เมื่อชีวิตการทำงานติดอยู่ในลูปเดิม ๆ แต่ก็ไม่กล้าลาออก รู้จัก "Career Rut"

ตื่นเช้าไปทำงาน ทำหน้าที่เดิม ๆ ประชุมเรื่องเดิม ๆ กลับบ้านในเวลาเดิม แม้จะไม่ได้เกลียดงานที่ทำ แต่กลับรู้สึกว่าแต่ละวันผ่านไปอย่างไร้ความตื่นเต้น ไม่มีอะไรใหม่ให้เรียนรู้ และไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าตัวเองกำลังเติบโตในอาชีพหรือแค่ทำงานไปวัน ๆ ความรู้สึกเช่นนี้อาจเรียกว่า Career Rut หรือภาวะที่รู้สึกติดหล่มในเส้นทางอาชีพ แม้ยังทำงานได้ตามปกติ แต่กลับรู้สึกว่างานขาดความท้าทาย ไม่มีความก้าวหน้า และมองไม่เห็นทิศทางของตัวเองในอนาคต
Career Rut ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางการแพทย์ แต่เป็นคำที่ใช้อธิบายประสบการณ์ของคนทำงานที่รู้สึกว่าตัวเองกำลังหยุดนิ่งอยู่กับที่ ซึ่งแตกต่างจากภาวะหมดไฟ (Burnout) ที่มักเกี่ยวข้องกับความเครียดจากการทำงานเรื้อรัง ความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ และความรู้สึกห่างเหินจากงาน
Career Rut เกิดขึ้นได้อย่างไร?
ในทางจิตวิทยาการทำงาน แนวคิดที่ใกล้เคียงกับ Career Rut คือ Career Plateau หรือภาวะที่คนทำงานรับรู้ว่าเส้นทางอาชีพของตัวเองกำลังหยุดนิ่ง ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 2 รูปแบบหลัก
1. Hierarchical Plateau รู้สึกว่าไม่มีโอกาสก้าวหน้าในตำแหน่งงาน ไม่ว่าจะเป็นการเลื่อนขั้น เลื่อนตำแหน่ง หรือได้รับค่าตอบแทนที่สูงขึ้น แม้จะทำงานมานานและมีความสามารถมากขึ้นก็ตาม
2. Job Content Plateau รู้สึกว่างานที่ทำอยู่ไม่มีความท้าทายอีกต่อไป ต้องทำงานเดิมซ้ำ ๆ ไม่ได้เรียนรู้ทักษะใหม่ หรือไม่มีโอกาสรับผิดชอบงานที่ช่วยพัฒนาศักยภาพของตัวเอง
งานวิจัยทบทวนวรรณกรรม 72 ชิ้น ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Vocational Behavior เมื่อปี 2019 พบว่า คนที่รู้สึกว่าตัวเองอยู่ในภาวะ Career Plateau มีแนวโน้มที่จะมีความพึงพอใจในงานและความเป็นอยู่ที่ดีลดลง รวมถึงมีความผูกพันต่อองค์กรน้อยลง และมีแนวโน้มอยากลาออกมากขึ้นด้วย
สิ่งที่น่าสนใจคือ Career Rut ไม่จำเป็นต้องเกิดจากการทำงานในองค์กรที่ไม่ดีเสมอไป แต่อาจเกิดจากการที่ตัวบุคคลเติบโตและมีความต้องการเปลี่ยนแปลงไป แต่ลักษณะงานหรือสภาพแวดล้อมเดิมกลับไม่ตอบโจทย์อีกต่อไป
จะป้องกันตัวเองจาก Career Rut ได้อย่างไร?
