ญี่ปุ่นเตรียมเพิ่มเพดานค่าธรรมเนียมวีซ่าต่างชาติ เปลี่ยนสถานะพำนัก ขอที่อยู่ถาวร

รัฐบาลญี่ปุ่นเตรียมปรับเพิ่มเพดานค่าธรรมเนียมด้านการพำนักของชาวต่างชาติสูงขึ้นอย่างมาก ซึ่งถือเป็นการแก้ไขครั้งใหญ่ที่สุดในรอบกว่า 40 ปี

คณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นได้อนุมัติร่างกฎหมายแก้ไขกฎหมายตรวจคนเข้าเมืองในวันนี้ (10 มี.ค.) โดยมีแผนเพิ่มเพดานค่าธรรมเนียมตามกฎหมายสำหรับการเปลี่ยนสถานะการพำนักหรือการต่ออายุการพำนัก จาก 10,000 เยน เป็น 100,000 เยน (จากราว 2,011 บาท เป็นราว 20,110 บาท) ขณะเดียวกัน เพดานค่าธรรมเนียมการยื่นขอถิ่นที่อยู่ถาวร (Permanent Residence) จะเพิ่มเป็น 300,000 เยน (ราว 60,330 บาท) หรือสูงกว่าปัจจุบันถึง 30 เท่า

การปรับเพิ่มครั้งนี้ถือเป็นการแก้ไขเพดานค่าธรรมเนียมครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 1982 แม้ว่าค่าธรรมเนียมจริงจะเคยถูกปรับเพิ่มหลายครั้งภายใต้เพดานเดิมก็ตาม

ล่าสุดเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2025 ค่าธรรมเนียมเปลี่ยนสถานะการพำนักและต่อวีซ่าได้เพิ่มจาก 4,000 เยน เป็น 6,000 เยน (ราว 805 บาทเป็นราว 1,206 บาท) ส่วนค่าธรรมเนียม ขอถิ่นที่อยู่ถาวรเพิ่มจาก 8,000 เยน เป็น 10,000 เยน (ราว 1,609 บาทเป็นราว 2,011 บาท)

เจ้าหน้าที่ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่น ระบุว่า แม้เพดานใหม่จะถูกกำหนดไว้สูงขึ้น แต่รัฐบาลยังไม่ได้กำหนดตัวเลขค่าธรรมเนียมจริงภายใต้เพดานดังกล่าว โดยจะพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ เช่น ระยะเวลาการพำนัก เป็นต้น

เจ้าหน้าที่เปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้รัฐบาลสามารถคำนวณค่าธรรมเนียมภายใต้เพดานเดิมได้ โดยอิงจากต้นทุนการดำเนินงานด้านการตรวจสอบสถานะการพำนัก เช่น ค่าใช้จ่ายบุคลากร แต่เมื่อจำนวนชาวต่างชาติในญี่ปุ่นเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ต้นทุนดังกล่าวก็เพิ่มสูงขึ้นจนยากที่จะรองรับภายใต้เพดานเดิม

ข้อมูลล่าสุดระบุว่า จำนวนชาวต่างชาติที่พำนักในญี่ปุ่นแตะสถิติสูงสุดที่ 4.13 ล้านคน ณ สิ้นปี 2025

เจ้าหน้าที่กล่าวว่า รัฐบาลกำลังพิจารณาค่าใช้จ่ายในภาพรวมมากขึ้น ไม่เพียงแต่การตรวจสอบวีซ่า แต่ยังรวมถึงการบริหารจัดการด้านการเข้าเมือง การพัฒนาระบบดิจิทัล การเชื่อมโยงข้อมูลกับระบบ My Number บริการช่วยเหลือให้ชาวต่างชาติใช้ชีวิตในญี่ปุ่นได้สะดวกขึ้น

ขณะเดียวกันระบบใหม่จะเปิดทางให้ลดหรือยกเว้นค่าธรรมเนียม สำหรับผู้ที่ต้องได้รับการคุ้มครองด้านมนุษยธรรม เช่น

เหยื่อการค้ามนุษย์ ผู้ที่มีความยากลำบากทางเศรษฐกิจรุนแรงและไม่สามารถชำระค่าธรรมเนียมได้

รัฐบาลตั้งเป้าจะนำมาตรการด้านค่าธรรมเนียมใหม่มาใช้ ก่อนสิ้นปีงบประมาณถัดไปในวันที่ 31 มีนาคม 2027

ด้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมกล่าวว่า มาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อให้ชาวต่างชาติ “มีส่วนรับผิดชอบค่าใช้จ่ายที่เหมาะสม” ที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางเข้ามาและพำนักในญี่ปุ่น เขากล่าวว่ามาตรการนี้จะช่วยส่งเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นระเบียบระหว่างชาวญี่ปุ่นและชาวต่างชาติ

นอกจากนี้ ญี่ปุ่นเตรียมใช้ระบบอนุญาตเดินทางล่วงหน้าแบบใหม่

ร่างกฎหมายฉบับนี้ยังรวมถึงแผนการเปิดตัวระบบอนุญาตเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ของญี่ปุ่น หรือ JESTA ภายในวันที่ 31 มีนาคม 2029

โดยระบบดังกล่าวจะกำหนดให้นักท่องเที่ยวระยะสั้นที่ได้รับการยกเว้นวีซ่า ผู้โดยสารเรือสำราญบางประเภท ผู้โดยสารต่อเครื่องบางกลุ่ม ต้องขออนุญาตล่วงหน้าก่อนเดินทางไปญี่ปุ่น ซึ่งรัฐบาลระบุว่า มาตรการนี้มีเป้าหมายเพื่อป้องกันผู้ที่มีความเสี่ยงจะพำนักเกินกำหนด ลดโอกาสการเข้าประเทศของบุคคลที่อาจก่อปัญหา และลดความแออัดที่สนามบินและท่าเรือ

ในปี 2025 ญี่ปุ่นมีนักเดินทางต่างชาติระยะสั้นประมาณ 38.05 ล้านคน โดยประมาณ 80% เป็นผู้เดินทางที่ได้รับการยกเว้นวีซ่า

ภายใต้ระบบใหม่ สายการบินและบริษัทเรือจะต้องส่งข้อมูลผู้โดยสารล่วงหน้า และจะไม่สามารถให้ผู้โดยสารขึ้นเครื่องบินหรือขึ้นเรือไปญี่ปุ่นได้ หากทางการพิจารณาว่าบุคคลนั้นไม่ควรได้รับอนุญาตให้เข้าประเทศ

นอกจากนี้ ญี่ปุ่นยังมีแผนติดตั้งประตูตรวจคนเข้าเมืองแบบเดินผ่าน (walk-through gates) ในสนามบินหลัก เพื่อให้ผู้ที่ได้รับอนุญาตล่วงหน้าและมีคุณสมบัติครบถ้วนสามารถผ่านขั้นตอนตรวจคนเข้าเมืองได้รวดเร็วยิ่งขึ้น