แคนาดาเปิดสูตรซื้อ Gripen E/F กับ F-35 ผสมแบบ 60 พลัส 30 หลังทรัมป์ทำมิตรภาพสั่นคลอน

รัฐบาลแคนาดากำลังพิจารณาปรับเปลี่ยนโครงการจัดหาเครื่องบินขับไล่ยุคใหม่ครั้งใหญ่ โดยอาจเปลี่ยนมาใช้ยุทธศาสตร์ฝูงบินรบแบบผสมผสาน (Mixed fleet) ระหว่างเครื่องบินสเตลธ์ F-35A ของบริษัท ล็อกฮีด มาร์ติน (Lockheed Martin) จำนวน 30 ลำ และเครื่องบินขับไล่ Gripen E/F ของบริษัท ซาบ (Saab) จากสวีเดน อีก 60 ลำ แทนแผนการเดิมที่จะประจำการด้วย F-35 เพียงรุ่นเดียว 88 ลำ

ปรับลดยอดสั่งซื้อ F-35 มุ่งสู่ฝูงบินลูกผสมกับ Gripen E/F

รายงานจากสื่อต่างประเทศเปิดเผยว่า รัฐบาลแคนาดาภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี มาร์ค คาร์นีย์ (Mark Carney) กำลังพิจารณาทางเลือกในการจัดซื้อ F-35 ลดลงเหลือเพียงประมาณ 30 เครื่อง และนำงบประมาณไปจัดหาเครื่องบิน Gripen เพิ่มเติมอีกประมาณ 60 เครื่อง

ก่อนหน้านี้ในปี 2023 แคนาดาได้บรรลุข้อตกลงการจัดหา F-35A จำนวนถึง 88 เครื่อง แต่ในปัจจุบันเพิ่งมีการลงนามในสัญญาสั่งซื้อชุดแรกไปเพียง 16 เครื่องเท่านั้น ซึ่งมีกำหนดเริ่มส่งมอบในปีหน้า ทำให้รัฐบาลยังคงมีช่องว่างในการพิจารณาทบทวนแผนจัดซื้อเครื่องบินอีก 72 เครื่องที่เหลือ

แคนดาทบทวนการพึ่งพาสหรัฐฯ หนุนอุตสาหกรรมในประเทศ 

แนวโน้มการหันมาใช้ยุทโธปกรณ์จากสวีเดนมีความชัดเจนยิ่งขึ้น หลังจากที่รัฐบาลแคนาดาประกาศการจัดซื้อเครื่องบินเตือนภัยและควบคุมการทำสงครามทางอากาศ (AEW&C) รุ่น GlobalEye จาก Saab จำนวน 6 เครื่อง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อเสนอตามที่ TNN Tech รายงานก่อนหน้านี้ รวมมูลค่ากว่า 5,000 ล้านดอลลาร์แคนาดา หรือประมาณ 118,000 ล้านบาท 

แหล่งข่าวภายในรัฐบาลระบุว่า การตัดสินใจเลือก GlobalEye และการพิจารณา Gripen เป็นส่วนหนึ่งของนโยบายเพื่อลดการพึ่งพาผู้ผลิตด้านการป้องกันประเทศจากสหรัฐอเมริกา ควบคู่ไปกับการผลักดันให้ภาคอุตสาหกรรมภายในแคนาดาเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น 

ก่อนหน้านี้ Saab ได้ยื่นข้อเสนอการขายเครื่องบินขับไล่ พร้อมการตั้งสายการผลิต การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการบูรณาการระบบในแคนาดา ทางผู้ผลิตจากสวีเดนยังชี้ให้เห็นว่า เครื่องบินที่ผลิตในแคนาดาอาจไม่ได้จำกัดอยู่แค่การใช้งานในประเทศ แต่ยังรวมถึงโอกาสในการผลิตและส่งออกเพื่อรองรับความต้องการของกองทัพยูเครนหรือพันธมิตรอื่น ๆ ในอนาคตอีกด้วย

และนอกเหนือจากการผลักดันอุตสาหกรรมในประเทศแล้ว การส่งสัญญาณในครั้งนี้ยังเป็นท่าทีทางการเมืองระหว่างนายกรัฐมนตรี มาร์ค คาร์นีย์ ที่ลดความเชื่อมั่นต่อสหรัฐอเมริกาหลังจากที่ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แสดงท่าที่ด้านภาษีนำเข้าและมุมมองความสัมพันธ์ระหว่างประเทศต่อแคนาดาที่เปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน

ย้อนรอยผลประเมินทางเทคนิค F-35 ชนะ Gripen หลุดรุ่ย

อย่างไรก็ตาม แผนการลดจำนวนการจัดซื้อ F-35 เพื่อหันไปหา Gripen กำลังเผชิญกับข้อโต้แย้งทางเทคนิคอย่างรุนแรง เนื่องจากในกระบวนการคัดเลือกเครื่องบินขับไล่ของแคนาดาภายใต้โครงการ Future Fighter Capability Project (FFCP) ที่ผ่านมา เครื่องบิน F-35A ของ Lockheed Martin ได้รับคะแนนประเมินสูงสุดเหนือข้อเสนอของ Saab ทั้งในด้านสมรรถนะการบิน การพรางตัว (Stealth) ความสามารถในการปฏิบัติการร่วมกับพันธมิตรนาโต (NATO) รวมถึงความคุ้มค่าในแง่ของต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน ตามที่ TNN Tech รายงานก่อนหน้านี้

นอกจากนี้ การเปลี่ยนไปใช้ฝูงบินแบบผสมยังถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าจะทำให้กองทัพอากาศแคนาดาต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา (Maintenance) และการฝึกอบรมนักบินรวมถึงช่างเครื่องแยกกันถึงสองระบบ ซึ่งขัดกับหลักการบริหารจัดการงบประมาณด้านความมั่นคงในระยะยาวของแคนาดา