ลดราคาดีเซล 10 บาทต่อลิตร เป็นไปได้หรือไม่?

ลดราคาดีเซล 10 บาทต่อลิตร เป็นไปได้หรือไม่?

ลองคิดดูว่า หากราคาน้ำมันดีเซลลดลงลิตรละ 10 บาท คนที่เติมน้ำมันครั้งละ 50 ลิตร จะประหยัดเงินได้ทันที 500 บาท ส่วนรถบรรทุกที่ใช้น้ำมันวันละ 200 ลิตร จะลดต้นทุนได้ถึงวันละ 2,000 บาท หากใช้น้ำมันในปริมาณเท่าเดิมตลอด 30 วัน ก็เท่ากับประหยัดเงินได้ถึง 60,000 บาท

สำหรับคนใช้รถทั่วไป เงินที่ประหยัดได้อาจนำไปใช้จ่ายในครอบครัวมากขึ้น ส่วนผู้ประกอบการขนส่งก็มีโอกาสลดต้นทุนการดำเนินธุรกิจ ซึ่งเกี่ยวข้องกับราคาสินค้าที่ประชาชนซื้อในชีวิตประจำวัน

แต่คำถามคือ ประเทศไทยสามารถลดราคาดีเซลลง 10 บาทต่อลิตรได้จริงหรือไม่ เพราะน้ำมันหนึ่งลิตรไม่ได้มีเฉพาะต้นทุนจากโรงกลั่น แต่ยังมีภาษี เงินกองทุน และค่าการตลาดรวมอยู่ด้วย

ประเด็นนี้กลับมาได้รับความสนใจในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 หลังนายมะโน เครือแก้ว หรือกำนันมะโน กำนันตำบลกระบี่น้อย จังหวัดกระบี่ นำกลุ่มผู้ชุมนุมปักหลักบริเวณทำเนียบรัฐบาล พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลลดราคาน้ำมันทุกชนิดลงลิตรละ 10 บาท เพื่อช่วยบรรเทาภาระค่าครองชีพ

ด้านนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี แสดงความพร้อมรับฟังข้อเรียกร้อง โดยการพิจารณามาตรการต้องคำนึงถึงผลกระทบในภาพรวม ทั้งต่อประชาชน ผู้ประกอบการ และการบริหารรายได้ของภาครัฐ

แนวคิดการปรับโครงสร้างราคาน้ำมันเพื่อช่วยประชาชนไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2564 นพ.วรงค์ เดชกิจวิกรม หัวหน้าพรรคไทยภักดีในขณะนั้น เคยเสนอให้ราคาดีเซลไม่เกิน 25 บาทต่อลิตร โดยใช้หลักภาษีผันแปร กล่าวคือ ลดภาษีในช่วงที่ราคาน้ำมันปรับสูงขึ้น และปรับเก็บเพิ่มเมื่อต้นทุนน้ำมันลดลง

ส่วนวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 นายปานเทพ พัวพงษ์พันธ์ เสนอแนวทางปรับโครงสร้างราคาน้ำมัน 6 ด้าน ครอบคลุมทั้งการปรับราคาอ้างอิงน้ำมันสำเร็จรูป การทบทวนต้นทุนโรงกลั่น การกำหนดเพดานค่าการกลั่นและค่าการตลาด รวมถึงการปรับภาษีสรรพสามิตและกลไกกองทุนน้ำมัน

โดยประเมินว่า หากดำเนินการตามข้อเสนอทั้งหมด อาจลดราคาดีเซล B7 ได้ประมาณ 10.5 บาทต่อลิตร และแก๊สโซฮอล์ 95 ได้ประมาณ 9.65 บาทต่อลิตร ทั้งนี้ เป็นตัวเลขตามข้อเสนอ ไม่ใช่ส่วนลดที่ประกาศใช้แล้ว

น้ำมันหนึ่งลิตร มีค่าอะไรอยู่บ้าง

ก่อนจะตอบว่าลดราคาดีเซล 10 บาทได้หรือไม่ ต้องเข้าใจก่อนว่า ราคาที่เห็นตามปั๊มไม่ได้เป็นต้นทุนน้ำมันจากโรงกลั่นทั้งหมด

