โลกเดือดทำร้ายชีวิต! ผู้หญิงแบกรับหนัก เสี่ยงป่วย-ขาดน้ำอาหาร วิกฤตสุขภาพที่ถูกมองข้าม

วิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ได้สร้างความเสียหายเพียงสิ่งแวดล้อม แต่กำลังคุกคามสุขภาพของผู้คน โดยเฉพาะผู้หญิงในประเทศหมู่เกาะแปซิฟิกที่ต้องเผชิญทั้งความไม่มั่นคงทางอาหาร การขาดแคลนน้ำ และภาระดูแลครอบครัวที่เพิ่มสูงขึ้น ท่ามกลางเสียงเรียกร้องให้การประชุม COP31 ให้ความสำคัญกับสุขภาพและความเท่าเทียมทางเพศมากขึ้น

ภาวะโลกร้อนกำลังสร้างวิกฤตสุขภาพที่รุนแรงและซับซ้อนกว่าที่หลายคนคาดคิด โดยเฉพาะในประเทศหมู่เกาะแปซิฟิก ซึ่งเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างหนัก ทั้งระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้น น้ำเค็มรุกล้ำพื้นที่เกษตรกรรม และอุณหภูมิมหาสมุทรที่สูงขึ้นจนกระทบแนวปะการังและทรัพยากรประมง

ผลกระทบเหล่านี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงสิ่งแวดล้อม แต่กำลังเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตและสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะผู้หญิงที่ต้องรับภาระดูแลครอบครัว จัดหาอาหารและน้ำสะอาด รวมถึงรับมือกับความเสียหายจากภัยพิบัติที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง

บทความจาก The Conversation โดย Veronica Le Nevez และ Laura Emily Downey จาก George Institute for Global Health ชี้ให้เห็นว่า วิกฤตสภาพภูมิอากาศกำลังซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพ และผู้หญิงกลายเป็นกลุ่มที่แบกรับภาระหนักที่สุด 

เมื่อระดับน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเพิ่มสูงขึ้น น้ำเค็มเริ่มแทรกซึมเข้าสู่ดิน ทำให้พื้นที่เพาะปลูกลดลง ขณะที่มหาสมุทรอุ่นขึ้นส่งผลให้แนวปะการังเสื่อมโทรม จำนวนปลาลดลง และแหล่งน้ำจืดปนเปื้อนความเค็ม

สถานการณ์ดังกล่าวบีบให้ชุมชนบนเกาะต่าง ๆ ต้องพึ่งพาอาหารนำเข้ามากขึ้น ซึ่งมักเป็นอาหารที่ให้พลังงานสูงแต่มีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ ประกอบกับปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคม ส่งผลให้โรคเรื้อรังอย่างเบาหวานและโรคหัวใจและหลอดเลือดกลายเป็นปัญหาสุขภาพที่น่ากังวล

ข้อมูลในบทความระบุว่า โรคเรื้อรังเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตถึง 87% ในภูมิภาคแปซิฟิกตะวันตก ขณะที่อัตราการเสียชีวิตในประเทศคิริบาสสูงกว่าสิงคโปร์ถึง 5 เท่า สะท้อนความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพที่รุนแรงในภูมิภาค

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจากโลกร้อนไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ผู้หญิงในประเทศหมู่เกาะแปซิฟิกมักเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการดูแลสมาชิกครอบครัว การจัดหาอาหารและน้ำดื่ม เมื่อเกิดภัยพิบัติหรือผลผลิตทางการเกษตรเสียหาย ผู้หญิงจึงต้องทำงานหนักขึ้น ทั้งการปลูกพืชทดแทน การจัดการทรัพยากรที่ขาดแคลน และการดูแลผู้เจ็บป่วย ส่งผลให้เกิดความเหนื่อยล้าสะสมและปัญหาสุขภาพจิต

นอกจากนี้ อุณหภูมิที่สูงขึ้นยังเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ ทำให้การตั้งครรภ์และการคลอดบุตรมีความเสี่ยงมากขึ้น ขณะที่ผู้หญิงยังต้องเผชิญภาระการดูแลครอบครัวที่เพิ่มสูงขึ้นจากผลกระทบของสภาพอากาศสุดขั้ว

ประเด็นเหล่านี้ถูกหยิบยกขึ้นหารือในการประชุมเตรียมความพร้อมก่อนการประชุม COP31 ที่ประเทศฟิจิและตูวาลู เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา โดยผู้นำและผู้แทนจากประเทศหมู่เกาะแปซิฟิกเรียกร้องให้การแก้ปัญหาโลกร้อนต้องให้ความสำคัญกับสุขภาพของประชาชนมากกว่าการรับมือภัยพิบัติเฉพาะหน้า

ที่ผ่านมา การเจรจาด้านสภาพภูมิอากาศมักมุ่งเน้นน้ำท่วม พายุ การบาดเจ็บ และการระบาดของโรคติดเชื้อหลังภัยพิบัติ แต่ผลกระทบระยะยาวต่อโรคเรื้อรัง สุขภาพจิต และความไม่มั่นคงทางอาหารกลับได้รับความสนใจไม่เพียงพอ

นายเฟเลติ เตโอ นายกรัฐมนตรีตูวาลู เน้นย้ำว่า การบูรณาการประเด็นความเท่าเทียมทางเพศและสุขภาพเข้ากับการจัดสรรเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ ไม่ใช่เพียงความมุ่งหวัง แต่เป็นความจำเป็นเร่งด่วนต่อความอยู่รอดและคุณภาพชีวิตของชุมชนบนเกาะต่าง ๆ

ขณะเดียวกัน ผู้หญิงในภูมิภาคแปซิฟิกไม่ได้เป็นเพียงผู้ได้รับผลกระทบ แต่ยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาแนวทางรับมือวิกฤตด้วยตนเอง ตัวอย่างเช่น กองทุน Pacific Resilience Facility ซึ่งสนับสนุนโครงการด้านสภาพภูมิอากาศที่นำโดยผู้หญิง รวมถึงโครงการติดตั้งถังเก็บน้ำสำหรับชุมชน

หนึ่งในชุมชนห่างไกลของฟิจิสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดที่มีความมั่นคงเป็นครั้งแรก ด้วยงบประมาณเพียง 6,000 ดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนให้เห็นว่าการลงทุนเพื่อปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสามารถช่วยพัฒนาสุขภาพ เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชนไปพร้อมกันได้

สำหรับการประชุม COP31 ที่ประเทศตุรกี ผู้เขียนบทความเสนอให้ผู้นำโลกผลักดันประเด็นสุขภาพเข้าสู่แผนรับมือวิกฤตภูมิอากาศอย่างจริงจัง โดยเฉพาะการบรรจุโรคเรื้อรังไว้ในแผนปฏิบัติการระดับชาติ การเสริมความแข็งแกร่งให้ระบบสาธารณสุขปฐมภูมิ การเปิดโอกาสให้ผู้หญิงมีบทบาทเป็นผู้นำด้านสภาพภูมิอากาศ และการเร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพื่อรักษาโอกาสจำกัดอุณหภูมิโลกไม่ให้เพิ่มเกิน 1.5 องศาเซลเซียส 

วิกฤตโลกร้อนไม่ได้เป็นเพียงปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่กำลังกลายเป็นวิกฤตสุขภาพและความเหลื่อมล้ำที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตผู้คนในทุกมิติ โดยเฉพาะผู้หญิงในประเทศเปราะบางที่ต้องแบกรับทั้งภาระด้านอาหาร น้ำ สุขภาพ และการดูแลครอบครัว การประชุม COP31 จึงเป็นโอกาสสำคัญที่ประชาคมโลกจะต้องยกระดับประเด็นสุขภาพและความเท่าเทียมทางเพศให้เป็นหัวใจของการดำเนินงานด้านสภาพภูมิอากาศ ควบคู่กับการสนับสนุนเงินทุนและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก