังนั้น แม้ประเทศไทยจะไม่ได้อยู่ใกล้จุดเกิดเหตุโดยตรง แต่พื้นที่ภาคใต้ซึ่งอยู่ใกล้เกาะสุมาตราจึงมีโอกาสรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้มากกว่าพื้นที่ส่วนอื่นของประเทศ

6 จังหวัดภาคใต้รับรู้แรงสั่นสะเทือน

จากรายงานเหตุการณ์ พบว่าประชาชนในหลายพื้นที่ของภาคใต้สามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวครั้งนี้ ได้แก่

• สตูล
• สงขลา
• ตรัง
• พัทลุง
• กระบี่
• ภูเก็ต

อย่างไรก็ตาม เบื้องต้น ยังไม่มีรายงานความเสียหาย จากเหตุการณ์แผ่นดินไหว 6.8 ในประเทศไทย

การรับรู้แรงสั่นสะเทือนไม่ได้หมายความว่าจะต้องเกิดความเสียหายเสมอไป เนื่องจากระดับความรุนแรงที่แต่ละพื้นที่รู้สึกได้ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งขนาดของแผ่นดินไหว ความลึก ระยะทางจากจุดเกิดเหตุ รวมถึงสภาพธรณีวิทยาและชั้นดินในพื้นที่

อินโดนีเซียยังเผชิญแผ่นดินไหว 7.7 ที่ฟลอเรส

นอกจากเหตุการณ์ที่เกาะสุมาตราแล้ว ในวันเดียวกันอินโดนีเซียยังเผชิญ แผ่นดินไหวในทะเลขนาด 7.7 บริเวณนอกชายฝั่งเกาะฟลอเรส จังหวัดนูซาเติงการา ทางตะวันออกของประเทศ

เหตุการณ์ดังกล่าวมีความรุนแรงและสร้างความเสียหายอย่างมาก โดยมีรายงานผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 47 ราย และผู้ได้รับบาดเจ็บอย่างน้อย 50 คน

บ้านเรือนพังถล่มเสียหายทั้งหลังอย่างน้อย 157 หลัง ขณะที่อาคารและโครงสร้างพื้นฐาน เช่น โรงเรียน โรงพยาบาล ศูนย์การแพทย์ และโบสถ์ ได้รับความเสียหายมากกว่า 200 แห่ง

นอกจากนี้ยังเกิดดินถล่ม ส่งผลให้เส้นทางหลายสายถูกตัดขาด และหมู่บ้านห่างไกลหลายแห่งใน 6 เขตปกครองบนเกาะฟลอเรสได้รับผลกระทบ

อาฟเตอร์ช็อกกว่า 200 ครั้ง หลังแผ่นดินไหว 7.7

หลังเกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.7 หน่วยงานด้านอุตุนิยมวิทยาของอินโดนีเซียรายงานว่า เกิด แผ่นดินไหวตาม หรือ Aftershock อย่างน้อย 235 ครั้ง

อาฟเตอร์ช็อกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดมีขนาด 6.2 ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องเฝ้าระวังสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง เนื่องจากแรงสั่นสะเทือนเพิ่มเติมอาจส่งผลต่ออาคารที่ได้รับความเสียหายอยู่แล้ว และอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อดินถล่มในพื้นที่ภูเขา

ทางการท้องถิ่นยังได้อพยพประชาชนประมาณ 2,000 คน ไปยังพื้นที่ปลอดภัยเพื่อป้องกันความเสี่ยงจากเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นตามมา

แผ่นดินไหว 7.7 กระทบทะเล มีรายงานคลื่นสึนามิขนาดเล็ก

เนื่องจากเหตุการณ์ขนาด 7.7 เกิดขึ้นในทะเล จึงมีการติดตามความเสี่ยงด้านคลื่นสึนามิด้วย โดยสถานีตรวจวัดระดับน้ำทะเลพบ คลื่นสึนามิขนาดเล็กบางส่วน และมีรายงานว่าคลื่นพัดเข้าสู่หมู่บ้านชายฝั่งในพื้นที่มังการายและมังการายตะวันออก

เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนว่า แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในทะเล โดยเฉพาะแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ สามารถสร้างความเสี่ยงต่อพื้นที่ชายฝั่งได้ แม้ระดับคลื่นที่เกิดขึ้นในครั้งนี้จะมีขนาดไม่สูงมากก็ตาม

ทำไมอินโดนีเซียจึงเกิดแผ่นดินไหวบ่อย?

อินโดนีเซียตั้งอยู่ในบริเวณที่มีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกหลายแผ่น และเป็นส่วนหนึ่งของเขตที่มีการเกิดแผ่นดินไหวและภูเขาไฟจำนวนมาก

โดยเฉพาะบริเวณที่ แผ่นอินโด-ออสเตรเลียมุดตัวใต้แผ่นยูเรเซีย กระบวนการดังกล่าวทำให้เกิดการสะสมและปลดปล่อยพลังงานภายในเปลือกโลกเป็นระยะ

เมื่อเกิดการเคลื่อนตัวอย่างฉับพลันตามแนวรอยเลื่อนหรือบริเวณรอยต่อของแผ่นเปลือกโลก พลังงานจะถูกปล่อยออกมาเป็นคลื่นแผ่นดินไหว และยิ่งแผ่นดินไหวมีขนาดใหญ่ พลังงานที่ปล่อยออกมาก็ยิ่งมาก ทำให้สามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้ในพื้นที่ห่างไกล

แผ่นดินไหวอินโดนีเซีย สัญญาณเตือนถึงไทยอย่างไร?

สำหรับประเทศไทย  ภัยแผ่นดินไหวจากประเทศเพื่อนบ้านสามารถส่งผลให้เกิดแรงสั่นสะเทือนในไทยได้ โดยเฉพาะพื้นที่ภาคใต้ที่อยู่ใกล้เกาะสุมาตรา

อย่างไรก็ตาม การรับรู้แรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวไม่ได้หมายความว่าจะเกิดเหตุรุนแรงหรือความเสียหายในประเทศไทยเสมอไป สิ่งสำคัญคือประชาชนควรติดตามข้อมูลจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ และไม่ตื่นตระหนกกับข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน