เลือกตั้งส่อ “โมฆะ” ? ปมพบพิรุธนับคะแนน หลายหน่วยในประเทศ
เลือกตั้งส่อจัดตั้งใหม่อีกครั้งหรือไม่ ? หลังพบสารพัดปัญหาผลการนับคะแนนเลือกตั้งทั่วไทย จนประชาชนออกมาลุกฮือ ปกป้องหีบบัตรเลือกตั้ง ไม่ยอมให้เสียงตนหล่นหาย
ตั้งแต่ กปน. น่าน ฉีกบัตรผิด, พะเยาแอบเตรียมบัตร, นักศึกษารวมตัวประท้วง หน่วยปทุมธานี เขต 7 นับคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้าใหม่ ล่าสุด ชลบุรี เขต 1 ประชาชนปักหลักล้อมหน่วยเลือกตั้งข้ามคืน เรียกร้องนับคะแนนใหม่ หลังพบพิรุธหลายอย่าง
สารพัดปัญหาที่คาดว่า จะมีรายงานเข้ามาอีกมาก ก่อให้เกิดคำถามต่อมาว่า การเลือกตั้งครั้งนี้ เสี่ยงโมฆะหรือไม่
เลือกตั้งเสี่ยง “โมฆะ” ?
สมชัย ศรีสุทธิยากร อดีต กกต. โพสต์ Facebook ก่อนหน้านี้ว่า เกี่ยวกับความกังวลสำคัญต่อการเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ที่อาจนำไปสู่การโมฆะได้ 2 ประเด็นหลัก คือ
การลงคะแนนของประชาชนไม่เป็นความลับ ซึ่งอาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 วรรคหนึ่งได้
คำร้องว่า เป็นการจัดการเลือกตั้งที่ไม่สุจริต เที่ยงธรรม จากการตั้งหีบบัตรเลือกตั้งในจุดที่ไม่สามารถมองเห็นได้ชัด อาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 224 (2) ได้
ด้าน รศ.ดร.โอฬาร ถิ่นบางเตียว อาจารย์คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ ม.บูรพา เผยว่า การเลือกตั้งจะเป็นโมฆะไหม ต้องขึ้นอยู่กับคำร้อง การเคลื่อนไหวของประชาชน และพยานหลักฐานที่รวบรวม หากพบว่า การเลือกตั้งไม่โปร่งใสเป็นจำนวนมาก จนส่งผลกระทบต่อผลโดยรวม ก็อาจเป็นโมฆะได้
“สมมติว่ามีหลายกรณี ทั้งหมด 400 กรณี และมันมีผลต่อคะแนนเสียงในภาพรวม อันนี้ ก็อาจนำไปสู่การยื่นให้มีการโมฆะได้”
“แต่หากเป็นรายหน่วยปลีกย่อย 1-2 หน่วย ก็อาจมีการนับคะแนนใหม่ หรือหากพบว่ามีการใช้วิธีการที่มีแนวโน้มที่จะทุจริต และมีพยานหลักฐานชัดเจน ก็อาจมีการให้ใบแดงหรือใบเหลือง ขึ้นอยู่กับจำนวนข้อร้องเรียน และผลกระทบที่มีผลต่อสัดส่วนที่นั่ง ว่ามันมีการเปลี่ยนที่มีนัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อการจัดตั้งรัฐบาลหรือไม่” รศ.ดร.โอฬาร
หากมีคำร้อง และศาลรัฐธรรมนูญ ตัดสินว่า การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นโมฆะ เท่ากับว่า คะแนนที่นับมาแล้วจะถือว่าเป็นศูนย์ทันที และจะต้องจัดการเลือกตั้งทั่วไปใหม่ ซึ่งต้องใช้งบประมาณมหาศาลอีกครั้ง ขณะที่ กกต. เองก็เสี่ยงจะถูกดำเนินคดี หากการเลือกตั้งที่ผ่านมาเป็นโมฆะ
“(กกต.) ต้องถูกดำเนินคดีด้วย ในฐานะเจ้าพนักงานที่ปล่อยปะละเลย ต้องโดนคดีด้วย เพราะมีประสบการณ์มาแล้ว ก่อนหน้านี้แล้ว การเลือกตั้งเป็นโมฆะ แล้วตัว กกต. เองต้องติดคุกด้วย” รศ.ดร.โอฬาร กล่าว
“แต่มันมีกระบวนการทางกฎหมายอีกยาวนาน กว่าจะตัดสิน กว่าจะแล้วเสร็จ มันนานมาก และดีไม่ดี การโมฆะอาจใช้เวลานานพอสมควร”
