ยุบตำแหน่งข้าราชการ 11 สายงาน! ก.พ. แจงชัดปรับรูปแบบจ้าง-ไม่ได้ยกเลิกวิชาชีพ

ทยอยยุบตำแหน่งข้าราชการ 11 สายงาน 

ตามที่คณะรัฐมนตรี (ครม.) ในการประชุมเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2569 มีมติเห็นชอบการปฏิรูประบบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐ และกำหนดมาตรการให้ทยอยยุบเลิกตำแหน่งข้าราชการ ในสายงานสนับสนุน จำนวน 11 สายงาน เมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุราชการ หรือพ้นจากตำแหน่ง ตามเงื่อนไขที่กำหนด ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป นั้น

ไม่ใช่ยกเลิกภารกิจ ยกเลิกตำแหน่งงาน หรือวิชาชีพ

สำนักงาน ก.พ. ขอชี้แจงว่า เจตนารมณ์ของมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว มิใช่การยกเลิกภารกิจ ยกเลิกตำแหน่งงาน หรือวิชาชีพ และมิได้หมายความว่า บุคลากรใน 11 สายงานดังกล่าวไม่มีความสำคัญ หรือไม่มีความจำเป็นต่อภาครัฐ แต่เป็นส่วนหนึ่งของการปรับระบบบริหารกำลังคนภาครัฐ ให้เหมาะสมกับลักษณะภารกิจ รูปแบบการทำงาน และบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป 

รัฐบาลและสำนักงาน ก.พ. ให้ความสำคัญกับบุคลากรทุกสายงานและทุกวิชาชีพ อย่างไรก็ตาม การที่ภาครัฐยังมีความจำเป็นต้องดำเนิน "ภารกิจ" ใด มิได้หมายความว่า ผู้ปฏิบัติงานในภารกิจนั้น จำเป็นต้องได้รับการจ้างงานในสถานะ "ข้าราชการ" ในทุกกรณี เนื่องจากภาครัฐมีรูปแบบการจ้างงานที่หลากหลาย ทั้งข้าราชการ พนักงานราชการ การจ้างตามสัญญา ตลอดจนรูปแบบการจ้างงานอื่น ซึ่งแต่ละรูปแบบ มีวัตถุประสงค์และความเหมาะสมกับลักษณะงานที่แตกต่างกัน

ปรับ “รูปแบบการจ้างงานประเภทข้าราชการ”

ดังนั้น มาตรการดังกล่าวจึงมุ่งทบทวนความจำเป็นของการใช้กำลังคน "รูปแบบการจ้างงานประเภทข้าราชการ" ใน 11 สายงาน โดยเมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเดิม พ้นจากตำแหน่ง ส่วนราชการจะต้องพิจารณาภารกิจ กระบวนการ และวิธีการทำงาน รวมทั้งปริมาณงานและความจำเป็นในการใช้บุคลากร หากภารกิจนั้นยังมีความจำเป็น ส่วนราชการยังสามารถจัดให้มีผู้ปฏิบัติงานที่มีความรู้ ทักษะ และคุณวุฒิที่เหมาะสมกับภารกิจนั้นได้ โดยพิจารณาใช้รูปแบบการจ้างงานอื่นที่เหมาะสม และมีความยืดหยุ่นมากกว่า

ตัวอย่างเช่น กรณีสายงานบรรณารักษ์ มติคณะรัฐมนตรีมิได้มีเจตนาให้ส่วนราชการยกเลิกห้องสมุด หรือยกเลิกการใช้บุคลากรที่มีความรู้และทักษะด้านบรรณารักษ์ศาสตร์ หากส่วนราชการยังมีภารกิจด้านห้องสมุด การจัดการสารสนเทศ หรือองค์ความรู้ และยังจำเป็นต้องมีผู้ปฏิบัติงานที่มีความเชี่ยวชาญด้านดังกล่าว ส่วนราชการยังสามารถจ้างบุคลากรที่มีคุณสมบัติเหมาะสม เช่น ในรูปแบบพนักงานราชการตามสัญญาจ้างได้ เพียงแต่เมื่ออัตราข้าราชการเดิมว่างลง จะไม่มีการคงอัตราข้าราชการไว้โดยอัตโนมัติ

