วันแม่ 12 ส.ค. 69 ชม 4 ปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ ฝนดาวตก - สุริยุปราคา

วันแม่ 12 สิงหาคม 2569 เตรียมพบกับคืนแห่งปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่น่าจับตา เมื่อท้องฟ้าจะมีปรากฏการณ์สำคัญเกิดขึ้นต่อเนื่องตั้งแต่ช่วงดึกของวันที่ 12 สิงหาคม ไปจนถึงรุ่งเช้าวันที่ 13 สิงหาคม ทั้ง ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ สุริยุปราคาเต็มดวง จันทร์ดับ และการเรียงตัวของดาวเคราะห์ 6 ดวง

ถือเป็นช่วงเวลาที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ชื่นชอบการดูดาว โดยเฉพาะฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ที่ปีนี้เกิดขึ้นใกล้กับช่วง จันทร์ดับ ทำให้ท้องฟ้ามืดและมีโอกาสสังเกตดาวตกได้ง่ายขึ้น ขณะที่อีกฟากหนึ่งของโลกจะเกิดสุริยุปราคาเต็มดวงครั้งสำคัญ

สุริยุปราคาเต็มดวง 12 สิงหาคม 2569

วันที่ 12 สิงหาคม 2569 จะเกิด สุริยุปราคาเต็มดวง เมื่อดวงจันทร์เคลื่อนมาอยู่ระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ และบดบังดวงอาทิตย์จนมิดในบางพื้นที่ โดยแนวคราสเต็มดวงจะพาดผ่าน กรีนแลนด์ ไอซ์แลนด์ รัสเซียตอนเหนือ มหาสมุทรแอตแลนติก สเปน และพื้นที่เล็ก ๆ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของโปรตุเกส ตามข้อมูลของ NASA

ส่วนพื้นที่อื่น ๆ ในซีกโลกเหนือ เช่น สหรัฐอเมริกาบางส่วน แคนาดา ยุโรปส่วนใหญ่ และแอฟริกาตะวันตกเฉียงเหนือ จะสามารถเห็นเป็น สุริยุปราคาบางส่วน

สำหรับประเทศไทย ไม่สามารถสังเกตสุริยุปราคาครั้งนี้ได้โดยตรง โดยช่วงสุริยุปราคาจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่แตกต่างกันไปตามพื้นที่ของแต่ละประเทศ

ช่วงสุริยุปราคาจะมีความมืดเต็มดวงนานไม่ถึง 2 นาทีครึ่ง โดยบริเวณใกล้แนวศูนย์กลางของคราสในกรีนแลนด์ รัสเซีย และมหาสมุทรแอตแลนติก จะมีช่วงคราสเต็มดวงยาวนานกว่า 2 นาที และบริเวณมหาสมุทรแอตแลนติกใกล้ไอซ์แลนด์สามารถเกิดความมืดเต็มดวงได้นานประมาณ 2 นาที 18 วินาที

ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ พีกคืน 12 สิงหาคม

ในคืนเดียวกันยังเกิดปรากฏการณ์ที่นักดูดาวทั่วโลกเฝ้ารอ นั่นคือ ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ (Perseid Meteor Shower) ซึ่งจะมีช่วงสูงสุดในคืนวันที่ 12 สิงหาคม ต่อเนื่องถึงรุ่งเช้าวันที่ 13 สิงหาคม 2569

ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์เป็นหนึ่งในฝนดาวตกที่มีชื่อเสียงและสามารถเกิดดาวตกจำนวนมาก โดยในสภาพท้องฟ้าที่เหมาะสมอาจมีโอกาสเห็นดาวตกได้สูงสุดประมาณ 50–100 ดวงต่อชั่วโมง

ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์เกิดจากเศษฝุ่นและเศษซากที่หลงเหลือจาก ดาวหาง 109P/Swift-Tuttle เมื่อโลกโคจรผ่านบริเวณที่มีเศษวัสดุเหล่านี้ อนุภาคจะพุ่งเข้าสู่ชั้นบรรยากาศและเสียดสีกับอากาศจนเกิดเป็นเส้นแสงที่เรียกว่า “ดาวตก”