รศ.ดร.โอฬาร ชี้ด้วยว่า เรื่องนี้เป็นปัญหาของระบบการบริหารการจัดการของ กกต. ถ้าสังเกตดูว่า แม้กระทั่งปัญหาที่เกิดในหลายเขต ปัญหาที่เกิดขึ้นที่หน่วย ที่เขต ที่จังหวัด ถูกไหมครับ แต่จังหวัดไม่ได้มีอำนาจการตัดสินใจ แต่มันไปอยู่ส่วนกลาง ไปอยู่ที่ระดับสูง ซึ่งต้องใช้เวลา
หากนับใหม่จะกระทบต่อความเชื่อมั่นประเทศ
“สิ่งที่ควรจับตาคือ หน่วยเลือกตั้งหรือเขตใดที่มีปัญหาครับ สำหรับผม ถ้าสถานการณ์มันรุนแรงมากจริง ๆ และมีปัญหาเป็นวงกว้าง เช่น เกินกว่า 180 หน่วย ผมเห็นด้วยว่าอาจต้องพิจารณาไปถึงการวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ” รศ.ดร.โอฬาร กล่าว
“แต่ถ้าพิจารณาแล้วพบว่า ปัญหาไม่ได้มากพอในระดับภาพรวม เราก็ควรรักษาเสถียรภาพของระบบเอาไว้ เพราะต้องไม่ลืมว่า หลายเขตเลือกตั้งไม่ได้มีปัญหา และเราก็ต้องให้ความเป็นธรรมกับพื้นที่เหล่านั้นด้วย” รศ.ดร. โอฬาร กล่าว
รศ.ดร. โอฬาร กล่าวต่อไปว่า หลักการคือ แยกให้ชัดว่าหน่วยใดมีปัญหาจริง ก็ต้องดำเนินการตามข้อเท็จจริง ไม่ว่าจะเป็นการให้ใบเหลือง ใบแดง การจัดการเลือกตั้งใหม่ หรือแม้แต่การวินิจฉัยให้เป็นโมฆะเฉพาะหน่วยหรือเฉพาะเขต ซึ่งผมมองว่าวิธีนี้ดีกว่าการทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะทั้งภาพรวม
เพราะหากเป็นโมฆะทั้งประเทศ จะส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่น ทั้งในประเทศและในสายตานานาชาติ ซึ่งขณะนี้ต่างประเทศเองก็จับตามองประเทศไทยอยู่ด้วย
ดังนั้น หากใช้แนวทางจัดการเป็นรายจุด หน่วยใดมีปัญหาก็แก้เฉพาะหน่วย เขตใดมีปัญหาก็ดำเนินการเฉพาะเขต ส่วนพื้นที่ที่ไม่มีปัญหา ก็ปล่อยให้กระบวนการเดินหน้าต่อไป เพื่อให้การจัดตั้งรัฐบาลสามารถดำเนินต่อได้
“ทุกอย่างต้องอยู่บนพื้นฐานของพยานหลักฐาน หากพบว่าปัญหามีสัดส่วนสูงมาก เช่น เกิน 80% ของกระบวนการทั้งหมด ก็อาจหลีกเลี่ยงการวินิจฉัยให้เป็นโมฆะไม่ได้”
กกต. ชี้แจงอย่างไรบ้าง ?
กกต. ชี้แจงการจัดการเลือกตั้งที่พบปัญหาในหลายหน่วยว่าอยู่ในกระบวนการตรวจสอบ
ส่วนกรณีที่เกิดขึ้นในจังหวัดชลบุรีที่พบกรรมการประจำหน่วยไม่คล้องหีบบัตร-ใบคะแนนลงถังขยะ ถือว่าไม่ผิดปกติ เพราะอยู่ในขั้นตอนกระบวนการยุบรวมหีบบัตร
โดยขั้นตอนต่อจากนี้ กกต.กลาง ได้มอบหมายให้ กกต.จังหวัดชลบุรี รวบรวมข้อมูลปัญหาในพื้นที่หน่วยเลือกตั้ง เขต 1 ชลบุรี ให้เสร็จสิ้นภายใน 2 วัน ก่อนจะตัดสินใจว่า จะนับคะแนนใหม่ หรือ เลือกตั้งใหม่
กกต.ยืนยันว่า การนับคะแนนจะสิ้นสุดที่หน่วยเลือกตั้ง และมีการติดประกาศผลหน้าหน่วยทุกแห่ง จากนั้นจะนำหีบบัตรมายุบรวมและเก็บรักษาไว้ในสถานที่ปลอดภัยจนพ้นระยะเวลาการร้องคัดค้านตามกฎหมาย
ส่วนเรื่องการนับคะแนนใหม่ทั้งประเทศ กกต.ยืนยันว่า ไม่สามารถสั่งนับคะแนนใหม่ทั่วประเทศตามกระแสโซเชียล ต้องยึดกรอบกฎหมายเป็นหลัก
แหล่งข้อมูลอ้างอิง:
สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง
Facebook: สมชัย ศรีสุทธิยากร
รศ.ดร.โอฬาร ถิ่นบางเตียว
Tag
ยอดนิยมในตอนนี้