คาด “เราเตอร์” ตัวเดียวทำน่านฟ้าสหรัฐฯ อัมพาต ป่วนกว่า 20,000 เที่ยวบิน

เจ้าหน้าที่รัฐบาลสหรัฐฯ เผยรายละเอียดเกี่ยวกับเหตุการณ์ระบบการบินของสหรัฐฯ ล่มครั้งใหญ่เป็นเวลานานเกือบ 5 ชั่วโมง ซึ่งส่งผลกระทบต่อเที่ยวบินมากกว่า 20,000 เที่ยวบินนับตั้งแต่วันศุกร์ที่ 13 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ว่าอาจเกิดจากความผิดพลาดของเราเตอร์ (Router) เพียงตัวเดียว ที่ติดตั้งโดยบริษัท แอลทรีแฮร์ริส (L3Harris) บริษัทผู้รับเหมาของรัฐบาล

ต้นตอของปัญหาอาจจะมาจากระบบการบำรุงรักษา

ฌอน ดัฟฟี (Sean Duffy) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม กล่าวว่า บริษัทแอลทรีแฮร์ริส (L3Harris) กำลังดำเนินการบำรุงรักษาตามปกติเพื่อเปลี่ยนสายโทรคมนาคมจากสายทองแดงแบบเก่าเป็นสายไฟเบอร์ ทั้งนี้ทางหน่วยงานกำลังตรวจสอบว่าความผิดพลาดที่เกิดขึ้นนี้ มาจากความผิดพลาดของผู้ใช้งาน หรือจากความผิดพลาดของช่างติดตั้ง หรือเกิดจากเราเตอร์ที่ชำรุด ซึ่งยังไม่ได้ข้อสรุปว่าความผิดพลาดที่แท้จริงคืออะไร

ด้านบริษัท แอลทรีแฮร์ริส (L3Harris) ระบุว่าบริษัทให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างจริงจัง และกำลังสนับสนุน FAA ในการสอบสวนเพื่อทำความเข้าใจเงื่อนไขที่นำไปสู่การสั่งระงับเที่ยวบินทั่วประเทศเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน พร้อมเสริมว่าบริษัทได้ดำเนินการเปลี่ยนระบบสื่อสารในน่านฟ้าจากสายทองแดงดั้งเดิมเป็นระบบไฟเบอร์ออปติกไปแล้วกว่าร้อยละ 70 ตามแผนงาน

ปัจจุบัน FAA ต้องใช้งบประมาณสูงถึง 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 34,000 ล้านบาทต่อปี เพื่อบำรุงรักษาระบบสายทองแดงเก่า และกำลังเร่งเปลี่ยนไปใช้ระบบสื่อสารผ่านไฟเบอร์ที่ทันสมัยกว่า โดยดัฟฟี่ระบุว่า แทบทุกองค์กรในสหรัฐฯ ต่างเปลี่ยนจากสายทองแดงเป็นไฟเบอร์ และเปลี่ยนจากระบบแอนะล็อกเป็นดิจิทัลกันหมดแล้ว

ต้นตอของปัญหาเริ่มต้นจากการส่งข้อมูลที่ล้นระบบ (Overloading) ในศูนย์ควบคุมการจราจรทางอากาศตามเส้นทางบิน 17 แห่ง จากทั้งหมด 22 แห่งทั่วประเทศ ส่งผลให้ FAA ต้องออกคำสั่งระงับการขึ้นบินทั่วประเทศ (Nationwide ground stop) เนื่องจากไม่สามารถระบุสาเหตุที่แท้จริงได้ในขณะนั้น

เราเตอร์ส่งคำขอเชื่อมต่อถี่จนระบบข้อมูลล้น

ฌอน ดัฟฟี (Sean Duffy) ระบุว่าเราเตอร์ชุดใหม่เริ่มส่งคำขอเชื่อมต่อ (Connection attempts) ไปยังเราเตอร์ตัวอื่นมากกว่า 1,000 ครั้ง ทุก ๆ 4-5 วินาที ซึ่งจุดชนวนให้เกิดปัญหาการสื่อสารกับเครื่องบินและระบบเรดาร์ที่ศูนย์ปฏิบัติการของ FAA ทั้งนี้ดัฟฟี่เน้นย้ำว่า ข้อผิดพลาดนี้ไม่ได้เกิดจากเครื่องมือจัดการจราจรทางอากาศที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) ตัวใหม่ของ FAA ซึ่งเปิดตัวทั่วประเทศสำหรับใช้ศูนย์ควบคุมการจราจรทางอากาศ

