ยุคของแพงกลายเป็นอุปสรรคใหญ่กระทบคนไทย “กินของดี-มีประโยชน์” ยากขึ้น

ผลสำรวจ “ใช้ชีวิตยังไง ในยามยากลำบาก” 

เมื่อวิกฤตค่าครองชีพและราคาน้ำมันที่พุ่งสูงในปัจจุบัน กำลังส่งผลกระทบโดยตรงต่อปากท้องของคนไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ จากผลสำรวจล่าสุดของ อนามัยโพล กรมอนามัย พบว่าปัจจัยทางเศรษฐกิจกลายเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้ประชาชนเข้าถึง “อาหารที่มีประโยชน์” ได้ยากขึ้น เมื่อของแพงสวนทางกับรายได้ ทางเลือกในการดูแลสุขภาพด้วยการกินอาหารที่ดีจึงลดลงไปด้วย สะท้อนให้เห็นว่าภาวะเศรษฐกิจในยามยากลำบากกำลังบีบบังคับพฤติกรรมการบริโภค และกระทบต่อสุขภาวะของคนไทยในระยะยาว

อนามัยโพล กรมอนามัย ได้เปิดเผยผลสำรวจเรื่อง “ใช้ชีวิตยังไง ในยามยากลำบาก” พบว่า ราคาน้ำมันและค่าขนส่งที่สูงขึ้น เป็นปัจจัยที่กระทบการกินและการซื้ออาหารมากที่สุด ร้อยละ 46.23 รองลงมา คือ เงินเฟ้อและค่าครองชีพเพิ่มขึ้น ร้อยละ 30.29 ขณะที่มีผู้ระบุว่าอาหารราคาแพงเป็นสาเหตุที่ทำให้กินอาหารที่มีประโยชน์ได้ยากขึ้น ถึงร้อยละ 63.76 สะท้อนผลกระทบของภาวะเศรษฐกิจต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารของประชาชน

ค่าครองชีพเพิ่มขึ้น ส่งผลต่อพฤติกรรมการเลือกซื้อและบริโภคอาหาร

แพทย์หญิงอัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย เปิดเผยว่า จากสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ และค่าครองชีพที่เพิ่มขึ้น อาจส่งผลต่อพฤติกรรมการเลือกซื้อและบริโภคอาหารของประชาชน โดยเฉพาะเมื่อราคาวัตถุดิบ ค่าเดินทาง และต้นทุนการขนส่งปรับตัวสูงขึ้น ประชาชนอาจต้องปรับลดค่าใช้จ่ายด้านอาหาร เลือกซื้ออาหารที่มีราคาถูกลง หรือลดการบริโภคอาหารบางกลุ่ม ซึ่งอาจส่งผลต่อความหลากหลายและคุณค่าทางโภชนาการของอาหารที่ได้รับ 

ราคาน้ำมันและค่าขนส่งสูงขึ้น กระทบต่อการกินหรือซื้ออาหารมากสุด

กรมอนามัยจึงสำรวจความคิดเห็นของประชาชนผ่าน “อนามัยโพล” เรื่อง “ใช้ชีวิตยังไง ในยามยากลำบาก” เพื่อสะท้อนสถานการณ์ด้านการเข้าถึงอาหาร ความสามารถในการเลือกอาหารที่มีประโยชน์ และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคในช่วงที่ค่าครองชีพสูงขึ้น ซึ่งจากผลการสำรวจอนามัยระหว่างวันที่ 1 – 31 กรกฎาคม 2569 มีผู้ตอบแบบสำรวจจำนวน 941 พบว่า 

สถานการณ์ที่กระทบต่อการกินหรือการซื้ออาหารมากที่สุด 

• ราคาน้ำมันและค่าขนส่งที่สูงขึ้น คิดเป็นร้อยละ 46.23 
• รองลงมาคือ เงินเฟ้อและค่าครองชีพ ที่เพิ่มขึ้น ร้อยละ 30.29 

ส่วนกลุ่มอาหารที่ผู้ตอบระบุว่าหาซื้อยากหรือซื้อได้น้อยลง

• เนื้อสัตว์ ร้อยละ 29.76 
• น้ำมันประกอบอาหาร ร้อยละ 26.35 
• ไข่ ร้อยละ 21.15 

นอกจากนี้ยังมีอาหารสำเร็จรูปหรืออาหารแปรรูป ผลไม้ นมและผลิตภัณฑ์จากนม ข้าว แป้งหรือเส้นต่าง ๆ และผัก

สำหรับสาเหตุที่ทำให้กินอาหารที่มีประโยชน์ได้ยากขึ้น

• อันดับแรก คือ อาหารราคาแพง ร้อยละ 63.76 
• รองลงมาคือ รายได้ลด ร้อยละ 36.66 
• หาซื้ออาหารได้ยาก ร้อยละ 17.22 
• เดินทางไปซื้อยาก ร้อยละ 15.83 
• ทำอาหารไม่เป็น ร้อยละ 10.10 

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินบางส่วน โดยลดการบริโภคอาหารบางกลุ่ม 

• ขนมขบเคี้ยว ขนมหวาน และไอศกรีม ร้อยละ 47.29 
• รองลงมาคือ อาหารสำเร็จรูปหรืออาหารแปรรูป ร้อยละ 46.12 
• เครื่องดื่มรสหวาน ร้อยละ 43.36 

สำหรับการปรับตัวเรื่องการกิน 

• ส่วนใหญ่เลือกซื้ออาหารที่ราคาถูกลงหรือซื้อช่วงลดราคา ร้อยละ 64.82 
• รองลงมาคือ ทำอาหารกินเองมากขึ้น ร้อยละ 37.51 
• ปลูกผักสวนครัวไว้กินเอง ร้อยละ 33.58 
• ลดจำนวนมื้ออาหารหรือกินน้อยลง ร้อยละ 32.83 
• ลดการสั่งอาหารผ่านแอปพลิเคชัน ร้อยละ 25.71 
• ซื้ออาหารครั้งละมากขึ้นเพื่อเก็บไว้ ร้อยละ 18.49 ตามลำดับ

 “กินดีในงบจำกัด” วางแผนเมนูและรายการซื้อ

กรมอนามัยแนะนำประชาชน “กินดีในงบจำกัด” ด้วยการวางแผนเมนูและรายการซื้อ เลือกวัตถุดิบตามฤดูกาลและที่หาได้ในท้องถิ่น เปรียบเทียบราคาก่อนซื้อ และเลือกแหล่งโปรตีนที่มีราคาเหมาะสม เช่น ไข่ เต้าหู้ ถั่ว และเนื้อสัตว์ พร้อมเพิ่มผักและผลไม้ตามฤดูกาล หากสามารถทำอาหารกินเองได้จะช่วยวางแผนค่าใช้จ่ายและเลือกส่วนประกอบของอาหารได้เหมาะสมมากขึ้น 

ทั้งนี้ แม้ต้องประหยัดค่าใช้จ่าย แต่ควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ มีความหลากหลาย และไม่ลดหรืองดอาหารที่จำเป็นต่อร่างกาย เพื่อให้ได้รับสารอาหาร ที่เพียงพอต่อสุขภาพ