ครบ 80 ปี “สหประชาชาติ” เลขาฯ UN ชี้ “พลังอำนาจ” กำลังบ่อนทำลายความร่วมมือโลก

“อันโตนีโอ กูเตร์เรส” เลขาธิการสหประชาชาติ เตรียมกล่าวสุนทรพจน์เตือนถึงอันตรายจาก “พลังอำนาจอันทรงพลัง” ที่กำลังบ่อนทำลายความร่วมมือระหว่างประเทศ ในโอกาสครบรอบ 80 ปีของการประชุมใหญ่ครั้งแรกของสหประชาชาติ โดยเรียกร้องให้ประชาคมโลกยึดมั่นในหลักพหุภาคีนิยมและกฎหมายระหว่างประเทศ ท่ามกลางความไม่แน่นอนของสถานการณ์โลกที่ทวีความรุนแรงขึ้น

กูเตร์เรสกล่าวสุนทรพจน์เมื่อวันเสาร์ ที่อาคารเมธอดิสต์ เซ็นทรัล ฮอลล์ ใจกลางกรุงลอนดอน ซึ่งเป็นสถานที่เดียวกับที่ผู้แทนจาก 51 ประเทศเข้าร่วมการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติครั้งแรกเมื่อกว่า 8 ทศวรรษก่อน โดยในครั้งนั้น มติแรกของสมัชชาใหญ่ให้ความสำคัญกับการลดอาวุธและการขจัดอาวุธนิวเคลียร์ในระดับโลก

เลขาธิการสหประชาชาติระบุว่า โลกในปัจจุบันกำลังเผชิญภัยคุกคามหลากหลายรูปแบบที่ไม่อาจคาดคิดได้ในอดีต ทั้งวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ภัยคุกคามจากโลกไซเบอร์ และการแข่งขันด้านอาวุธรอบใหม่ แม้จะไม่ได้ระบุชื่อประเทศใดเป็นการเฉพาะ

กูเตร์เรส ซึ่งจะครบวาระดำรงตำแหน่งในช่วงปลายปี 2026 กล่าวว่า เมื่อปีที่ผ่านมา การใช้จ่ายด้านการทหารทั่วโลกพุ่งสูงถึง 2.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือมากกว่างบประมาณช่วยเหลือต่างประเทศของสหราชอาณาจักรกว่า 200 เท่า และคิดเป็นมากกว่า 70% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศของอังกฤษทั้งหมด

เขาเตือนว่า การลงทุนด้านอาวุธที่เพิ่มขึ้นเกิดขึ้นควบคู่กับการเพิกเฉยต่อสาเหตุของภาวะโลกร้อน ขณะที่โลกออนไลน์และอัลกอริทึมบนแพลตฟอร์มดิจิทัลกลับส่งเสริมข้อมูลเท็จ ปลุกปั่นความเกลียดชัง และเปิดโอกาสให้รัฐบาลเผด็จการใช้เป็นเครื่องมือควบคุมสังคม

“ในขณะที่โลกทำสถิติอุณหภูมิสูงสุดใหม่อย่างต่อเนื่อง กำไรจากเชื้อเพลิงฟอสซิลกลับเพิ่มขึ้นไม่หยุด และในโลกไซเบอร์ อัลกอริทึมกลับให้รางวัลกับข้อมูลเท็จและความเกลียดชัง” กูเตร์เรสกล่าว

คำเตือนดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางวิกฤตด้านเงินทุนของสหประชาชาติ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลจากการตัดสินใจของสหรัฐอเมริกาภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ โดยสหรัฐฯ ประกาศจัดสรรงบประมาณช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมให้สหประชาชาติเพียง 2,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งลดลงอย่างมากจากเดิม พร้อมส่งสัญญาณว่าสหประชาชาติต้อง “ปรับตัว ลดขนาด หรือไม่ก็ล่มสลาย” และจะมีเงื่อนไขกำกับประเทศผู้รับเงินช่วยเหลือ

ต่อมาเพียงไม่กี่วัน สหรัฐฯ ยังประกาศถอนตัวออกจากหน่วยงานของสหประชาชาติหลายแห่ง รวมถึงสนธิสัญญาด้านสภาพภูมิอากาศฉบับสำคัญ ส่งผลให้ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า ระบบความช่วยเหลือระหว่างประเทศอาจอ่อนแอลงอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่สหประชาชาติยอมรับว่า การขาดแคลนงบประมาณกำลังคุกคามภารกิจรักษาสันติภาพทั่วโลก

อย่างไรก็ตาม กูเตร์เรสยืนยันว่า การปฏิรูปองค์กรจะช่วยให้สหประชาชาติ “มีความคล่องตัวมากขึ้น ประสานงานได้ดีขึ้น และตอบสนองต่อวิกฤตได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น”