ก.ต.ช.หนุน อส.ตร.ยุคใหม่ ดึงประชาชนร่วมสร้างความปลอดภัย

ผศ.ดร.นพดล กรรณิกา กรรมการนโยบายตำรวจแห่งชาติ (ก.ต.ช.) ผู้แทนภาคประชาชน และประธานคณะอนุกรรมการนโยบายตำรวจแห่งชาติ ด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน กล่าวถึงความคืบหน้าการพัฒนาเครือข่ายอาสาสมัครตำรวจบ้าน เพื่อเพิ่มบทบาทภาคประชาชนในการดูแลความปลอดภัยของชุมชน โดยมองว่าแนวทางดังกล่าวเป็นหนึ่งในภารกิจที่สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ตร.) ภายใต้การนำของ พล.ต.อ.กิตติ์รัฐ พันธุ์เพ็ชร์ ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ผลักดันให้เกิดการทำงานร่วมกันระหว่างตำรวจกับประชาชนมากขึ้น

ผศ.ดร.นพดล ระบุว่า จากประสบการณ์การทำงานที่เกี่ยวข้องกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ มองว่าการบริหารองค์กรตำรวจซึ่งมีกำลังพลจำนวนมาก จำเป็นต้องทำให้การปฏิบัติงานเดินไปในทิศทางเดียวกัน ควบคู่กับการเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วม สนับสนุนเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหน้าที่อย่างถูกต้อง และมีกระบวนการตรวจสอบเมื่อเกิดการกระทำที่ไม่เหมาะสม

ดันอาสาสมัครตำรวจบ้าน เป็นเครือข่ายความปลอดภัยชุมชน

หนึ่งในแนวทางที่กำลังดำเนินการ คือ การพัฒนาเครือข่ายอาสาสมัครตำรวจบ้าน โดย ผศ.ดร.นพดล ระบุว่า คำสั่งของสำนักงานตำรวจแห่งชาติกำหนดเป้าหมายในการพัฒนาประชาชนให้มีความรู้และเข้าใจบทบาทการดูแลชุมชน เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรม และช่วยลดช่องว่างระหว่างเจ้าหน้าที่ตำรวจกับประชาชน

แนวคิดดังกล่าวไม่ได้มุ่งให้ประชาชนทำหน้าที่แทนตำรวจ แต่ต้องการสร้างเครือข่ายในพื้นที่ที่สามารถสังเกตความผิดปกติ แจ้งเตือน ป้องกันความเสี่ยงเบื้องต้น และประสานข้อมูลไปยังเจ้าหน้าที่เมื่อพบสถานการณ์ที่จำเป็นต้องใช้การดำเนินการตามกฎหมาย

ผศ.ดร.นพดล มองว่า ตำรวจไม่สามารถอยู่ได้ทุกพื้นที่ตลอด 24 ชั่วโมง การมีเครือข่ายประชาชนที่เข้าใจขอบเขตหน้าที่จึงสามารถเป็นอีกกลไกสนับสนุนงานป้องกันอาชญากรรม โดยตำรวจยังคงเป็นผู้รับผิดชอบภารกิจด้านการบังคับใช้กฎหมายตามอำนาจหน้าที่

สำหรับคณะทำงานพัฒนาเครือข่ายอาสาสมัครตำรวจบ้าน มี พล.ต.อ.ธัชชัย ปิตะนีละบุตร รองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ เป็นหัวหน้าคณะทำงาน และมี ผศ.ดร.นพดล ในฐานะกรรมการ ก.ต.ช.ผู้แทนภาคประชาชน เป็นที่ปรึกษา

ภารกิจครอบคลุมตั้งแต่การพัฒนาหลักสูตร หลักเกณฑ์คัดเลือกอาสาสมัคร ประเด็นค่าตอบแทน ตลอดจนการพัฒนาฐานข้อมูลเพื่อสนับสนุนงานป้องกันอาชญากรรม โดยมีเป้าหมายเชื่อมการกำหนดนโยบายจากส่วนกลางกับการปฏิบัติงานของสถานีตำรวจและชุมชน

เสนอหลักบริหาร “สนับสนุนคนทำดี-ตรวจสอบคนทำผิด”

ผศ.ดร.นพดล ยังให้ความสำคัญกับการบริหารกำลังพล โดยเสนอว่าผู้นำองค์กรต้องดำเนินการสองด้านควบคู่กัน ทั้งการตรวจสอบเจ้าหน้าที่ที่ถูกพบว่ากระทำผิดตามกระบวนการ และการสนับสนุนเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความสุจริต

