สรุปภาพรวมธุรกิจ เมื่อ “คนจ้างตัวเล็ก” ก็ต้องสู้ รักษาแรงงาน ในวันที่ต้นทุนพุ่งไม่หยุด

ภาพใหญ่วันแรงงานเมื่อ “นายจ้างตัวเล็ก” รับบท “เดอะแบก”  

ในทุกวันที่ 1 พฤษภาคม ซึ่งทั่วโลกยกให้เป็น วันแรงงานสากล สายตาของสังคมมักจับจ้องไปที่แรงงานและสิทธิของลูกจ้างเป็นหลัก แต่ในปี 2569 ภาพอีกด้านที่ชัดขึ้นคือ “ผู้ประกอบการ” โดยเฉพาะ SME กำลังเผชิญแรงกดดันไม่ต่างกัน

ข้อมูลจาก สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ของเดือนมีนาคม 2569 ชี้ให้เห็นว่า ภาคธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมกำลังอยู่ในช่วง “ตั้งรับ” ท่ามกลางเศรษฐกิจที่ยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ และ ความเสี่ยงจากปัจจัยภายนอกที่ควบคุมไม่ได้

ท่ามกลางแรงบีบจากต้นทุนพลังงานและน้ำมันเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นปัจจัยหลักที่กระทบความเชื่อมั่นในทุกภูมิภาคทั่วประเทศ แต่ผู้ประกอบการ ยังคงเลือกที่จะ "ไม่ปลดคน" แม้ต้องเผชิญกับภาวะกำไรที่ถูกบีบคั้น การตัดสินใจเก็บรักษาศักยภาพของคนทำงานไว้สะท้อนถึงวิสัยทัศน์ที่เชื่อมั่นในการฟื้นตัว และความผูกพันในระบบเศรษฐกิจที่แรงงานและนายจ้างคือส่วนหนึ่งของกันและกัน

สัญญาณความไม่มั่นใจเมื่อ ดัชนี SMESI ต่ำกว่า 50

ดัชนีความเชื่อมั่นผู้ประกอบการ SME (SMESI) เดือนมีนาคม 2569 ปรับลดลงมาอยู่ที่ 48.2 จาก 52.3 ในเดือนก่อนหน้า หลุดระดับ 50 ซึ่งเป็นเส้นแบ่งสำคัญของ “ความเชื่อมั่น” ตัวเลขนี้ไม่ใช่เพียงสถิติ แต่สะท้อนมุมมองของผู้ประกอบการที่ “ระมัดระวังมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ” โดยเฉพาะเมื่อมองไปข้างหน้าอีก 3 เดือน ดัชนีคาดการณ์ยังลดลงต่อเนื่องมาอยู่ที่ 49.3 บ่งชี้ว่าความไม่มั่นใจจะยังคงอยู่ในระยะสั้น

ต้นทุนพุ่งรอบด้าน จุดเริ่มของแรงบีบธุรกิจ

หนึ่งในแรงกดดันหลักคือ “ต้นทุน” ที่เร่งตัวขึ้นแทบทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นพลังงาน การขนส่ง บรรจุภัณฑ์ และวัตถุดิบ ปัจจัยสำคัญมาจากความไม่แน่นอนใน ตะวันออกกลาง ที่ส่งผลให้ราคาน้ำมันผันผวน และกลายเป็นแรงกระเพื่อมที่กระทบต้นทุนธุรกิจในวงกว้าง โดยเฉพาะกิจการที่พึ่งพาการขนส่งหรือวัตถุดิบนำเข้าในสัดส่วนสูง 

แม้ต้นทุนจะเพิ่มขึ้น แต่ผู้ประกอบการจำนวนมากกลับไม่สามารถปรับราคาสินค้าได้ตาม เนื่องจากกำลังซื้อในประเทศที่ชะลอตัว และ การแข่งขันที่รุนแรง สถานการณ์นี้ทำให้ SME ต้องเผชิญ “แรงบีบสองด้าน” ส่งผลให้ส่วนต่างกำไรลดลง และนำไปสู่การชะลอการรับคำสั่งซื้อใหม่ การลงทุน และการขยายกิจการในระยะสั้น

“ไม่ปลดคน” แต่ต้องประคองธุรกิจ

ท่ามกลางแรงกดดันดังกล่าว แต่ดัชนีด้านแรงงานกลับปรับลดลงไม่มากนักอยู่ที่ 49.2 ในเดือนมีนาคมซึ่งเดือนก่อนหน้าอยู่ 49.5 สะท้อนว่าผู้ประกอบการยังคงพยายามรักษาการจ้างงาน เหตุผลสำคัญคือการ “เก็บกำลังคน” เพื่อรักษาศักยภาพการผลิต และเตรียมพร้อมสำหรับการฟื้นตัวในอนาคต ซึ่งทำให้ภาระต้นทุนของผู้ประกอบการยิ่งเพิ่มขึ้นในระยะสั้น

