ทำไม"แพนิก" กับ "ซึมเศร้า" ถึงเป็นเพื่อนซี้กัน? เมื่อโรคทางใจชวนกันมาเป็นแพ็คคู่

เฟซบุ๊กแฟนเพจ "หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ" จิตแพทย์ รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์ ได้โพสต์บทความให้ความรู้เกี่ยวกับ "แพนิก" กับ "ซึมเศร้า" โดยระบุว่า

หมอบอกว่าเป็นแพนิกแล้วก็เป็นซึมเศร้าด้วย มันมาพร้อมกันได้ไหม?

คำตอบคือ "มาคู่กันได้บ่อยมากครับ" ในทางจิตเวชศาสตร์ สองโรคนี้แทบจะเป็นเพื่อนสนิทที่มักจะเกิดร่วมกัน (Comorbidity) โดยอาจจะเกิดแพนิกตามหลังซึมเศร้า หรือเกิดแพนิกก่อนแล้วค่อยมีซึมเศร้าตามมาทีหลังก็ได้

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ลองดูตัวอย่าง Pattern ที่พบบ่อย เวลาที่ แพนิกนำมาก่อนแล้วซึมเศร้าตามมา 

 จุดเริ่มต้นจาก "โรคแพนิก"

ลองนึกภาพตามนะครับ เวลาคนไข้เกิดอาการแพนิก มันจะมีอาการทางกายที่น่ากลัวมาก เหมือนคนกำลังจะหัวใจวาย หายใจไม่ออก หรือรู้สึกเหมือนตัวเองกำลังจะเสียชีวิต ณ วินาทีนั้น พอเคยเจอประสบการณ์แบบนี้ไปครั้งหนึ่ง สมองก็จะเกิดความกลัวล่วงหน้า (Anticipatory Anxiety) กลัวตลอดเวลาว่าอาการมันจะวนกลับมาอีกเมื่อไหร่

พอเริ่มกลัวมากเข้า พฤติกรรมที่ตามมาคือ:

• ไม่กล้าออกไปไหนคนเดียว เพราะกลัวไปเกิดอาการข้างนอกแล้วไม่มีใครช่วย

• เริ่มไม่กล้าเดินทาง ไม่กล้าขับรถ จนสุดท้ายต้องเก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน

• เริ่มส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันและการทำงาน เช่น ไม่สามารถไปทำงานได้ ต้องคอยพึ่งพาคนรอบข้างตลอดเวลา

 นำไปสู่การเกิด "โรคซึมเศร้า" ตามมา

พอชีวิตเริ่มได้รับผลกระทบหนักขึ้นเรื่อยๆ จากที่เคยไปไหนมาไหนเองได้ ทำกิจกรรมที่ชอบได้ ก็กลายเป็นคนที่ทำอะไรไม่ได้เลย ความรู้สึกนี้จะเริ่มกัดกินจิตใจ โดยเฉพาะคนที่มีนิสัยขี้เกรงใจคนอื่นอยู่แล้ว:

1. คิดวนและโทษตัวเอง: เริ่มมีคำถามผุดขึ้นมาในหัวว่า "ทำไมเรื่องแค่นี้เราถึงทำไม่ได้?" "ทำไมต้องเป็นภาระคนอื่น?"

2. ดึงสู่ความรู้สึกไร้ค่า: พอเริ่มมองว่าตัวเองทำประโยชน์อะไรไม่ได้ ก็จะรู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า สูญเสียความมั่นใจในตัวเองไปจนหมด

3. เบื่อหน่ายและหมดพลังงาน: สิ่งที่เคยทำแล้วมีความสุขก็ไม่อยากทำ สมองสมาธิแย่ลง ไม่อยากเจอใคร เอาแต่นอนเก็บตัวอยู่ในห้อง

4. รูปแบบการนอนรวน: เริ่มนอนไม่หลับในตอนกลางคืน คิดมากจนตาค้าง

5. ทรมานจนไม่อยากอยู่: เมื่อต้องทนอยู่กับความกลัวแพนิคบวกกับความดิ่งของซึมเศร้าในทุกๆ วัน ในจุดที่ทรมานมากๆ ก็อาจจะเริ่มมีความคิดไม่อยากอยู่อีกต่อไป

นี่เป็นเพียงแค่ตัวอย่างหนึ่งที่พบบ่อยครับ ในบางคนอาจจะเริ่มจากความเครียดเรื้อรัง และซึมเศร้าก่อน แล้วระบบประสาทที่ไวเกินไปค่อยไปกระตุ้นให้เกิดแพนิคตามมาก็ได้เช่นกัน

ข้อแนะนำ: หากใครกำลังเจอกับภาวะที่ทั้งแพนิก และซึมเศร้าเข้ามาพร้อมกัน ไม่ต้องตกใจไปนะครับ 

การรักษาด้วยยาร่วมกับการทำจิตบำบัดจะช่วยปรับทั้งสารเคมีในสมองและระบบประสาทอัตโนมัติ ให้กลับมาเสถียรได้ครับ ควรเข้าพบจิตแพทย์อย่างต่อเนื่องเพื่อปรับแผนการรักษาให้ครอบคลุมทั้งสองโรค

ข้อมูลจาก เพจ หมอเปรมใส่ไข่ ความรู้สุขภาพจิตแบบง่ายๆ https://www.facebook.com/profile.php?id=61557447432049