ตามข้อมูลของสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน หรือ สนพ. ราคาขายปลีกน้ำมันประกอบด้วยราคา ณ โรงกลั่น ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล ภาษีมูลค่าเพิ่ม เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เงินกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน และค่าการตลาด

ยกตัวอย่างราคาดีเซล B7 ที่ 41.79 บาทต่อลิตร ซึ่งใช้เป็นฐานคำนวณในข้อเสนอปรับโครงสร้างราคา พบว่ามีภาษีสรรพสามิตอยู่ที่ 6.92 บาทต่อลิตร และค่าการตลาดประมาณ 2 บาทต่อลิตร

ส่วนประกอบเหล่านี้ทำให้รัฐบาลสามารถพิจารณาลดราคาน้ำมันได้หลายทาง ทั้งการปรับภาษี การทบทวนต้นทุนโรงกลั่น และการใช้กลไกกองทุนน้ำมันเข้ามาช่วยดูแลราคา

แต่แต่ละวิธีก็มีต้นทุนต่างกัน เพราะหากลดภาษี รัฐบาลจะมีรายได้ลดลง ขณะที่การใช้เงินกองทุนเป็นการนำเงินมาชดเชยราคาขายปลีกโดยตรง

ลดภาษีดีเซล ราคาจะลดได้เท่าไร

ภาษีสรรพสามิตเป็นหนึ่งในส่วนที่สามารถใช้เป็นเครื่องมือปรับราคาน้ำมันได้ โดยอัตราภาษีดีเซล B7 ที่นำมาใช้คำนวณอยู่ที่ 6.92 บาทต่อลิตร

หากปรับลดภาษีสรรพสามิตดีเซล B7 เหลือ 0.05 บาทต่อลิตร ตามข้อเสนอที่มีการนำเสนอในช่วงที่ผ่านมา ภาษีส่วนนี้จะลดลง 6.87 บาทต่อลิตร

เมื่อรวมภาษีเทศบาลที่คิดเป็น 10% ของภาษีสรรพสามิต และผลของภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% ราคาขายปลีกอาจลดลงได้ประมาณ 8.09 บาทต่อลิตร

หากใช้ราคาตั้งต้น 41.79 บาทต่อลิตร และสมมติว่าต้นทุนส่วนอื่นไม่เปลี่ยนแปลง ราคาดีเซลจะเหลือประมาณ 33.70 บาทต่อลิตร

การปรับภาษีเพียงส่วนเดียวจึงมีโอกาสทำให้ราคาดีเซลลดลงได้มากกว่า 8 บาทต่อลิตร หากมีการส่งผ่านส่วนลดภาษีไปยังราคาขายปลีกเต็มจำนวน

อย่างไรก็ตาม ภาษีสรรพสามิตเป็นรายได้ของรัฐบาลที่นำไปใช้บริหารประเทศ การลดภาษีจึงต้องพิจารณาควบคู่กับรายได้ที่ลดลง และระยะเวลาที่จะใช้มาตรการ เพื่อให้การช่วยเหลือประชาชนดำเนินไปได้อย่างเหมาะสม

ค่าการตลาด ลดได้อีกประมาณ 50 สตางค์

อีกส่วนหนึ่งคือค่าการตลาด ซึ่งหลายคนอาจเข้าใจว่าเป็นกำไรของสถานีบริการน้ำมันทั้งหมด แต่ความจริงแล้วค่าการตลาดยังรวมค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจ เช่น ค่าขนส่ง ค่าจัดเก็บน้ำมัน ค่าบริหารสถานีบริการ และผลตอบแทนของผู้ประกอบการ

หากสมมติให้ค่าการตลาดดีเซลตั้งต้นอยู่ที่ 2 บาทต่อลิตร แล้วปรับลดเหลือ 1.50 บาท จะช่วยลดราคาขายปลีกได้อีกประมาณ 0.54 บาทต่อลิตร เมื่อรวมผลของภาษีมูลค่าเพิ่ม

เมื่อนำมารวมกับการลดภาษีสรรพสามิต ราคาดีเซลอาจลดลงได้ประมาณ 8.62 บาทต่อลิตร โดยคำนวณจากตัวเลขก่อนปัดเศษ และใช้ค่าการตลาดตั้งต้น 2 บาทเป็นสมมติฐาน