ส่วนการแต่งตั้งและบริหารงานบุคคล เห็นว่าควรอยู่บนพื้นฐานของความรู้ ความสามารถ ผลงาน ความซื่อสัตย์ และความเหมาะสม พร้อมเปิดให้มีกระบวนการตรวจสอบตามหลักธรรมาภิบาล

สำหรับข้อกล่าวหาหรือกระแสเกี่ยวกับการซื้อขายตำแหน่ง ผศ.ดร.นพดล ระบุว่า ควรพิจารณาจากหลักฐานและผลการตรวจสอบของหน่วยงานที่มีหน้าที่โดยตรง ไม่ควรสรุปจากข้อกล่าวหาในลักษณะกว้าง เนื่องจากเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับบุคคลและกระบวนการบริหารงานขององค์กร

เชื่อมนโยบายส่วนกลางกับสถานีตำรวจ

อีกเป้าหมายของการพัฒนาอาสาสมัครตำรวจบ้าน คือ การเชื่อมฝ่ายนโยบายกับฝ่ายปฏิบัติ เพื่อให้นโยบายสามารถนำไปใช้ในระดับสถานีตำรวจ ขณะเดียวกันปัญหาและข้อมูลจากพื้นที่ต้องสามารถส่งกลับไปยังส่วนกลาง เพื่อนำไปใช้ประกอบการปรับปรุงแนวทางดำเนินงาน

ผศ.ดร.นพดล มองว่า หากระบบดังกล่าวทำงานได้ต่อเนื่อง จะช่วยให้องค์กรสามารถเรียนรู้จากสถานการณ์ในพื้นที่ และกำหนดมาตรการที่สอดคล้องกับปัญหาของแต่ละชุมชนมากขึ้น

ยกระดับรับมืออาชญากรรมออนไลน์ ใช้ข้อมูลป้องกันก่อนเกิดเหตุ

นอกจากอาชญากรรมในพื้นที่แล้ว ผศ.ดร.นพดล ยังกล่าวถึงอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ทั้งแก๊งคอลเซ็นเตอร์ สแกมเมอร์ และบัญชีม้า ซึ่งสร้างผลกระทบต่อประชาชนและระบบเศรษฐกิจ

โดยเสนอให้การรับมือครอบคลุมทั้งการป้องกัน การตรวจจับ การตอบสนอง และการฟื้นฟู รวมถึงดำเนินการกับโครงสร้างที่สนับสนุนอาชญากรรม เช่น ช่องทางการเงิน ระบบสื่อสาร และเครือข่ายที่เกี่ยวข้องตามพยานหลักฐานและกฎหมาย

พร้อมเสนอให้สำนักงานตำรวจแห่งชาติใช้ข้อมูลประกอบการประเมินความเสี่ยงมากขึ้น เพื่อเปลี่ยนจากการเข้าระงับเหตุหลังเกิดอาชญากรรม ไปสู่การวิเคราะห์ความเสี่ยงและวางมาตรการป้องกันล่วงหน้า

มุ่งสร้างระบบที่เดินหน้าต่อได้

ผศ.ดร.นพดล ระบุว่า สิ่งที่ต้องการเห็นในระยะต่อไป คือ การสานต่อระบบที่เริ่มดำเนินการแล้ว ทั้งการสนับสนุนตำรวจที่ทำดี ตรวจสอบผู้กระทำผิดตามกระบวนการ แต่งตั้งบุคลากรโดยยึดคุณธรรมและผลงาน ใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ ยกระดับการรับมืออาชญากรรมไซเบอร์ และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมในงานด้านความปลอดภัย

พร้อมมองว่า การพัฒนาเครือข่ายอาสาสมัครตำรวจบ้านภายใต้การนำของ พล.ต.อ.กิตติ์รัฐ เป็นแนวทางเชิงระบบที่สามารถส่งต่อให้ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติและผู้บริหารในอนาคตนำไปพัฒนาต่อได้

เป้าหมายสำคัญคือทำให้ประชาชนมีพื้นที่ร่วมคิด ร่วมทำ และร่วมตรวจสอบในขอบเขตที่เหมาะสม ขณะที่ตำรวจยังคงทำหน้าที่ด้านการรักษาความสงบเรียบร้อยและบังคับใช้กฎหมาย เพื่อสร้างความปลอดภัยและความเชื่อมั่นของประชาชนอย่างต่อเนื่อง