ดาวหาง Swift-Tuttle มีคาบโคจรรอบดวงอาทิตย์ประมาณ 133 ปี และคาดว่าจะกลับมาใกล้ดวงอาทิตย์อีกครั้งในปี ค.ศ. 2125

จันทร์ดับ เปิดทางให้ดูดาวตกชัดขึ้น

อีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้คืนวันที่ 12 สิงหาคมน่าสนใจเป็นพิเศษ คือช่วงที่เกิดฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์จะอยู่ใกล้กับ จันทร์ดับ (New Moon) ซึ่งหมายถึงช่วงที่ดวงจันทร์อยู่ในแนวเดียวกับดวงอาทิตย์เมื่อมองจากโลก และด้านสว่างของดวงจันทร์หันออกจากโลก

ทำให้ท้องฟ้าในช่วงกลางคืนมืดกว่าช่วงที่มีแสงจันทร์สว่าง จึงลดปัญหาแสงจันทร์รบกวนและช่วยเพิ่มโอกาสในการมองเห็นดาวตก รวมถึงวัตถุท้องฟ้าอื่น ๆ ได้ดีขึ้น

อย่างไรก็ตาม การชมฝนดาวตกให้ได้จำนวนมากที่สุดยังขึ้นอยู่กับสภาพอากาศ แสงจากเมือง และตำแหน่งของผู้สังเกตด้วย

ดาวเคราะห์ 6 ดวงเรียงตัวบนท้องฟ้ายามรุ่งเช้า

นอกจากฝนดาวตกแล้ว ในช่วงก่อนรุ่งเช้าของวันที่ 12 สิงหาคม ยังมีปรากฏการณ์ที่เรียกกันว่า “ขบวนดาวเคราะห์” หรือการเรียงตัวของดาวเคราะห์ 6 ดวง

ดาวเคราะห์ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ดาวพฤหัสบดี ดาวพุธ ดาวอังคาร ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูน ซึ่งจะปรากฏอยู่ในบริเวณเดียวกันของท้องฟ้ายามก่อนพระอาทิตย์ขึ้น

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าดาวเคราะห์ทั้ง 6 ดวงจะเรียงเป็นเส้นตรงสมบูรณ์แบบ และดาวเคราะห์ทุกดวงก็ไม่ได้สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า โดยเฉพาะดาวยูเรนัสและดาวเนปจูนที่ต้องใช้อุปกรณ์ช่วยสังเกตจึงจะเห็นได้ชัด

สำหรับประเทศไทย ผู้ที่ต้องการชมปรากฏการณ์นี้ต้องอาศัยสภาพอากาศที่เปิดโล่งและท้องฟ้าปลอดเมฆ เนื่องจากช่วงฤดูฝนอาจมีเมฆบดบังทัศนวิสัย

คนไทยชมอะไรได้บ้างในคืน 12 สิงหาคม?

แม้ประเทศไทยจะ ไม่เห็นสุริยุปราคาเต็มดวง แต่ยังสามารถติดตามปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ที่น่าสนใจได้ โดยเฉพาะ ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์และท้องฟ้ายามรุ่งเช้าที่มีดาวเคราะห์หลายดวงปรากฏอยู่ในบริเวณเดียวกัน

ส่วนสุริยุปราคาเต็มดวงสามารถติดตามการถ่ายทอดสดจากหน่วยงานด้านดาราศาสตร์และ NASA ซึ่งจะเผยแพร่ภาพจากพื้นที่ตามแนวเส้นทางคราส ทำให้คนไทยสามารถรับชมปรากฏการณ์ครั้งสำคัญนี้ได้ แม้จะไม่ได้เห็นจากประเทศไทยโดยตรง

วันที่ 12 สิงหาคม 2569 จึงนับเป็นอีกหนึ่งคืนสำคัญของปีสำหรับคนรักดาราศาสตร์ เพราะภายในช่วงเวลาประมาณ 24 ชั่วโมง จะมีทั้งสุริยุปราคาเต็มดวง ฝนดาวตกเพอร์เซอิดส์ จันทร์ดับ และการรวมตัวของดาวเคราะห์หลายดวงเกิดขึ้นใกล้เคียงกัน