ไม่ได้ลดความสำคัญของสายงานใดเป็นการเฉพาะ

ในทำนองเดียวกัน หลักการดังกล่าว ใช้กับทั้ง 11 สายงาน มิได้มุ่งลดความสำคัญของสายงานใดสายงานหนึ่งเป็นการเฉพาะ แต่ต้องการให้ส่วนราชการพิจารณาว่า งานใดยังจำเป็น งานใดสามารถปรับกระบวนการ หรือนำเทคโนโลยีมาใช้ งานใดสามารถรวมการปฏิบัติงานหรือใช้ทรัพยากรร่วมกัน และงานใดที่ยังจำเป็นต้องใช้บุคลากร ควรเลือกใช้รูปแบบการจ้างงานใดจึงจะเหมาะสมกับลักษณะภารกิจและเกิดความคุ้มค่ามากที่สุด

นอกจากนี้ มาตรการดังกล่าวมิได้มีผลทำให้ผู้ดำรงตำแหน่งที่เป็นข้าราชการพลเรือนสามัญในปัจจุบัน ต้องออกจากราชการ หรือเปลี่ยนสถานะการจ้างงาน แต่เป็นการทยอยดำเนินการ เมื่ออัตราว่างลงตามเงื่อนไขที่มติคณะรัฐมนตรีกำหนด จึงเป็นการปรับโครงสร้างกำลังคนในระยะยาว โดยไม่กระทบต่อสถานภาพของข้าราชการพลเรือนสามัญผู้ดำรงตำแหน่งในปัจจุบัน

ปฏิรูประบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐ 

การดำเนินการในเรื่องนี้ เป็นส่วนหนึ่งของการปฏิรูประบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐ ซึ่งมิได้มุ่งเพียงการลดจำนวนตำแหน่ง แต่กำหนดให้ส่วนราชการดำเนินการควบคู่กับการวางแผนกำลังคน การทบทวนบทบาทภารกิจและโครงสร้าง การปรับปรุงกระบวนการและวิธีการทำงาน

การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ ตลอดจนการพัฒนาและเตรียมความพร้อมของบุคลากรที่มีอยู่ เพื่อให้ภาครัฐสามารถปฏิบัติภารกิจและให้บริการประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ภายใต้กำลังคนและงบประมาณที่เหมาะสม

ความเหมาะสมของรูปแบบการจ้างงาน

สำนักงาน ก.พ. จะจัดทำแนวทางเพื่อสร้างความเข้าใจและสนับสนุนให้ส่วนราชการดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรีไปในทิศทางเดียวกัน โดยคำนึงถึงความต่อเนื่องของภารกิจ คุณภาพการให้บริการประชาชน ความเหมาะสมของรูปแบบการจ้างงาน และการใช้กำลังคนภาครัฐอย่างมีประสิทธิภาพ และคุ้มค่าเป็นสำคัญ

ยุบเลิกตำแหน่ง 11 สายงาน เมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุ

สำหรับการยุบเลิกตำแหน่งในสายงานสนับสนุนที่ไม่จำเป็นต้องใช้รูปแบบการจ้างงานประเภทข้าราชการ เมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุ จำนวน 11 สายงาน ภายในระยะเวลาตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป ได้แก่

1. เจ้าพนักงานธุรการ (เฉพาะในราชการบริหารส่วนกลาง) 
2. เจ้าพนักงานเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ 
3. เจ้าพนักงานสื่อสาร 
4. เจ้าพนักงานโสตทัศนศึกษา  
5. เจ้าพนักงานห้องสมุด 
6. นายช่างขุดลอก 
7. นายช่างพิมพ์ 
8. นายช่างภาพ 
9. นายช่างศิลป์ 
10. บรรณารักษ์ [ยกเว้น กรณีกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.)]
11. ผู้ประกาศและรายงานข่าว