"โจมตีไซเบอร์" ป่วนแบงก์ทั่วโลก AI ตัวการ

ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ทั่วโลกเกิดเหตุโจมตีทางไซเบอร์หลายครั้ง ซึ่งสะท้อนถึงความเปราะบางของโลกที่เชื่อมโยงถึงกันมากขึ้นเรื่อย ๆ ท่ามกลางการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัล และการเชื่อมโยงทุกสิ่งทุกอย่าง ตั้งแต่การเงิน ข้อมูล และโครงสร้างพื้นฐาน ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่พัฒนาอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียง 3 ทศวรรษ แต่นอกจากความสะดวก ประสิทธิภาพ และการประหยัดต้นทุน ในอีกด้านของเหรียญก็นำมาซึ่งความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น ท่ามกลางความฉลาดแบบก้าวกระโดดของปัญญาประดิษฐ์ (AI) 

เพื่อนบ้านอาเซียนก็เพิ่งเผชิญเหตุโจมตีทางไซเบอร์ โดยเมื่อไม่กี่วันมานี้ เกิดเหตุแฮกเว็บไซต์ของธนาคารรักยัต (Bank Rakyat) ของมาเลเซีย รวมถึงหน้าเพจล็อกอินบริการออนไลน์ iRakyat ซึ่งปัญหาที่เกิดขึ้นจำกัดอยู่แค่การเปลี่ยนแปลงหน้าเว็บในเซิร์ฟเวอร์ที่บริหารจัดการจากผู้ดูแลภายนอก แต่ไม่มีการขโมยข้อมูลลูกค้าหรือทำให้การดำเนินงานของธนาคารหยุดชะงัก ขณะที่นายกรัฐมนตรีอันวาร์ อิบราฮิม สั่งการให้สภาความมั่นคงแห่งชาติและหน่วยงานด้านความมั่นคงทางไซเบอร์เร่งตรวจสอบความปลอดภัยทางไซเบอร์อย่างกว้างขวาง รวมถึงภัยคุกคามแบบผสมผสาน (hybrid) ครอบคลุมโครงสร้างพื้นฐาน ระบบธนาคารและรัฐวิสาหกิจ 

ส่วนอินโดนีเซียเผชิญการโจมตีทางไซเบอร์รุนแรงขึ้น “ฟอร์ติการ์ด แล็บส์” (FortiGuard Labs) บันทึกข้อมูลการโจมตีทางไซเบอร์สูงสุด 1.9 ล้านครั้ง ภายใน 24 ชั่วโมง และในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา เกิดเหตุโจมตีราว 7.3 ล้านครั้ง คิดเป็น 12 ครั้งต่อวินาที โดยภาคการธนาคาร การเงิน และประกันตกเป็นเป้าหมายหลัก ซึ่งเผชิญการโจมตีราว 3.2 ล้านครั้ง มากกว่าอุตสาหกรรมเทคโนโลยีที่เผชิญเหตุโจมตี 1.4 ล้านครั้ง และหน่วยงานภาครัฐที่ถูกโจมตี 741,000 ครั้ง สิ่งที่เกิดขึ้นกลายเป็นแรงกดดันให้รัฐบาลอินโดนีเซียต้องเพิ่มความเข้มงวดด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ สอดคล้องกับแผนที่ภัยคุกคามทางไซเบอร์แบบเรียลไทม์ของ “แคสเปอร์สกี” (Kaspersky) ที่ระบุว่า นับถึงเดือนพฤศจิกายน อินโดนีเซียเป็นประเทศในอันดับที่ 32 ที่ถูกโจมตีมากสุด

ภาคการเงินของญี่ปุ่นก็เผชิญกับเหตุโจมตีไซเบอร์มากขึ้น ล่าสุด สถาบันการเงิน SMBC Consumer Finance ในเครือ “ซูมิโตโม มิตซุย ไฟแนนเชียล กรุ๊ป” (Sumitomo Mitsui Financial Group) ออกมายืนยันเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ว่า แฮกเกอร์ได้เข้าถึงระบบค้ำประกันสินเชื่อ ซึ่งอาจทำให้ข้อมูลของลูกค้าราว 320,118 ราย จากสถาบันการเงิน 15 แห่งรั่วไหล ซึ่งรวมถึงชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ ข้อมูลใบขับขี่ ประวัติการทำงาน เงินเดือน และข้อมูลการทำสัญญา ทำให้มีความเสี่ยงที่ข้อมูลส่วนบุคคลจะถูกนำไปใช้อย่างผิดกฎหมาย ในกรณีนี้ Docomo SMTB Net Bank ธนาคารที่ให้บริการเฉพาะทางอินเทอร์เน็ต กลายเป็นหนึ่งในสถาบันการเงินที่ได้รับผลกระทบหนักสุด โดยมีลูกค้ามากถึง 122,635 รายที่ได้รับผลกระทบ 

