เนบิวลาหัวม้า อยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,300 ปีแสง

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติชวนรู้จัก “เนบิวลาหัวม้า” (Horsehead nebula) หรือ Barnard 33 เป็นเนบิวลามืด (Dark Nebula) ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง แต่ปรากฏโดดเด่นได้เนื่องจากมีเนบิวลาฉากหลังที่ส่องสว่าง อยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,300 ปีแสง ในบริเวณพื้นที่ที่มีโมเลกุลของแก๊สหนาแน่นเรียกว่า “Orion B” ในกลุ่มดาวนายพราน (Orion) เนบิวลาแห่งนี้เป็นหนึ่งในเนบิวลาที่มีชื่อเสียงที่สุด โดยมีลักษณะที่โดดเด่นจากโครงสร้างของกลุ่มแก๊สและฝุ่นที่มีลักษณะคล้าย "หัวม้า" แก๊สและฝุ่นเหล่านี้เป็นมวลสารที่หลงเหลือจากการยุบตัวของดาวฤกษ์ รวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อนที่หนาแน่นและส่องสว่างได้จากแสงของดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้

ในปี ค.ศ. 2024 กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เวบบ์ (James Webb Space Telescope) ได้สังเกตการณ์แบบเจาะลึกในเนบิวลาหัวม้า เผยให้เห็นรายละเอียดสุดคมชัดของกลุ่มแก๊สหนาแน่นในเนบิวลา ช่วยให้นักดาราศาสตร์ได้ศึกษาโครงสร้างแบบเจาะลึกและละเอียดสูงของเนบิวลาแห่งนี้เป็นครั้งแรก และช่วยสำหรับการศึกษาการวิวัฒนาการระดับโมเลกุลของแก๊สและฝุ่นที่อาจสลายตัวไปในที่สุด

เนบิวลาหัวม้าเป็นพื้นที่ที่มีกระบวนการที่อนุภาคสลายตัวด้วยโฟตอน เรียกว่า “photodissociation region (PDR)” ซึ่งเกิดจากอิทธิพลของดาวฤกษ์มวลมากอายุน้อยที่แผ่รังสีอัลตราไวโอเลต (UV) ทำให้โมเลกุลแก๊สและฝุ่นเกิดความร้อนและแตกตัวกลายเป็นไอออน อย่างไรก็ตามการสังเกตการณ์แสงที่ปลดปล่อยจากกระบวนการ PDR เป็นโอกาสที่ดีสำหรับการศึกษากระบวนการทางกายภาพ และปฏิกิริยาเคมีที่มีผลขับเคลื่อนวิวัฒนาการของสสารระหว่างดาวในกาแล็กซี รวมถึงการศึกษากระบวนการก่อตัวของดาวฤกษ์ตั้งแต่ยุคเริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน