“คลื่นกระแสลมตะวันตก” อีกหนึ่งตัวการทำอากาศแปรปรวน

ในช่วงฤดูหนาวของประเทศไทย ปัจจัยหลักที่ทำให้อากาศเย็นลงคือความกดอากาศสูงจากประเทศจีน หรือที่คุ้นกันในชื่อ “ลมหนาว” ซึ่งเป็นมวลอากาศเย็นและแห้งที่แผ่ลงมาปกคลุมภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และหากมีกำลังแรง ก็สามารถแผ่ลงมาถึงภาคกลางรวมถึงกรุงเทพมหานครได้ อย่างไรก็ตาม ในช่วงกลางถึงปลายฤดูหนาว ยังมีอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยทำให้อากาศเย็นลง นั่นคือ “คลื่นกระแสลมตะวันตก”

คลื่นกระแสลมตะวันตกมักส่งผลต่อพื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นหลัก และหากมีกำลังแรง อาจทำให้เกิดน้ำค้างแข็งบนยอดดอยได้ ลมชนิดนี้พัดมาจากบริเวณเทือกเขาหิมาลัย ผ่านประเทศเมียนมาเข้าสู่ไทยทางด้านตะวันตก โดยเป็นลมในระดับบรรยากาศชั้นบน ไม่ใช่ลมที่พัดกระทบพื้นผิวโดยตรงเหมือนลมหนาวจากความกดอากาศสูง

บทบาทสำคัญของคลื่นกระแสลมตะวันตกคือการเหนี่ยวนำให้อากาศอุ่นชื้นบริเวณพื้นดินลอยตัวขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศด้านบน เมื่ออากาศอุ่นชื้นปะทะกับอากาศเย็นในระดับสูง จึงเกิดความปั่นป่วนในบรรยากาศและก่อให้เกิดฝนฟ้าคะนอง โดยมักเกิดบริเวณด้านหน้าของคลื่น หลังจากคลื่นเคลื่อนผ่านไป อากาศด้านหลังจะจมตัวลง ทำให้อุณหภูมิลดลง ท้องฟ้าโปร่ง และอากาศเย็นชัดเจนขึ้น แต่หากความชื้นในอากาศไม่เพียงพอ คลื่นกระแสลมตะวันตกอาจไม่ก่อให้เกิดฝน เพียงทำให้เกิดลมแรงช่วงสั้นประมาณ 1–2 วัน