“ฮ่องกง” ใช้หุ่นยนต์ผ่าตัด “ปลูกถ่ายตับ” จากผู้บริจาคที่มีชีวิตสำเร็จครั้งแรก

ทีมนักวิจัยและศัลยแพทย์จากมหาวิทยาลัยฮ่องกง (HKU) ประสบความสำเร็จครั้งยิ่งใหญ่ระดับสากล ด้วยการผ่าตัดปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคที่มีชีวิต โดยใช้ระบบหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robot-assisted microsurgery) เป็นครั้งแรกของโลก ณ โรงพยาบาลควีนแมรี (Queen Mary Hospital)

ความสำเร็จนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการทดลองทางคลินิกที่เริ่มต้นมาตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2025 โดยทีมแพทย์ได้ใช้หุ่นยนต์นี้มาแล้วกว่า 48 เคส เช่น ช่วยผ่าตัดเสริมสร้างเนื้อเยื่อหลังการตัดเนื้องอก การผ่าตัดระบบน้ำเหลือง และการผ่าตัดบาดแผลฉกรรจ์ พบผลลัพธ์เป็นที่น่าพอใจ โดยคนไข้ทุกรายไม่มีอาการแทรกซ้อนในระยะยาวหรือหลังการผ่าตัดเลยแม้แต่รายเดียว

ความน่าทึ่งของหุ่นยนต์ตัวนี้ คือการนำมาใช้ผ่าตัด จุลศัลยกรรม (Microsurgery) ซึ่งเป็นการผ่าตัดที่ยากและซับซ้อนสูง เช่น การเย็บต่อเส้นเลือดที่มีขนาดเล็กจิ๋วถึง 0.1 มิลลิเมตรภายใต้กล้องขยายกำลังสูง งานประเภทนี้อาจส่งผลให้แพทย์ เกิดอาการมือสั่น ซึ่งมักจะรุนแรงขึ้นเมื่อบวกกับความเครียดหรือความเหนื่อยล้า จากการยืนเพ่งในท่าเดิมเป็นเวลานาน 

ระบบหุ่นยนต์นี้จึงเข้ามาเปลี่ยนเกมโดยสิ้นเชิง โดยทำให้แพทย์ไม่ต้องยืนค่อมตัวอีกต่อไป แต่เปลี่ยนมานั่งบนเก้าอี้ที่ถูกหลักสรีรศาสตร์ และควบคุมแขนกลผ่านตัวบังคับ รวมถึงยังได้ทัศนวิสัยคมชัดขึ้น จากการสวมแว่นตา 3 มิติมองภาพพื้นที่ผ่าตัดผ่านหน้าจอที่ขยายใหญ่ และมีมิติเชิงลึกชัดเจน

การใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด ยังช่วยเรื่องของความแม่นยำสูง ไร้อาการสั่น โดยระบบจะแปลงการเคลื่อนไหวจากมือแพทย์ไปสู่แขนกลแบบเรียลไทม์ พร้อมกรองอาการมือสั่นออกโดยอัตโนมัติ ทำให้เย็บแผลได้นิ่ง และแม่นยำสูง

ทีมแพทย์เผยว่า เทคโนโลยีนี้ ยังช่วยลดระยะเวลาในการฝึกฝนศัลยแพทย์รุ่นใหม่ให้สั้นลง และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา ซึ่งอาจส่งผลให้ระยะเวลาการรอคอยเข้ารับการผ่าตัดของผู้ป่วยลดลงในอนาคต

โดยล่าสุดเคสการผ่าตัดที่เกิดขึ้นในเดือนเมษายนที่ผ่านมา ทีมแพทย์ได้นำระบบนี้มาใช้ในการผ่าตัดปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคที่มีชีวิตเป็นครั้งแรกของโลก ซึ่งมีส่วนช่วยอย่างมากในการเย็บต่อเส้นเลือดแดงที่ตับ ซึ่งมีขนาดเล็กมากเพียง 1-2 มิลลิเมตร ด้วยวิธีแบบฝีเข็มต่อฝีเข็ม (stitch-by-stitch) ซึ่งให้ความนิ่งระดับสูงสุด ช่วยลดความเสี่ยงของการอุดตันในเส้นเลือด และช่วยเพิ่มอัตราความสำเร็จของการผ่าตัด ได้อย่างมีนัยสำคัญ