การออกจากวงจรเดิม ๆ ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการลาออกหรือเปลี่ยนสายงานทันที แต่อาจเริ่มจากการปรับวิธีคิดและสร้างโอกาสให้ตัวเองได้เรียนรู้สิ่งใหม่
1. อย่าปล่อยให้ความชำนาญกลายเป็นความจำเจ
การทำงานได้คล่องแคล่วจนแทบไม่ต้องคิดอาจเป็นข้อดี แต่หากทุกวันมีแต่การทำสิ่งที่คุ้นเคย ก็อาจทำให้ขาดแรงกระตุ้นในการเรียนรู้ ลองเพิ่มความท้าทายให้ตัวเอง เช่น เรียนรู้เครื่องมือใหม่ ทดลองวิธีทำงานที่ต่างออกไป หรือรับผิดชอบโปรเจกต์ที่ไม่เคยทำมาก่อน
2. สร้างทักษะใหม่ แม้ไม่ได้เปลี่ยนงาน
อย่าผูกการเติบโตไว้กับการเลื่อนตำแหน่งเพียงอย่างเดียว เพราะความก้าวหน้าในอาชีพยังเกิดขึ้นได้จากการเพิ่มทักษะ ความเชี่ยวชาญ และความสามารถในการทำงานที่หลากหลาย การเรียนรู้สิ่งใหม่อย่างต่อเนื่องยังช่วยเพิ่มความมั่นใจและความพร้อมต่อโอกาสในอนาคต
3. ทบทวนเป้าหมายอาชีพของตัวเอง
ลองถามตัวเองว่า งานที่ทำอยู่ยังพาเราไปสู่ชีวิตที่ต้องการหรือไม่ สิ่งที่เคยเป็นเป้าหมายเมื่อ 3-5 ปีก่อน ยังสำคัญกับเราในวันนี้หรือเปล่า เพราะบางครั้งความรู้สึกติดหล่มไม่ได้เกิดจากการไม่มีความก้าวหน้า แต่อาจเกิดจากการที่เป้าหมายเดิมไม่ใช่สิ่งที่ต้องการอีกต่อไป
4. มองหาโอกาสเติบโตในแนวราบ
ความก้าวหน้าไม่จำเป็นต้องหมายถึงการได้เป็นหัวหน้าเสมอไป การขยายความเชี่ยวชาญไปสู่งานด้านอื่น การทำงานข้ามทีม การเป็นที่ปรึกษาให้เพื่อนร่วมงาน หรือการพัฒนาตัวเองให้กลายเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ก็เป็นการเติบโตในอาชีพได้เช่นกัน
5. ประเมินว่าสภาพแวดล้อมยังเอื้อต่อการเติบโตหรือไม่
หากพยายามพัฒนาตัวเองแล้ว แต่ยังไม่มีโอกาสเรียนรู้ ไม่มีพื้นที่ให้แสดงความคิดเห็น หรือองค์กรไม่สนับสนุนความก้าวหน้า อาจถึงเวลาต้องพิจารณาทางเลือกใหม่ ทั้งการย้ายทีม เปลี่ยนบทบาท หรือมองหาสถานที่ทำงานที่เหมาะสมกว่าเดิม
ไม่จำเป็นต้องเติบโตเร็วตลอดเวลา
สิ่งสำคัญคือ Career Rut ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องเปลี่ยนงานหรือไต่เต้าไปสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้นเสมอไป งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี 2023 จากการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย 75 คนในสหรัฐฯ และออสเตรเลีย พบว่าบางคนเลือกที่จะไม่เลื่อนตำแหน่งด้วยตัวเอง เพราะให้ความสำคัญกับเป้าหมายชีวิตด้านอื่นมากกว่า
การเติบโตในอาชีพไม่จำเป็นต้องวัดจากตำแหน่ง เงินเดือน หรือความสำเร็จที่คนอื่นมองเห็น แต่อาจหมายถึงการได้ทำงานที่มีความหมาย มีอิสระในการใช้ชีวิต ได้เรียนรู้สิ่งใหม่ หรือมีเวลาให้กับตัวเองมากขึ้
บางครั้งสิ่งที่คนทำงานต้องการอาจไม่ใช่งานใหม่ แต่เป็นความรู้สึกว่าสิ่งที่กำลังทำอยู่ยังมีคุณค่า และตัวเองยังมีโอกาสพัฒนาไปข้างหน้า
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้