หากต้องการลดให้ครบ 10 บาท จะเหลือส่วนต่างอีกประมาณ 1.38 บาท ซึ่งอาจพิจารณาจากการปรับต้นทุนโรงกลั่น ค่าพรีเมียม และองค์ประกอบราคาอื่น ๆ แต่ต้องมีข้อมูลต้นทุนจริงมาประกอบ

รัฐบาลเริ่มปรับสูตรราคาโรงกลั่นแล้ว

สำหรับการปรับต้นทุนโรงกลั่น รัฐบาลได้เริ่มดำเนินมาตรการไปแล้วบางส่วน

เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า ได้ลงนามคำสั่งตามมติคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน หรือ กบง. เพื่อปรับสูตรราคา ณ โรงกลั่น โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 29 ตุลาคม 2569

สาระสำคัญคือการยกเลิกรายการค่าขนส่ง ค่าประกันภัย และค่าสูญเสียระหว่างขนส่ง หรือ Freight, Insurance และ Loss ที่เคยนำมาคำนวณโดยสมมติจากเส้นทางสิงคโปร์

ที่ผ่านมา ประเทศไทยใช้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดสิงคโปร์เป็นราคาอ้างอิงสำคัญของภูมิภาค แม้น้ำมันที่จำหน่ายภายในประเทศจะไม่ได้ขนส่งผ่านสิงคโปร์ทุกลิตร

กระทรวงพลังงานประเมินว่าการปรับหลักเกณฑ์ดังกล่าวสามารถลดราคา ณ โรงกลั่นของดีเซล B7 ได้ 0.3548 บาทต่อลิตร แต่ไม่ได้หมายความว่าราคาขายปลีกจะลดลงในจำนวนเดียวกันทั้งหมด เพราะยังมีองค์ประกอบราคาอื่นที่อาจเปลี่ยนแปลงร่วมด้วย

ส่วนแนวทางอื่นที่มีการเสนอ ได้แก่ การทบทวนค่าพรีเมียม และการกำหนดเพดานค่าการกลั่น ซึ่งต้องพิจารณาจากต้นทุนจริงและผลกระทบต่อระบบการจัดหาน้ำมัน

การคำนวณส่วนลดเพิ่มเติมจากการปรับสูตรโรงกลั่นต้องดูผลที่เกิดขึ้นหลังเริ่มใช้มาตรการแล้ว เพื่อไม่ให้นำต้นทุนรายการเดียวกันมาคำนวณลดราคาซ้ำ

กองทุนน้ำมันช่วยลดราคาได้อีกหรือไม่

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นอีกเครื่องมือที่รัฐบาลใช้ดูแลราคาพลังงาน โดยสามารถนำเงินมาชดเชยราคาขายปลีกในช่วงที่ต้นทุนน้ำมันปรับสูงขึ้น

อัตราเงินชดเชยที่มีผลตั้งแต่วันที่ 30 ตุลาคม 2569 ระบุว่า ดีเซลได้รับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันอยู่ที่ 1.79 บาทต่อลิตร

หมายความว่า ราคาดีเซลในช่วงดังกล่าวมีเงินจากกองทุนเข้ามาช่วยลดภาระให้ประชาชนอยู่แล้ว หากต้องการเพิ่มเงินชดเชยก็ต้องพิจารณาฐานะการเงินของกองทุนประกอบด้วย

โดยข้อมูลวันที่ 25 ตุลาคม 2569 ระบุว่ากองทุนน้ำมันมีประมาณการฐานะสุทธิติดลบประมาณ 105,452 ล้านบาท

ดังนั้น การใช้กองทุนน้ำมันช่วยลดราคาเพิ่มเติมจึงต้องประเมินวงเงินและระยะเวลาที่สามารถดำเนินการได้ เพื่อรักษาความสามารถในการดูแลราคาพลังงานในระยะยาว

หากลดดีเซล 10 บาททั้งประเทศ คิดเป็นเงินเท่าไร

ลองนำปริมาณจำหน่ายดีเซลมาคำนวณเพื่อให้เห็นภาพขนาดของมาตรการ

ข้อมูลประจำวันที่ 5 เมษายน 2569 ระบุว่าประเทศไทยมีปริมาณจำหน่ายดีเซล 74.23 ล้านลิตร ซึ่งเป็นข้อมูลรายวันที่นำมาใช้เป็นฐานสมมติ ไม่ใช่ปริมาณจำหน่ายเฉลี่ยของประเทศ