การแฮกข้อมูลครั้งนี้เกิดขึ้นในขณะที่ญี่ปุ่นกำลังเผชิญกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ในวงกว้าง ข้อมูลจากบริษัทด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ “แมคนิกา” (Macnica) ระบุว่า จำนวนเหตุโจมตีเรียกค่าไถ่ หรือ “แรนซัมแวร์” (ransomware) ที่พุ่งเป้าบริษัทญี่ปุ่น ในช่วง 10 เดือนแรกของปีนี้ อยู่ที่ 239 ครั้ง สูงกว่าสถิติรวมตลอดทั้งปี 2021 ที่อยู่ที่ 228 ครั้ง ส่งผลให้ปีนี้กลายเป็นปีที่มีจำนวนเหตุโจมตีสูงสุดเป็นประวัติการณ์ และจำนวนเหตุโจมตีอาจเพิ่มขึ้นอีก หากมีการนำ AI มาใช้ในการโจมตีมากขึ้น 

ด้านเกาหลีใต้ เมื่อวันที่ 4-5 พฤศจิกายน เพิ่งเกิดเหตุโจมตีไซเบอร์ต่อบริษัท “มิแร แอสเส็ต ซิเคียวริตี้ส์” ซึ่งเป็นการโจมตีจากภายนอกที่มุ่งเป้าที่บริการล็อกอินจากโทรศัพท์มือถือ ส่งผลให้ข้อมูลของลูกค้าและพนักงานประมาณ 39,000 รายรั่วไหล ในจำนวนนี้ 3,800 รายเป็นลูกค้า ส่วนอีก 35,255 รายเป็นพนักงาน รวมถึงพนักงานที่เกษียณแล้วและพนักงานเอาต์ซอร์ส ก่อนหน้านี้ สถาบันการเงินอย่างน้อย 16 แห่งถูกแฮกในช่วงระหว่างปลายเดือนกันยายนถึงต้นเดือนตุลาคม รวมถึงธนาคารขนาดใหญ่อย่าง “ชินฮัน แบงก์” (Shinhan Bank), “KB กุกมิน แบงก์” (KB Kookmin Bank), “ฮานา แบงก์” (Hana Bank), “อูรี แบงก์” (Woori Bank) ทำให้ข้อมูลการติดต่อและการกู้ยืมของลูกค้าประมาณ 100,000 รายรั่วไหล แต่รหัสผ่านบัญชี หมายเลขบัตรเครดิต และประวัติการทำธุรกรรมไม่ได้รับผลกระทบ กรณีดังกล่าวทำให้ประธานาธิบดีอี แจ-มย็อง ของเกาหลีใต้ สั่งการให้เพิ่มมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสมกับยุค AI เพราะเชื่อว่ามีการใช้ AI เป็นเครื่องมือในการแฮกสถาบันการเงิน 

เมื่อต้นสัปดาห์นี้ ธนาคารซิโนแพค (SinaPac) ของไต้หวันถูกแฮกเกอร์ใช้ช่องโหว่ด้านความปลอดภัยผ่านผู้ดูแลระบบแอปพลิเคชันบนมือถือจากภายนอก ทำให้โอนเงินจากบัญชีลูกค้าโดยไม่ได้รับอนุญาต 427 ธุรกรรม กระทบลูกค้า 418 ราย แต่ละรายการมีมูลค่าราว 10,000-100,000 ดอลลาร์ไต้หวัน รวมมูลค่าความเสียหาย 41.76 ล้านดอลลาร์ไต้หวัน ซึ่งธนาคารได้คืนเงินให้ลูกค้าทั้งหมดแล้ว 

อินเดียก็เผชิญกับปัญหาการโจมตีไซเบอร์ อย่างกรณีของ “สเตต แบงก์ ออฟ อินเดีย” (State Bank of India-SBI) ที่เกิดเหตุข้อมูลลูกค้า 3,897 ราย รั่วไหลไปยังดาร์กเว็บเมื่อเดือนที่แล้ว ขณะที่หน่วยงานรับมือเหตุฉุกเฉินด้านคอมพิวเตอร์ของอินเดีย (Computer Emergency Response Team) หรือ CERT-In ออกมาระบุถึงปฏิบัติการของกลุ่ม Crafty Falcon ที่เจาะระบบของบริษัทผู้ปล่อยกู้ที่ไม่ใช่ธนาคาร รวมถึงฟินเทค และตลาดซื้อขายคริปโทเคอร์เรนซี ซึ่งกลุ่มผู้โจมตีใช้เครื่องมือ AI ที่เผยแพร่ทั่วไปทำการเจาะระบบโดยอัตโนมัติ โดยใช้ความเร็วระดับเครื่องจักร ซึ่งภัยคุกคามนี้ยังคงมีอยู่และเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ข้ามไปที่ยุโรป ธนาคาร “เครดิต มูตูเอล อาร์เคีย” (Credit Mutuel Arkea) ของฝรั่งเศส เพิ่งถูกแฮกเกอร์ขโมยเงินไปราว 100 ล้านยูโร จากการโจมตีไซเบอร์ เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน ซึ่งถือเป็นกรณีที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนักที่อาชญากรไซเบอร์สามารถขโมยเงินจากธนาคารขนาดใหญ่ได้สำเร็จ โดยแฮกเกอร์ใช้บัญชีของธนาคารในการทำธุรกรรมฉ้อโกง และการโจมตีเกี่ยวข้องกับแพลตฟอร์มของผู้ให้บริการภายนอก ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการติดตามเงินคืน อย่างไรก็ตาม เงินที่ถูกขโมยไปไม่ได้อยู่ในรูปของคริปโทเคอร์เรนซี แต่ถูกแปลงเป็นคริปโทเคอร์เรนซีหลังจากนั้น ขณะที่ธนาคารได้ระงับการทำธุรกรรมบางรายการชั่วคราวเพื่อเป็นการป้องกัน ทำให้บางธุรกรรมล่าช้า ทั้งนี้ ธนาคารมีลูกค้ามากกว่า 5.8 ล้านราย และมีสินทรัพย์ทั้งหมดราว 2.115 แสนล้านยูโร 

