รู้จัก “พระที่นั่งพิมานรัตยา” สถานที่ประดิษฐานพระศพ “เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา”

หลังสำนักพระราชวังมีประกาศเรื่องการจัดการพระศพ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ตามราชประเพณี พร้อมโปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐานพระศพ ณ พระที่นั่งพิมานรัตยา ทำให้สถานที่แห่งนี้ได้รับความสนใจจากประชาชนเป็นอย่างมาก

พระที่นั่งพิมานรัตยา เป็นหนึ่งในพระที่นั่งสำคัญภายในหมู่พระมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 2 ศตวรรษ และมีความเกี่ยวข้องกับพระราชพิธีสำคัญของราชสำนักไทยมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์

พระที่นั่งสำคัญคู่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

พระที่นั่งพิมานรัตยาตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้ของพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ภายในหมู่พระมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร โดยเชื่อมต่อกันด้วยมุขกระสัน ซึ่งเป็นทางเชื่อมระหว่างอาคารตามแบบสถาปัตยกรรมไทยโบราณ

ตัวอาคารเป็นพระที่นั่งก่ออิฐถือปูน ยกพื้นสูง รูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีเสารองรับหลังคาโดยรอบ ลักษณะโปร่งสง่างาม สะท้อนเอกลักษณ์สถาปัตยกรรมราชสำนักในยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์

สร้างขึ้นในรัชกาลที่ 1

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระที่นั่งพิมานรัตยาขึ้นราว พ.ศ. 2332 พร้อมกับการจัดวางผังหมู่พระมหาปราสาทแห่งใหม่ภายในพระบรมมหาราชวัง

ในระยะแรก พระที่นั่งแห่งนี้มีฐานะเป็น “พระวิมาน” หรือที่ประทับบรรทมของพระมหากษัตริย์เมื่อเสด็จมาประทับยังบริเวณหมู่พระมหาปราสาท จึงถือเป็นพื้นที่ส่วนพระองค์ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในราชสำนัก

ตลอดหลายรัชกาล พระที่นั่งพิมานรัตยายังคงทำหน้าที่เป็นสถานที่ประทับของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูง ก่อนที่บทบาทจะเปลี่ยนแปลงไปตามพัฒนาการของพระราชพิธีในเวลาต่อมา

จุดเปลี่ยนสู่สถานที่ประกอบพระราชพิธีพระบรมศพ

ภายหลังการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล เมื่อ พ.ศ. 2489 พระที่นั่งพิมานรัตยาถูกใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีสรงน้ำพระบรมศพ

จากนั้นเป็นต้นมา พระที่นั่งแห่งนี้ได้กลายเป็นสถานที่สำคัญสำหรับการถวายพระสรีรางคารและสรงน้ำพระบรมศพหรือพระศพของพระมหากษัตริย์ พระบรมราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูง ตามราชประเพณีที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

ด้วยเหตุนี้ พระที่นั่งพิมานรัตยาจึงได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ของพระราชสำนักไทย ที่เกี่ยวข้องกับพระราชพิธีสำคัญในช่วงเปลี่ยนผ่านแห่งรัชสมัยและพระบรมวงศานุวงศ์

ความสำคัญในเชิงราชประเพณี

ตลอดระยะเวลาหลายร้อยปีที่ผ่านมา บทบาทหลักของพระที่นั่งพิมานรัตยาคือการใช้ประกอบพระราชพิธีเกี่ยวกับพระบรมศพและพระศพ โดยเฉพาะพิธีสรงน้ำพระบรมศพและพระศพ ซึ่งถือเป็นขั้นตอนสำคัญตามโบราณราชประเพณี

พระที่นั่งแห่งนี้จึงเปรียบเสมือนพื้นที่ที่เชื่อมโยงระหว่างพระราชอิสริยยศ พระราชประเพณี และประวัติศาสตร์ของสถาบันพระมหากษัตริย์ไทย สะท้อนความต่อเนื่องของราชสำนักจากอดีตสู่ปัจจุบัน

สถานที่ประดิษฐานพระศพ “เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา”

ตามประกาศสำนักพระราชวัง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐานพระศพ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ณ พระที่นั่งพิมานรัตยา

เหตุการณ์ครั้งนี้ทำให้พระที่นั่งพิมานรัตยาถูกกล่าวถึงในฐานะสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และราชประเพณีอีกครั้ง โดยสะท้อนถึงพระเกียรติยศอันสูงส่งของพระองค์ และความสำคัญของพระที่นั่งแห่งนี้ในฐานะส่วนหนึ่งของพระราชพิธีตามโบราณราชประเพณีไทย