พาชม “เนบิวลารูปหัวใจ” แดงสดใสกลางห้วงอวกาศ ต้อนรับวันวาเลนไทน์

เข้าสู่ช่วงเทศกาลวันวาเลนไทน์ ปี 2026 หลายคนอาจกำลังมองหาดอกไม้หรือของขวัญชิ้นพิเศษให้คนที่รัก แต่รู้หรือไม่ว่า ลึกเข้าไปในห้วงอวกาศอันมืดมิดยังมี หัวใจดวงมหึมากำลังเปล่งแสงสีแดงส่องประกายอยู่เช่นกัน มันคือ เนบิวลารูปหัวใจ หรือ Heart Nebula กลุ่มก๊าซและฝุ่นขนาดยักษ์ที่มีรูปร่างคล้ายหัวใจ ราวกับจักรวาลกำลังเฉลิมฉลองวันแห่งความรักไปพร้อมกับเรา

รู้จัก “เนบิวลารูปหัวใจ”

เนบิวลารูปหัวใจ (Heart Nebula) เป็นเนบิวลาเปล่งแสง (Emission Nebula) มีชื่อรหัสทางดาราศาสตร์ว่า IC 1805 ตั้งอยู่ในกลุ่มดาวค้างคาว (Cassiopeia) ซึ่งอยู่ห่างจากโลกออกไปประมาณ 7,500 ปีแสง ถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน ค.ศ. 1787 โดยวิลเลียม เฮอร์เชล (William Herschel) นักดาราศาสตร์ชื่อดังสัญชาติเยอรมัน-อังกฤษ ซึ่งผู้ค้นพบค้นพบดาวมฤตยู (Uranus) ด้วยเช่นกัน

ความน่าอัศจรรย์ของเนบิวลาชนิดนี้ คือ ก๊าซที่ถูกกระตุ้นให้เรืองแสงและโครงสร้างของฝุ่นอวกาศ ที่รวมตัวกันเป็นรูปทรงหัวใจพองโตอย่างพอดิบพอดี โดยมีขนาดกว้างใหญ่ครอบคลุมพื้นที่ถึง 200 ปีแสง

ทำไมเนบิวลารูปหัวใจจึงมีสีแดง ?

ความลับที่ทำให้เนบิวลารูปหัวใจมีสีแดงสดใส ซึ่งเปรียบเสมือนสีแห่งความรักในห้วงอวกาศ เกิดจากปรากฏการณ์ทางฟิสิกส์ดาราศาสตร์ของก๊าซไฮโดรเจนที่ได้รับพลังงานมหาศาลและถูกกระตุ้นจากกระจุกดาวเปิด (Open Cluster) ที่มีชื่อว่า เมล็อต 15 (Melotte 15) ซึ่งตั้งอยู่บริเวณใจกลางของเนบิวลาหัวใจ จนแตกตัวเป็นไอออน แล้วปลดปล่อยแสงในย่านไฮโดรเจน-อัลฟา (H-alpha) หรือ เส้นสเปกตรัมจำเพาะเจาะจงของก๊าซไฮโดรเจนที่มีสีแดง

โดยกระจุกดาวเปิดเมล็อต 15 นี้ คือ กลุ่มดาวฤกษ์ที่มีต้นกำเนิดจากกลุ่มก๊าซก้อนเดียวกัน เกิดขึ้นในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน เกาะกลุ่มกันอย่างหลวม ๆ ขณะเคลื่อนที่ไปในอวกาศร่วมกัน ภายในกระจุกดาวนี้ มีดาวฤกษ์เกิดใหม่หลายดวง ซึ่งมีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์หลายเท่า จึงสามารถแผ่รังสีพลังงานสูงและลมดาวฤกษ์อย่างรุนแรง กัดเซาะก๊าซและฝุ่นโดยรอบ จนกลายเป็นรูปร่างหัวใจและสันเขาก๊าซที่สวยงามแปลกตา

Heart & Soul คู่แท้แห่งจักรวาล

สิ่งที่น่ารักยิ่งกว่านั้นคือ ในทางดาราศาสตร์เรามักจะไม่พูดถึงเนบิวลารูปหัวใจเพียงลำพัง เพราะข้าง ๆ กัน ยังมีเนบิวลาจิตวิญญาณ (Soul Nebula) ที่มีชื่อรหัสทางดาราศาสตร์ว่า IC 1848 อยู่ใกล้กันเสมอ จนนักดาราศาสตร์ขนานนามว่าเป็นคู่เนบิวลา "Heart and Soul" เปรียบเสมือนคู่แท้ที่ล่องลอยอยู่เคียงกันในห้วงอวกาศมานานแสนนาน

แม้เนบิวลารูปหัวใจจะมีขนาดใหญ่ แต่ก็ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าจากพื้นโลก เนื่องจากเนบิวลานี้มีความสว่างค่อนข้างน้อย หากต้องการชมความสวยงามนี้ จำเป็นต้องอาศัย กล้องโทรทรรศน์และเทคนิคการถ่ายภาพดาราศาสตร์ เพื่อดึงแสงสีแดงในย่านไฮโดรเจน-อัลฟาให้ปรากฏเด่นชัดขึ้นมา หรือรับชมผ่านภาพถ่ายจาก กล้องโทรทรรศน์อวกาศขององค์การนาซา ซึ่งจะให้รายละเอียดของกลุ่มก๊าซและฝุ่นได้ชัดเจนที่สุด โดยไม่มีชั้นบรรยากาศโลกมาบดบัง