ทำไมคนไทยกู้เงินออนไลน์? เปิดสถิติหนี้ครัวเรือนปี 2569

ค่าครองชีพที่ปรับสูงขึ้น แต่รายได้ของคนจำนวนไม่น้อยยังไม่แน่นอน ทำให้การกู้เงินกลายเป็นทางเลือกในการจัดการค่าใช้จ่ายของหลายครอบครัว โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อย พ่อค้าแม่ค้า และผู้ประกอบอาชีพอิสระที่ต้องหาเงินหมุนเวียนในแต่ละเดือน เมื่อมีบริการสินเชื่อผ่านโทรศัพท์มือถือเข้ามาเพิ่มทางเลือก การขอเงินกู้หรือผ่อนชำระสินค้าจึงทำได้สะดวกกว่าในอดีต

แต่การที่คนไทยเข้าถึงสินเชื่อออนไลน์ได้ง่ายขึ้น ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องการสร้างหนี้เพิ่ม เพราะข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐพบว่า ค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันที่เพิ่มขึ้นเป็นสาเหตุสำคัญอันดับหนึ่งของการก่อหนี้ ขณะที่หนี้ครัวเรือนไทยในไตรมาส 2 ปี 2569 มีมูลค่าสูงถึง 16.43 ล้านล้านบาท หรือ 85.2% ของ GDP ทำให้เรื่องรายได้ ค่าครองชีพ และการเข้าถึงแหล่งเงินทุน เป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาควบคู่กัน

ค่าครองชีพเพิ่ม รายได้ไม่พอใช้ จุดเริ่มต้นของการก่อหนี้

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ สำรวจประชาชนทั่วประเทศ 6,469 ราย ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ก่อนเผยแพร่ผลสำรวจเมื่อวันที่ 29 เมษายน 2569 พบว่า สาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้ประชาชนก่อหนี้มาจากค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันที่เพิ่มขึ้น

เมื่อแยกตามระดับรายได้ พบว่ากลุ่มที่มีรายได้ต่ำกว่า 20,000 บาท มีปัญหาค่าใช้จ่ายประจำเพิ่มขึ้นเป็นสาเหตุการก่อหนี้มากที่สุด ส่วนกลุ่มรายได้ต่ำกว่า 10,000 บาท มีสัดส่วนการก่อหนี้จากค่าใช้จ่ายฉุกเฉินและรายได้ลดลงสูงกว่ากลุ่มรายได้อื่น

ตัวเลขนี้ช่วยอธิบายได้ว่า เหตุผลของการกู้เงินไม่ได้มีเฉพาะการซื้อสินค้าเกินกำลังจ่าย แต่ยังมีคนอีกกลุ่มที่ต้องใช้เงินกู้เพื่อจัดการรายจ่ายในชีวิตประจำวัน

สำหรับคนทำงานที่มีรายได้ประจำ การวางแผนค่าใช้จ่ายอาจทำได้ง่ายกว่าผู้ที่มีรายได้ขึ้นอยู่กับยอดขายหรือปริมาณงาน แต่สำหรับพ่อค้าแม่ค้า เกษตรกร หรือคนรับจ้างอิสระ รายรับในแต่ละเดือนอาจไม่เท่ากัน ขณะที่ค่าเช่าบ้าน ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายในครอบครัวยังคงต้องจ่ายตามปกติ

เมื่อรายรับไม่เพียงพอกับรายจ่าย การกู้เงินจึงเข้ามามีบทบาทในการช่วยให้มีเงินใช้ระหว่างรอรายได้รอบถัดไป แม้ว่าจะต้องรับภาระดอกเบี้ยและการผ่อนชำระในอนาคตก็ตาม

ทำไมคนรุ่นใหม่จึงใช้สินเชื่อออนไลน์มากขึ้น?

หากย้อนกลับไปในอดีต การขอสินเชื่อส่วนใหญ่มักเริ่มจากการติดต่อธนาคารหรือสถาบันการเงิน แต่ปัจจุบันผู้บริโภคสามารถสมัครสินเชื่อ ตรวจสอบวงเงิน และชำระหนี้ผ่านแอปพลิเคชันได้

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อธิบายว่า สินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัลเป็นบริการที่นำเทคโนโลยีและข้อมูลทางเลือกมาใช้ประกอบการประเมินความสามารถในการชำระหนี้ รวมถึงใช้ระบบดิจิทัลในการเบิกจ่ายและรับชำระเงิน

