ญี่ปุ่นเร่งพัฒนาวิธีดับไฟป่า สร้าง “โฟมดับเพลิงจากสบู่” ใช้สร้างแนวกันไฟจากบนฟ้า !!

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยคิตะคิวชูทดลองใช้ “โฟมดับเพลิงจากสบู่ธรรมชาติ” โปรยทางอากาศ เพื่อสร้างแนวกันไฟและชะลอการลุกลามของเปลวเพลิง การทดลองนี้เกิดขึ้นหลังจากญี่ปุ่นเผชิญเหตุไฟป่าครั้งใหญ่ในเมืองโอสึจิ จังหวัดอิวาเตะ ซึ่งสร้างความเสียหายกินพื้นที่กว่า 1,633 เฮกตาร์ ทำให้หลายฝ่ายของประเทศญี่ปุ่นเริ่มมองว่าประเทศจำเป็นต้องเร่งนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้กับภารกิจดับไฟป่าอย่างจริงจัง

“โฟมดับเพลิงจากสบู่” คืออะไร ?

ทีมนักวิจัยนำโดยศาสตราจารย์ โทโมโนริ คาวาโนะ ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมชีวภาพและนิเวศวิทยา จากมหาวิทยาลัยคิตะคิวชู ได้พัฒนา “โฟมดับเพลิงจากสบู่” วิธีการดับไฟป่าทางอากาศด้วยโฟมดับเพลิงชนิดพิเศษส่วนผลิตของไขมันพืช (Vegetable fats) สารเคมี โพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ (Potassium hydroxide) สามารถย่อยสลายได้ทางชีวภาพ 100% และไม่ทิ้งสารเคมีตกค้างที่เป็นพิษต่อระบบนิเวศที่ผลิตจากวัตถุดิบธรรมชาติ และสามารถย่อยสลายได้ง่ายขึ้นมา

หลักการทำงานของโฟมดับเพลิง คือ การสร้างชั้นโฟมปิดกั้นออกซิเจนไม่ให้สัมผัสกับเชื้อเพลิง ต่างจากน้ำที่ระเหยได้รวดเร็วเมื่อเผชิญกับอุณหภูมิที่สูง ทำให้โฟมสามารถคงประสิทธิภาพในการควบคุมไฟได้นานกว่าเดิม อย่างไรก็ตาม โฟมดับเพลิงแบบทั่วไปมักใช้สารลดแรงตึงผิวสังเคราะห์ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำและระบบนิเวศ จึงไม่ค่อยถูกนำมาใช้กับไฟป่าในช่วงก่อนหน้านี้

ในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ทีมวิจัยได้ทดลองใช้โฟมดับเพลิงร่วมกับเฮลิคอปเตอร์ดับเพลิงในเมืองคิตะคิวชู โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการโปรยโฟมล่วงหน้าไปยังเส้นทางที่ไฟกำลังจะลุกลาม เพื่อสร้างแนวกันไฟ และลดความเร็วของการแพร่กระจายของเปลวเพลิงลง

การทดลองพบว่าปัจจัยด้านความเร็วลม ระดับความสูงในการบิน และความเข้มข้นของโฟม มีผลต่อความแม่นยำในการโปรยสารดับเพลิงอย่างมาก หากเฮลิคอปเตอร์บินต่ำเกินไป แรงลมจากใบพัดอาจยิ่งทำให้ไฟลุกลามหนักขึ้น ขณะที่ลมแรงก็ทำให้ควบคุมทิศทางของโฟมได้ยาก

นักวิจัยจึงศึกษาสัดส่วนการผสมโฟมกับน้ำอย่างละเอียด และพบว่าเมื่อโฟมมีความเข้มข้นมากพอ จะสามารถตกลงสู่เป้าหมายได้แม่นยำขึ้น แม้อยู่ในสภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวย

ศาสตราจารย์ คาซึยะ อูเอซึ ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมเคมีและสมาชิกทีมวิจัย ระบุว่าไฟป่าในโอสึจิมีลักษณะเป็น Crown Fire หรือไฟที่ลุกลามผ่านกิ่งไม้และเรือนยอดของต้นไม้ ทำให้การควบคุมสถานการณ์ทำได้ยากกว่าการลุกไหม้บริเวณพื้นดิน

เขาอธิบายว่า หากกิ่งไม้และใบไม้ถูกปกคลุมด้วยโฟมดับเพลิง จะช่วยลดโอกาสการติดไฟซ้ำ และอาจช่วยชะลอการลุกลามของไฟตามทิศทางลมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แม้เทคโนโลยีนี้จะมีศักยภาพสูง แต่ทีมวิจัยมองว่าความท้าทายในขั้นตอนต่อไป คือ การลดต้นทุนของวัสดุ การขนส่ง รวมถึงการกำหนดมาตรฐานปฏิบัติงานเพื่อให้สามารถนำไปใช้ได้จริงในระดับประเทศ

ญี่ปุ่นศึกษาการใช้รถก่อสร้างช่วยดับไฟป่า

นอกจากการพัฒนาโฟมดับเพลิงแล้ว ญี่ปุ่นยังเริ่มศึกษาการนำรถก่อสร้างมาช่วยงานดับไฟป่า โดยสถาบันวิจัยมิตซูบิชิ (Mitsubishi Research Institute) ได้จัดทำรายงานเกี่ยวกับการใช้งานร่วมกันระหว่างรถดับเพลิงและเครื่องจักรก่อสร้างประเภทต่าง ๆ

ในรายงานระบุว่า รถปั๊มคอนกรีตสามารถใช้ฉีดน้ำปริมาณมากจากพื้นที่สูงได้ ขณะที่รถฉีดน้ำและรถผสมคอนกรีตก็สามารถช่วยลำเลียงน้ำจากแม่น้ำหรือแหล่งน้ำระยะไกลไปยังจุดปฏิบัติการได้ แนวทางดังกล่าวกำลังถูกผลักดันให้เผยแพร่ไปยังหน่วยดับเพลิงทั่วประเทศญี่ปุ่น พร้อมกับการสนับสนุนจากรัฐบาลกลางที่ต้องการให้หน่วยงานรัฐและภาคเอกชนทำข้อตกลงความร่วมมือด้านภัยพิบัติล่วงหน้า เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินได้รวดเร็วขึ้น