น่าสังเกตว่า ฝรั่งเศสตกเป็นเป้าหมายการโจมตีทางไซเบอร์หลายระลอกในช่วงที่ผ่านมา โดยในช่วงรอยต่อเข้าสู่วันที่ 2 พฤศจิกายน เกิดเหตุแฮกเกอร์เจาะระบบตู้แช่เย็นของธนาคารเลือด เพื่อปรับเพิ่มอุณหภูมิจาก -30 องศาเซลเซียส เป็น 110 องศาเซลเซียส ซึ่งสูงกว่าจุดเดือดเสียอีก อย่างไรก็ตาม ระบบแจ้งเตือนทำงาน ทำให้เจ้าหน้าที่ย้ายเลือดไปเก็บยังตู้แช่สำรองที่ไม่เชื่อมต่อกับระบบดังกล่าว จึงไม่เกิดความเสียหายกับเลือดสำรองที่จัดเก็บไว้ 

ขณะที่เมื่อช่วงกลางเดือนตุลาคม ฝรั่งเศสเผชิญกับการเจาะระบบตู้แช่เย็น ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อตู้เย็นหลายพันเครื่องในซูเปอร์มาร์เก็ตราว 700 แห่ง ของแบรนด์ “แองแตร์มาร์เช่” (Intermarché) และ “กอร์เปราตีฟอู” (Coopérative U) รวมถึง “คาร์ฟูร์” (Carrefour) สร้างความเสียหายให้กับซูเปอร์มาร์เก็ตแต่ละแห่งหลักหมื่นยูโรไปจนถึงหลักแสนยูโร และหลังจากนั้น 3 สัปดาห์ ก็เกิดเหตุการณ์แฮกตู้แช่เย็นในลักษณะเดียวกันในหลายประเทศของยุโรป อาทิ เบลเยียม เนเธอร์แลนด์ สวีเดน เอสโตเนีย ฟินแลนด์ ลักเซมเบิร์ก

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม แพลตฟอร์มซื้อขายคริปโทเคอร์เรนซียักษ์ใหญ่ “ไบแนนซ์” (Binance) ก็เผชิญกับเหตุโจมตีไซเบอร์ สูญเงินไปราว 6.3 พันล้านดอลลาร์ มากสุดที่เคยเกิดขึ้นในแวดวงคริปโทเคอร์เรนซี โดยแฮกเกอร์ใช้เวลาโยกเงินประมาณ 20 นาที ขณะที่ “ไบแนนซ์” ได้ร่วมมือกับพันธมิตรบล็อกเชนอายัดสินทรัพย์ที่ได้รับผลกระทบแล้วประมาณ 3 พันล้านดอลลาร์ และระงับการฝากถอนทั้งหมดเป็นการชั่วคราว บริษัทยืนยันว่าจะชดเชยความเสียหายทั้งหมด และเงินของผู้ใช้ยังปลอดภัย ทั้งนี้ มีข้อมูลว่าเหล่าแฮกเกอร์วางแผนโจมตีที่ใช้เวลานานกว่า 4 เดือน ผ่านการวางกับดักวิศวกรของ “ไบแนนซ์” ให้ดาวน์โหลดมัลแวร์ปลอม และใช้การสัมภาษณ์งานปลอมผ่านแบบทดสอบเพื่อฝังมัลแวร์ในแล็บท็อปของบริษัท ก่อนเจาะระบบพร้อมกับใช้ AI ของบริษัทในการขยายผล

ในส่วนของไทย นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า ธปท.ให้ความสำคัญกับการรับมือภัยคุกคามทางไซเบอร์มาอย่างต่อเนื่อง และเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน เพิ่งเรียกประชุมผู้บริหารสูงสุดด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (CIO) ของสถาบันการเงินทุกแห่ง รวมถึงศูนย์ประสานงานด้านความมั่นคงปลอดภัยเทคโนโลยีสารสนเทศภาคธนาคาร (TB-CERT) สมาคมธนาคารไทย (TBA) ในการเพิ่มความเข้มข้นของมาตรการป้องกันการรับมือทางไซเบอร์ ตลอดจนการเฝ้าระวังภัยคุกคามที่อาจจะเกิดขึ้น