ธุรกิจเปิดใหม่ชะลอ - ปิดกิจการพุ่ง

ข้อมูลด้านโครงสร้างธุรกิจเดือนมีนาคม 2569 ระบุว่า มีการจัดตั้งกิจการนิติบุคคล 7,588 ราย เพิ่มขึ้นเล็กน้อย 2.1% แต่ทุนจดทะเบียนกลับหดตัวถึง 49.5% สะท้อนการลงทุนที่ระมัดระวังมากขึ้น

ขณะที่การยกเลิกกิจการเพิ่มขึ้นอยู่ที่ 1,111 ราย เพิ่มขึ้น 25% และในช่วง 3 เดือนแรกของปี เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 7.8% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยประเภทธุรกิจยกเลิกสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ การก่อสร้างอาคารที่ไม่ใช่ที่พักอาศัย,  บริการด้านอาหารในภัตตาคาร/ร้านอาหาร, การซื้อและการขายอสังหาริมทรัพย์  โดยพื้นที่ยกเลิกสูงสุด 5 อันดับแรก กทม. , ชลบุรี , เชียงใหม่,  สมุทรปราการ  และ นนทบุรี  

เปิดสถิติรายภาค “ผู้ประกอบการตัวเล็ก”  อยู่กันอย่างไร? 

ดัชนีความเชื่อมั่นผู้ประกอบการ SME ในเดือนมีนาคม 2569 มีการปรับตัวลดลงในทุกภูมิภาคเมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้า โดยมีปัจจัยกดดันสำคัญมาจากสถานการณ์ราคาน้ำมันและค่าครองชีพที่สูงขึ้น

• ภาคตะวันออก เป็นภูมิภาคที่ความเชื่อมั่นลดลงมากที่สุดถึง 5.2 จุด มาอยู่ที่ระดับ 45.7 โดยมีสาเหตุหลักจากความกังวลเรื่องราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้น ซึ่งกระทบต่อต้นทุนการดำเนินงานและสร้างข้อจำกัดในการจัดหาน้ำมันเพื่อการผลิต
• ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ดัชนีปรับลดลง 4.9 จุด มาอยู่ที่ 48.1 เนื่องจากกำลังซื้อในพื้นที่ยังคงอ่อนแอ ประกอบกับต้นทุนน้ำมันดีเซลที่สูงขึ้นส่งผลกระทบต่อกิจกรรมทางด้านการเกษตรอย่างชัดเจน
• กรุงเทพฯ และปริมณฑล ความเชื่อมั่นลดลง 3.9 จุด มาอยู่ที่ 48.0 โดยได้รับแรงกดดันจากค่าครองชีพและต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น ทำให้ผู้บริโภคระมัดระวังการใช้จ่าย ขณะที่ผู้ประกอบการร้านอาหารต้องแบกรับต้นทุนวัตถุดิบที่สูงแต่ปรับราคาขายได้จำกัด
• ภาคใต้ ดัชนีลดลง 3.8 จุด มาอยู่ที่ 46.0 โดยยังคงได้รับผลกระทบต่อเนื่องจากอุทกภัยในช่วงก่อนหน้า รวมถึงต้นทุนการเดินทางที่สูงขึ้นและกำลังซื้อของนักท่องเที่ยวบางกลุ่มเริ่มชะลอตัวลง
• ภาคเหนือ แม้ดัชนีจะยังสูงกว่าภูมิภาคอื่นที่ 51.9 แต่ก็ปรับลดลงจากเดือนก่อน 3.6 จุด โดยมีปัจจัยบวกจากนักท่องเที่ยวจีนช่วยพยุงไว้ แต่ผู้ประกอบการมีความกังวลเรื่องฝุ่น PM2.5 ที่จะกระทบบรรยากาศการท่องเที่ยวในอนาคต
• ภาคกลาง ความเชื่อมั่นลดลงน้อยที่สุดคือ 3.4 จุด มาอยู่ที่ 48.6 เนื่องจากแรงกดดันในภาคการขนส่งที่ชะลอตัวลงตามปริมาณคำสั่งซื้อในภาคการผลิตที่ลดน้อยลง

โดยสรุปแล้ว ปัญหาราคาน้ำมันเชื้อเพลิงและต้นทุนการผลิตที่ขยับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เป็นปัจจัยหลักที่บั่นทอนความเชื่อมั่นของผู้ประกอบการ SME ทั่วประเทศในเดือนนี้

บทสรุปวันแรงงานที่ “ทุกคนต้องรอดไปด้วยกัน”

วันแรงงานปี 2569 จึงไม่ใช่เพียงภาพของลูกจ้างที่ต้องการความมั่นคงอีกต่อไป แต่ยังสะท้อนความจริงอีกด้านว่า “นายจ้าง” เองก็กำลังดิ้นรนไม่ต่างกัน เมื่อแรงงานและผู้ประกอบการต่างอยู่ในระบบเดียวกัน การประคองเศรษฐกิจจึงไม่ใช่เรื่องของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่เป็นโจทย์ร่วมของทั้งระบบ

ในวันที่ความไม่แน่นอนยังปกคลุม คำถามสำคัญอาจไม่ใช่แค่ “จะช่วยใครก่อน” แต่คือ “จะทำอย่างไรให้ทั้งแรงงานและผู้ประกอบการ อยู่รอดไปพร้อมกัน”