ทำความรู้จัก "โรคซึมเศร้าเรื้อรัง" ภาวะซึมลึกที่ผู้ป่วยมักเก็บเงียบ เช็กเลย! เราแค่ "เหนื่อยง่ายหรือใจพัง?"

เพจเฟซบุ๊ก  "หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ" ของ นพ.อภิชาญ แดงรุ่งโรจน์ (ว.63155)จิตแพทย์ รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์ ได้โพสต์ให้ความรู้เกี่ยวกับ "โรคซึมเศร้าเรื้อรัง" โดยระบุว่า

โรคซึมเศร้าเรื้อรัง (Dysthymia / Persistent Depressive Disorder)

โรคซึมเศร้าเรื้อรังคืออะไร และมีอาการอย่างไร?

โรคซึมเศร้าเรื้อรังเป็นภาวะที่อาการซึมเศร้าอาจไม่ได้รุนแรงดิ่งลึกเท่ากับโรคซึมเศร้าเฉียบพลัน แต่จะสะสมเป็นระยะเวลานาน จนผู้ป่วยหลายคนรู้สึกว่าความเศร้า กลายเป็นส่วนหนึ่งของบุคลิกภาพหรือตัวตนไปแล้ว โดยมีเกณฑ์อาการสำคัญดังนี้:

• ระยะเวลา: มีอารมณ์เศร้า หม่นหมอง หรือรู้สึกดิ่งเป็นส่วนใหญ่เกือบทุกวัน ต่อเนื่องกันอย่างน้อย 2 ปีขึ้นไป

อาการร่วม (พบอย่างน้อย 2 ใน 6 ข้อ)

1. พฤติกรรมการกินเปลี่ยนไป เบื่ออาหารจนกินน้อยลง หรือกินมากผิดปกติ

2.พฤติกรรมการนอนเปลี่ยนไป นอนไม่หลับ ตื่นกลางดึก หรือนอนมากเกินไป

3. รู้สึกเหนื่อยล้า อ่อนเพลีย ไม่มีพลังงานในการใช้ชีวิต

4. รู้สึกมองตัวเองในแง่ลบ ประเมินคุณค่าตัวเองต่ำ หรือรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ

5. สมาธิแย่ลง จดจ่อกับการทำงานหรือการเรียนได้ยาก ตัดสินใจลำบาก

6. รู้สึกสิ้นหวัง มองไม่เห็นอนาคตหรือทางออกในชีวิต

เมื่ออาการเหล่านี้เกิดขึ้นต่อเนื่องจนเริ่มรบกวนการทำงาน ความสัมพันธ์ หรือการใช้ชีวิตประจำวัน จะถือเป็นข้อบ่งชี้สำคัญของโรคซึมเศร้าเรื้อรัง

 ปัจจัยพื้นฐานและสาเหตุการเกิดโรค

โรคซึมเศร้าเรื้อรังมักไม่ได้เกิดขึ้นทันทีทันใด แต่เกิดจากปัจจัยพื้นฐานที่สะสมมาตั้งแต่วัยเด็กหรือโครงสร้างทางจิตวิทยาเดิม

• พันธุกรรมและความเสี่ยงทางชีวภาพ: มีประวัติคนในครอบครัวสายตรงป่วยเป็นโรคซึมเศร้าหรือโรคทางอารมณ์

• การเลี้ยงดูและสภาพแวดล้อมวัยเด็ก: การเติบโตมาในครอบครัวที่ทำให้รู้สึกว่าตัวเองไม่เคยดีพอ ถูกกดดัน ละเลย หรือมีบาดแผลทางจิตใจจากการถูกทารุณกรรมทางกาย วาจา หรืออารมณ์

• พื้นฐานบุคลิกภาพ: คนที่มีนิสัยชอบความสมบูรณ์แบบ วิตกกังวลสูง หรือชอบโทษตัวเองเมื่อเกิดข้อผิดพลาด

• ขาดระบบสนับสนุนทางสังคม: การไม่มีเพื่อนสนิท ครอบครัว หรือคนใกล้ชิดที่คอยรับฟังและช่วยเหลือในเวลาที่เผชิญปัญหา

 ตัวกระตุ้นที่ทำให้โรคแสดงอาการหรือแย่ลง

แม้จะมีความเสี่ยงพื้นฐานอยู่แล้ว แต่เมื่อเจอกับตัวกระตุ้นจากความเครียดในชีวิตประจำวัน ก็สามารถจุดชนวนให้อาการแสดงออกมาเด่นชัดขึ้นได้ เช่น

• ความเครียดเรื้อรังจากการทำงานหรือการเรียน: เช่น การอยู่ในองค์กรที่งานหนักเกินกำลัง การทำงานร่วมกับหัวหน้าหรือสภาพแวดล้อมที่เป็นพิษ ซึ่งคนที่มีนิสัยชอบความสมบูรณ์แบบจะพยายามทุ่มเททำทุกอย่างให้ดีที่สุด แต่เมื่อผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามคาด ก็จะเกิดความล้าสะสมและรู้สึกหมดหวัง

• ความขัดแย้งในความสัมพันธ์: ปัญหาเรื้อรังกับคู่ชีวิต คนในครอบครัว หรือเพื่อนร่วมงานที่แก้ไขไม่ได้

• การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในชีวิต: การสูญเสียงาน การย้ายที่อยู่ หรือการเผชิญวิกฤตทางการเงิน

แม้จะเป็นภาวะที่ซึมลึกและอยู่มานาน แต่โรคซึมเศร้าเรื้อรังสามารถรักษาให้ดีขึ้นได้ด้วยการใช้ยาร่วมกับการทำจิตบำบัด เพื่อปรับเปลี่ยนแบบแผนความคิดและการมองเห็นคุณค่าในตัวเอง

นพ.อภิชาญ แดงรุ่งโรจน์ (ว.63155)จิตแพทย์ รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์

ข้อมูลจาก เพจเฟซบุ๊ก  "หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ" ของ นพ.อภิชาญ แดงรุ่งโรจน์ (ว.63155)จิตแพทย์ รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์

https://www.facebook.com/photo?fbid=122292637478248247&set=a.122223466724248247