วิธีการดังกล่าวช่วยเพิ่มช่องทางเข้าถึงสินเชื่อให้กับประชาชนบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ที่ไม่มีเอกสารแสดงรายได้ในรูปแบบเดียวกับพนักงานประจำ ทั้งนี้ การอนุมัติยังขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์และการประเมินของผู้ให้บริการแต่ละแห่ง

ผลสำรวจของ สนค. ยังพบว่า คนอายุ 20–29 ปี และกลุ่มนักศึกษา มีสัดส่วนหนี้ประเภทการผ่อนชำระหรือขอสินเชื่อผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์เด่นกว่าภาพรวม

ส่วนหนึ่งเกี่ยวข้องกับรูปแบบการซื้อสินค้าในปัจจุบัน เพราะแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายแห่งมีบริการแบ่งชำระสินค้า หรือ Buy Now Pay Later (BNPL) ให้ผู้บริโภคเลือกใช้ตั้งแต่ขั้นตอนชำระเงิน

แทนที่จะต้องจ่ายเงินเต็มจำนวนในครั้งเดียว ผู้ซื้อสามารถแบ่งจ่ายเป็นงวดตามเงื่อนไขของผู้ให้บริการ ทำให้การซื้อสินค้าและบริหารเงินในระยะสั้นมีความยืดหยุ่นมากขึ้น

แต่ความสะดวกดังกล่าวก็มีข้อควรระวัง เพราะการผ่อนสินค้าหลายรายการพร้อมกันอาจทำให้ยอดชำระรวมต่อเดือนสูงขึ้นโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะเมื่อมีภาระค่าใช้จ่ายอื่นอยู่แล้ว

ทั้งนี้ สถิติการผ่อนสินค้าออนไลน์ไม่สามารถนำไปสรุปว่าเป็นการกู้เงินสดทั้งหมดได้ เนื่องจากการซื้อสินค้าแบบผ่อนชำระกับสินเชื่อเงินสดมีลักษณะธุรกรรมแตกต่างกัน

เปิดตัวเลขคนไทยมีหนี้ 62.44% ในผลสำรวจปี 2569

ข้อมูลจาก สนค. พบว่า ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ผู้ตอบแบบสำรวจ 62.44% ระบุว่ามีหนี้สิน เพิ่มขึ้นจากการสำรวจเดือนกุมภาพันธ์ 2568 ซึ่งอยู่ที่ 50.99%

เท่ากับว่าสัดส่วนผู้ตอบแบบสำรวจที่มีหนี้เพิ่มขึ้น 11.45 จุดเปอร์เซ็นต์ เมื่อเปรียบเทียบผลสำรวจทั้งสองปี

ส่วนเหตุผลที่ประชาชนคาดว่าจะก่อหนี้ในปี 2569 พบว่ามีปัจจัยสำคัญ ได้แก่ ค่าใช้จ่ายประจำและค่าใช้จ่ายจำเป็นเพิ่มขึ้น 15.52% และการก่อหนี้เพื่อนำเงินไปชำระหนี้เดิม 4.86%

ประเด็นที่ต้องติดตามคือการกู้เงินเพื่อชำระหนี้เก่า เพราะหากรายได้ไม่เพิ่มขึ้น แต่ยังต้องหาเงินกู้ก้อนใหม่มาจ่ายหนี้เดิม ภาระดอกเบี้ยและยอดผ่อนชำระอาจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

ผลสำรวจยังพบว่า เกษตรกรและผู้ประกอบอาชีพอิสระเป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มก่อหนี้เพื่อชำระหนี้เดิมและรับมือกับรายได้ไม่แน่นอนมากกว่ากลุ่มอาชีพอื่น

สำหรับหนี้ประเภทการผ่อนชำระหรือสินเชื่อผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ มีสัดส่วน 12.90% ตามการจำแนกประเภทหนี้ในผลสำรวจของ สนค.

อย่างไรก็ดี ตัวเลข 12.90% เป็นข้อมูลประเภทหนี้จากการสำรวจ ไม่ใช่มูลค่าหนี้ออนไลน์เทียบกับหนี้ครัวเรือนทั้งหมด และตัวเลขผู้มีหนี้ 62.44% ก็เป็นสัดส่วนของผู้ตอบแบบสำรวจ ไม่ใช่จำนวนประชาชนที่มีหนี้ทั้งประเทศ

รายได้ครัวเรือนไทยเฉลี่ย 28,308 บาท ใช้จ่ายเดือนละเท่าไร?