โดยขณะนี้ FAA ยังคงพยายามหาสาเหตุที่แท้จริงของความผิดพลาด ทั้งนี้ FAA ชี้แจงว่าระบบสื่อสารไม่ได้ดับสนิท แต่ทำให้ข้อมูลในศูนย์ควบคุมขาดความเสถียร และเราเตอร์ชุดที่กำลังถูกถอดเปลี่ยนนั้นมีอายุการใช้งานราว 25 ปี และตามกำหนดเดิมต้องถูกเปลี่ยนตั้งแต่ปี 2006 แล้ว

ความผิดพลาดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่นำไปสู่ผลกระทบร้ายแรงไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับเครือข่ายควบคุมการจราจรทางอากาศของสหรัฐฯ ย้อนกลับไปในปี 2023 เคยเกิดเหตุ FAA สั่งระงับเที่ยวบินทั่วประเทศนาน 90 นาที กระทบ 11,000 เที่ยวบิน ซึ่งเกิดจากผู้รับเหมาของรัฐบาลลบไฟล์โดยไม่ตั้งใจ และนับเป็นการสั่งระงับเที่ยวบินทั่วประเทศครั้งแรกนับตั้งแต่เหตุวินาศกรรมจี้เครื่องบินเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2001

ปัญหาเดิมจากโครงสร้างที่เก่าแก่

ที่ผ่านมา FAA ได้รับงบประมาณจากสภาคองเกรสจำนวน 12,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 423,000 ล้านบาท เพื่ออัปเกรดระบบควบคุมการจราจรทางอากาศและโทรคมนาคมที่เสื่อมสภาพอย่างหนัก และดัฟฟีได้ขออนุมัติงบประมาณเพิ่มเติมอีก 50,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 1,600,000 ล้านบาทสำหรับระบบควบคุมการจราจรทางอากาศและสนามบิน

โดยเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว FAA เพิ่งประกาศว่าจะเปลี่ยนผ่านจากการใช้แผ่นฟลอปปีดิสก์ (Floppy disks) ที่ล้าสมัย ซึ่งใช้สำหรับข้อมูลสภาพอากาศและข้อมูลสำคัญอื่น ๆ ในศูนย์ควบคุมการจราจรทางอากาศมากกว่า 400 แห่ง ให้แล้วเสร็จภายในสิ้นปี 2028 รวมถึงการพึ่งพาคอมพิวเตอร์คอมแพค (Compaq) อายุหลายสิบปี และชิ้นส่วนอะไหล่ที่ต้องหาซื้อจาก eBay

นอกจากนี้ เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา ยังมีเหตุที่ทำให้เที่ยวบินหลายพันเที่ยวทั่วภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสหรัฐฯ ที่มีประชากรหนาแน่นต้องล่าช้าหรือถูกยกเลิก เนื่องจากความล้มเหลวซ้ำซ้อนของวงจรไฟฟ้าที่ศูนย์ควบคุมการจราจรทางอากาศในฟิลาเดลเฟีย และอุบัติเหตุทีมงานก่อสร้างตัดสายเคเบิลไฟเบอร์ออปติกขาดในรัฐนิวเจอร์ซีย์

ยิ่งไปกว่านั้น FAA ยังใช้เวลาหลายปีในการพยายามยุติธรรมเนียมปฏิบัติที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์มายาวนานหลายทศวรรษ นั่นคือการให้เจ้าหน้าที่ควบคุมการจราจรทางอากาศใช้แถบกระดาษ (Paper flight strips) เพื่อติดตามตำแหน่งเครื่องบิน ซึ่งโครงการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลที่เริ่มต้นมาตั้งแต่ปี 2022 ในสนามบินหลัก 49 แห่ง คาดว่าจะต้องใช้เวลาดำเนินการจนถึงอย่างน้อยปี 2028

เหตุการณ์นี้ถือเป็นบทเรียนราคาแพงล่าสุดที่สะท้อนถึงความล้าสมัยของระบบโทรคมนาคมควบคุมการจราจรทางอากาศสหรัฐฯ และความยากลำบากในการเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยีใหม่ ควบคู่ไปกับการประคับประคองระบบสื่อสารเดิมให้ยังทำงานได้ต่อไป