หากสมมติว่ามีการจำหน่ายดีเซลในปริมาณดังกล่าวทุกวัน และน้ำมันทั้งหมดเข้าเกณฑ์ได้รับส่วนลดลิตรละ 10 บาท จะคิดเป็นมูลค่าส่วนลดประมาณ 742.3 ล้านบาทต่อวัน

หากดำเนินมาตรการต่อเนื่อง 30 วัน จะมีมูลค่ารวมประมาณ 22,269 ล้านบาท หรือกว่า 2.2 หมื่นล้านบาทต่อเดือน

ตัวเลขนี้เป็นมูลค่าส่วนลดตามสมมติฐาน ไม่ใช่งบประมาณที่รัฐบาลต้องจ่ายทั้งหมด เพราะการลดราคาน้ำมันสามารถใช้มาตรการหลายรูปแบบร่วมกันได้

หากลดภาษี รัฐบาลจะมีรายได้ลดลง หากใช้กองทุนน้ำมันก็ต้องมีเงินชดเชยเพิ่มเติม ส่วนการปรับค่าการกลั่นและค่าการตลาดจะเกี่ยวข้องกับต้นทุนและผลตอบแทนของผู้ประกอบการ

รัฐบาลยังสามารถพิจารณามาตรการช่วยเหลือเฉพาะกลุ่ม เช่น ผู้ประกอบการขนส่ง ซึ่งใช้น้ำมันเป็นต้นทุนหลัก เพื่อกำหนดกลุ่มเป้าหมายและวงเงินช่วยเหลือให้ชัดเจนขึ้น

ลดดีเซล 10 บาท ต้องใช้มาตรการอะไร และใครรับภาระ

การลดราคาดีเซล 10 บาทต่อลิตรอาจดำเนินการได้ด้วยมาตรการหลายด้าน แต่ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่าลดได้ครบจำนวนอย่างต่อเนื่อง

หากสมมติให้ลดภาษีสรรพสามิตดีเซล B7 จาก 6.92 บาท เหลือ 0.05 บาทต่อลิตร และลดค่าการตลาดจาก 2.00 บาท เหลือ 1.50 บาท โดยคงเงินกองทุนและองค์ประกอบอื่นไว้เท่าเดิม ราคาขายปลีกจะลดลงตามแบบจำลองประมาณ 8.62 บาทต่อลิตร

ส่วนที่เหลืออีกประมาณ 1.38 บาท ต้องมีข้อมูลรองรับว่าจะมาจากต้นทุนที่ลดลงจริง หรือการชดเชยเพิ่มเติมจากแหล่งใด และต้องไม่นำส่วนลดจากมาตรการเดิมมาคำนวณซ้ำอีก

ขณะนี้รัฐบาลได้เริ่มใช้สูตรราคา ณ โรงกลั่นใหม่ตั้งแต่วันที่ 29 ตุลาคม 2569 ส่วนข้อเสนอลดภาษีสรรพสามิตดีเซล B7 เหลือ 0.05 บาทต่อลิตร และมาตรการด้านอื่นยังต้องพิจารณาผลกระทบทั้งต่อประชาชน ผู้ประกอบการ และรายได้ภาครัฐ

สำหรับประชาชน การลดราคาดีเซลย่อมช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายได้โดยตรง โดยเฉพาะผู้ที่ต้องเดินทางหรือใช้น้ำมันประกอบอาชีพ แต่การรักษาระดับราคาให้ลดลงอย่างต่อเนื่องต้องอาศัยทั้งการบริหารต้นทุน รายได้ภาครัฐ และฐานะกองทุนน้ำมัน

เพราะต่อให้ลดราคาดีเซลได้ครบ 10 บาทในวันหนึ่ง ก็ยังต้องมีคำตอบว่าเงินส่วนต่างแต่ละบาทมาจากไหน ใครเป็นผู้รับภาระ และจะสามารถรักษาระดับราคานั้นไว้ได้นานเพียงใด