ข้อมูลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน ปี 2568 จากสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า ครัวเรือนไทยมีรายได้เฉลี่ย 28,308 บาทต่อเดือน และมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 22,420 บาทต่อเดือน

หากนำรายได้มาหักค่าใช้จ่าย จะมีส่วนต่างเฉลี่ย 5,888 บาทต่อเดือน โดยค่าใช้จ่ายคิดเป็นประมาณ 79.2% ของรายได้

แต่ส่วนต่างเกือบ 6,000 บาทนี้ ไม่ได้หมายความว่าทุกครอบครัวมีเงินเหลือเก็บเท่ากัน เพราะเป็นการคำนวณจากค่าเฉลี่ยของครัวเรือนทั่วประเทศ

ครอบครัวที่มีรายได้สูงอาจมีเงินเหลือมากกว่าตัวเลขดังกล่าวหลายเท่า ขณะที่บางครอบครัวอาจมีรายได้ไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือน

หากดูรายละเอียดค่าใช้จ่าย จะพบว่าเงินส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับเรื่องพื้นฐานของการดำรงชีวิต ได้แก่ อาหาร ที่อยู่อาศัย และการเดินทาง ซึ่งมีค่าใช้จ่ายรวมเฉลี่ย 16,603 บาทต่อเดือน หรือประมาณ 74.1% ของรายจ่ายทั้งหมด

นั่นหมายความว่า เงินเกือบ 3 ใน 4 ของค่าใช้จ่ายครัวเรือนเกี่ยวข้องกับการกินอยู่และการเดินทางเป็นหลัก

เมื่อราคาสินค้าและบริการในหมวดเหล่านี้ปรับสูงขึ้น ครัวเรือนที่มีรายได้คงเดิมย่อมต้องจัดสรรเงินอย่างระมัดระวังมากขึ้น บางครอบครัวอาจลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น ขณะที่บางครอบครัวอาจต้องหาเงินเพิ่มหรือใช้สินเชื่อมาช่วยจัดการค่าใช้จ่ายระยะสั้น

หนี้เฉลี่ย 153,038 บาทต่อครัวเรือน ตัวเลขนี้บอกอะไร?

สำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า ในปี 2568 ครัวเรือนไทยมีหนี้สินเฉลี่ย 153,038 บาทต่อครัวเรือน

สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจคือ ตัวเลขดังกล่าวเป็นค่าเฉลี่ยของครัวเรือนทั้งหมด รวมครัวเรือนที่ไม่มีหนี้ ไม่ใช่ยอดหนี้เฉลี่ยเฉพาะครอบครัวที่กู้เงิน

นอกจากนี้ หนี้แต่ละประเภทมีเงื่อนไขแตกต่างกัน ทั้งสินเชื่อที่อยู่อาศัย สินเชื่อรถยนต์ สินเชื่อเพื่อประกอบอาชีพ และสินเชื่อเพื่อการบริโภค

ครัวเรือนที่มีหนี้บ้านหลายแสนบาทอาจผ่อนชำระเป็นระยะเวลาหลายสิบปี ขณะที่ผู้มีหนี้ระยะสั้นหลายรายการอาจต้องจ่ายเงินต่อเดือนในสัดส่วนที่สูงกว่าเมื่อเทียบกับรายได้

ดังนั้น การดูเฉพาะยอดหนี้คงค้างอาจยังไม่เพียงพอ ต้องพิจารณาด้วยว่าแต่ละครอบครัวมีรายได้เท่าไร ต้องผ่อนหนี้เดือนละเท่าไร และเหลือเงินสำหรับใช้จ่ายจำเป็นมากน้อยเพียงใด

หนี้ครัวเรือน 16.43 ล้านล้านบาท ลดลงจริงหรือไม่?

ข้อมูลหนี้ครัวเรือนจากธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งศูนย์วิจัยกสิกรไทยนำมาวิเคราะห์ ระบุว่า ไตรมาส 2 ปี 2569 ประเทศไทยมีหนี้ครัวเรือนคงค้างประมาณ 16.43 ล้านล้านบาท คิดเป็น 85.2% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ หรือ GDP

สัดส่วนดังกล่าวลดลงจาก 86.0% ในไตรมาสก่อนหน้า แต่เมื่อดูยอดหนี้คงค้าง พบว่ายังเพิ่มขึ้นประมาณ 0.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

