ฝนหนักใกล้เขา อย่าชะล่าใจ! 6 สัญญาณอันตราย ก่อนน้ำป่า–ดินถล่ม

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat เกี่ยวกับฝนตกหนัก อยู่ใกล้เชิงเขา ควรเอาตัวรอดอย่างไร?

ฝนตกหนัก อยู่ใกล้เชิงเขา...เอาตัวรอดอย่างไร?

การอยู่อาศัยใกล้พื้นที่ภูเขาสูงหรือพื้นที่ลาดเชิงเขาในช่วงที่มีฝนตกหนัก มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภัยพิบัติ โดยเฉพาะ น้ำป่าไหลหลาก (Flash Flood) และ ดินโคลนถล่ม (Landslide) ดังนั้น การรู้จักสัญญาณเตือนภัยธรรมชาติและเตรียมพร้อมรับมืออย่างถูกต้อง อาจช่วยลดความสูญเสียได้

1. สัญญาณเตือนภัยธรรมชาติที่ต้องเฝ้าระวัง

1.1 ฝนตกหนักต่อเนื่องยาวนาน

หากฝนตกติดต่อกันนานกว่า 6 ชั่วโมง หรือมีปริมาณน้ำฝนสะสมมากกว่า 100 มิลลิเมตรต่อวัน ดินบนภูเขาอาจอุ้มน้ำจนถึงจุดอิ่มตัวและเพิ่มความเสี่ยงต่อการพังถล่ม

1.2 สีของน้ำในลำห้วยเปลี่ยนไป

น้ำที่เคยใสเปลี่ยนเป็นสีขุ่นเข้ม สีส้ม สีขุ่นแดง หรือมีสีเดียวกับดินบนภูเขา อาจเป็นสัญญาณว่ามวลดินด้านบนเริ่มพังทลายและไหลลงมาตามกระแสน้ำ

1.3 ระดับน้ำเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

หากระดับน้ำในทางน้ำ ลำธาร หรือห้วยใกล้บ้านเพิ่มสูงขึ้นอย่างฉับพลันผิดปกติ ต้องรีบเฝ้าระวัง ในทางกลับกัน หากน้ำลดลงอย่างรวดเร็วก็อาจเป็นอันตราย เพราะอาจมีเศษซากไปอุดกั้นทางน้ำด้านบน และพร้อมพัดทลายลงมาเป็นมวลน้ำขนาดใหญ่

1.4 มีเศษซากธรรมชาติลอยมากับน้ำ

หากพบกิ่งไม้ ก้อนหิน ดินโคลน หรือต้นไม้ขนาดเล็กหักโค่นไหลปะปนมากับกระแสน้ำ ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม

1.5 ได้ยินเสียงผิดปกติจากป่าหรือภูเขา

หากได้ยินเสียงดังกึกก้อง เสียงครืน ๆ คล้ายพายุ หรือเสียงหินและต้นไม้หักโค่นเลื่อนไถลมาจากทางต้นน้ำ รวมถึงพบสัตว์ป่าวิ่งแตกตื่นลงมาจากภูเขา ควรรีบออกจากพื้นที่เสี่ยงทันที

1.6 พื้นดินหรือสิ่งปลูกสร้างเริ่มเคลื่อนตัว

สังเกตรอยแยกบนพื้นดิน รอยร้าวบนผนังบ้านที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว หรือต้นไม้ เสาไฟฟ้า และรั้วบ้านเริ่มเอนเอียงโดยไม่มีสาเหตุ สิ่งเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณว่าพื้นดินกำลังเคลื่อนตัว

2. การปฏิบัติตัวเมื่อพบสัญญาณเตือน

2.1 เตรียมกระเป๋าฉุกเฉิน (Grab-and-Go Bag)

เตรียมเอกสารสำคัญ ยาประจำตัว น้ำดื่ม อาหารแห้ง ไฟฉาย และพาวเวอร์แบงก์ไว้ในกระเป๋าที่สามารถหยิบออกจากบ้านได้ทันที

2.2 รีบตัดไฟทันที

หากประเมินว่าน้ำกำลังจะเข้าบ้าน ให้รีบสับคัตเอาต์หลักเพื่อป้องกันไฟฟ้ารั่วและอันตรายจากไฟฟ้าดูด โดยต้องทำเฉพาะเมื่อสามารถทำได้อย่างปลอดภัยและยังไม่อยู่ในบริเวณที่มีน้ำท่วมถึงระบบไฟฟ้า

2.3 อพยพทันที

รีบหนีขึ้นที่สูงหรือไปยังจุดปลอดภัยที่ทางราชการกำหนดทันที อย่ารอช้าและอย่ามัวแต่เก็บทรัพย์สิน เพราะสถานการณ์น้ำป่าและดินถล่มสามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว

2.4 ห้ามลุยน้ำเชี่ยว

หลีกเลี่ยงการเดินหรือลุยน้ำที่ไหลเชี่ยว หากถูกกระแสน้ำพัด ไม่ควรว่ายน้ำฝืนกระแส ให้พยายามหาที่ยึดเกาะที่มั่นคงและรอความช่วยเหลือ

2.5 เบอร์โทรสายด่วนฉุกเฉินที่ควรบันทึกไว้

1784 สายด่วนนิรภัย ปภ. สำหรับแจ้งเหตุและขอความช่วยเหลือด้านภัยพิบัติ
1669 เจ็บป่วยฉุกเฉินและกู้ชีพ

เมื่ออยู่ในพื้นที่ใกล้เชิงเขาในช่วงฝนตกหนัก สิ่งสำคัญที่สุดคือ อย่ารอให้เกิดเหตุแล้วจึงอพยพ หากพบสัญญาณผิดปกติหรือได้รับการแจ้งเตือนจากทางการ ควรรีบออกจากพื้นที่เสี่ยงและไปยังจุดปลอดภัยทันที