จึงต้องแยกให้ชัดระหว่างสัดส่วนหนี้ต่อ GDP กับยอดหนี้ที่ประชาชนยังต้องชำระ เพราะการที่สัดส่วนหนี้ต่อ GDP ลดลง อาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของขนาดเศรษฐกิจควบคู่กับยอดหนี้ ไม่ได้หมายความว่าภาระหนี้ของทุกครอบครัวลดลงตามไปด้วย

สำหรับครัวเรือนทั่วไป สิ่งที่มีผลต่อชีวิตประจำวันมากกว่าตัวเลขหนี้ระดับประเทศ คือรายได้ที่ได้รับในแต่ละเดือนเทียบกับเงินที่ต้องนำไปผ่อนชำระหนี้

หากรายได้ลดลง แต่ยังต้องจ่ายค่างวดเท่าเดิม เงินสำหรับซื้ออาหาร เดินทาง หรือใช้จ่ายในครอบครัวก็จะลดลงตามไปด้วย และอาจทำให้บางคนต้องพึ่งพาเงินกู้อีกครั้ง

เงินกู้ออนไลน์กับหนี้นอกระบบ ต่างกันอย่างไร?

แม้จะใช้ช่องทางออนไลน์เหมือนกัน แต่สินเชื่อออนไลน์ไม่ได้หมายถึงเงินกู้นอกระบบทั้งหมด

ปัจจุบันมีผู้ให้บริการสินเชื่อดิจิทัลที่ดำเนินธุรกิจภายใต้การกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย รวมถึงผู้ให้บริการสินเชื่อประเภทอื่นที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย

ขณะเดียวกัน ยังมีมิจฉาชีพใช้ช่องทางออนไลน์โฆษณาเงินกู้ โดยอาจเรียกเก็บเงินล่วงหน้า อ้างค่าดำเนินการ หรือใช้เงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรมกับผู้กู้

ประชาชนจึงควรตรวจสอบรายชื่อผู้ให้บริการผ่านช่องทางของธนาคารแห่งประเทศไทยหรือหน่วยงานกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง ก่อนสมัครสินเชื่อทุกครั้ง

นอกจากนี้ ควรพิจารณาอัตราดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม ยอดผ่อนชำระ และเงื่อนไขผิดนัดให้ครบถ้วน ไม่ควรตัดสินใจจากวงเงินที่ได้รับอนุมัติเพียงอย่างเดียว

เมื่อการกู้เงินง่ายขึ้น สิ่งที่ต้องดูคือความสามารถในการชำระหนี้

ข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐทำให้เห็นภาพการก่อหนี้ของคนไทยในหลายด้าน ตั้งแต่แรงกดดันจากค่าครองชีพ รายได้ที่ไม่แน่นอน ไปจนถึงการเปลี่ยนแปลงของบริการทางการเงิน

สำหรับผู้มีรายได้น้อย เงินกู้อาจเป็นทางออกเฉพาะหน้าในช่วงที่รายรับไม่เพียงพอ ส่วนคนรุ่นใหม่มีช่องทางเลือกใช้สินเชื่อและผ่อนชำระสินค้าผ่านระบบออนไลน์มากขึ้น

แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าคนไทยส่วนใหญ่ชอบกู้เงินออนไลน์ หรือจำนวนผู้กู้ออนไลน์เพิ่มขึ้นในอัตราเท่าใด เพราะผลสำรวจบางชุดรวมทั้งการผ่อนสินค้าและการขอสินเชื่อ ขณะที่สถิติหนี้ครัวเรือนระดับประเทศไม่ได้จำแนกตามช่องทางการสมัครสินเชื่อทั้งหมด

สิ่งที่ชัดเจนจากตัวเลขคือ ครัวเรือนไทยยังมีภาระหนี้อยู่ในระดับสูง และประชาชนบางกลุ่มต้องเผชิญปัญหารายได้ไม่สอดคล้องกับค่าใช้จ่าย

การเข้าถึงสินเชื่อที่ถูกกฎหมายจึงมีความสำคัญต่อประชาชนที่ต้องการเงินทุน ขณะเดียวกัน การประเมินความสามารถในการชำระหนี้ การให้ข้อมูลดอกเบี้ยอย่างชัดเจน และการช่วยเหลือลูกหนี้ที่ประสบปัญหาทางการเงิน ก็เป็นเรื่องที่ต้องดำเนินควบคู่กัน

เพราะสำหรับคนที่ต้องกู้เงินมาใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน ปัญหาไม่ได้จบลงเมื่อได้รับเงินกู้ แต่ยังมีภาระที่ต้องหาเงินมาชำระคืนในเดือนถัดไป