รถ EV ไฟไหม้ได้อย่างไร ทำความเข้าใจที่มาทางเทคนิคเพื่อรับมืออย่างไม่ตระหนก !

ทำความเข้าใจว่าทำไม รถยนต์พลังงานไฟฟ้าทั้งรูปแบบ PHEV หรือ BEV ที่ใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ 100% ถึงติดไฟและลุกไหม้ได้รุนแรง และเรียนรู้ความเสี่ยงที่เกิดขึ้น ไปพร้อมกับแนวทางรับมืออย่างถูกต้อง

4 ปัจจัยไฟไหม้รถ EV

ข้อมูลจาก Fire Rover บริษัทระบบดับเพลิงชื่อดังในสหรัฐอเมริกา ชี้ว่า สาเหตุทั่วไปของการเกิดไฟไหม้แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า มักมีสาเหตุมาจาก 4 ปัจจัย ด้วยกัน 

1. ปัญหาภายในเซลล์แบตเตอรี่ เช่น ไฟฟ้าลัดวงจรหรือความร้อนสูงเกินไป อาจก่อให้เกิดความเสียหายเฉพาะจุดและลุกลามไปทั่วทั้งชุดแบตเตอรี่
2. ข้อบกพร่องในการผลิตหรือการออกแบบ เช่น อนุภาคโลหะขนาดจิ๋วที่หลงเหลืออยู่ระหว่างกระบวนการผลิต ก็อาจเป็นสาเหตุของการเกิดไฟไหม้ ผู้ผลิตรถยนต์หลายรายเคยเรียกคืนรถยนต์หลายพันคันเนื่องจากปัญหาดังกล่าวมาแล้ว
3. ความเสียหายทางกายภาพของเซลล์แบตเตอรี่ ซึ่งเกิดจากอุบัติเหตุหรือการใช้งานที่ไม่เหมาะสม อาจทำให้ชุดแบตเตอรี่ทะลุ ส่งผลให้เซลล์เสียหายและสัมผัสกับอากาศหรือความชื้น ซึ่งอาจทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรหรือการจุดติดไฟโดยตรงได้
4. ปัญหาการชาร์จและระบบไฟฟ้า การชาร์จไฟเกิน การใช้อุปกรณ์ชาร์จที่ชำรุด หรือการเชื่อมต่อทางไฟฟ้าที่ไม่ดี อาจทำให้เกิดความร้อนสูงเกินไป สถานีชาร์จเร็ว แม้โดยทั่วไปจะปลอดภัย แต่ก็อาจเพิ่มภาระให้กับระบบแบตเตอรี่หากไม่ได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม

เบื้องหลังความรุนแรงไฟไหม้รถ EV ที่มากกว่ารถยนต์สันดาป

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาปัญหาทั้ง 4 ข้อ จะสังเกตว่าสาเหตุก็มีความคล้ายคลึงกับที่เกิดขึ้นในรถยนต์ประเภทเครื่องยนต์สันดาปเหมือนกัน แต่ตัวแบตเตอรี่แบบลิเทียมไอออนในรถ EV ที่มีความหนาแน่นของเซลล์แบตเตอรี่สูงในพื้นที่ขนาดเล็ก พร้อมสารละลายอิเล็กโทรไลต์เหลวภายใน ก็เหมือนก้อนวัตถุไวไฟรุนแรงที่เคลื่อนที่ได้

นอกจากนี้ แบตเตอรี่ลิเทียมไอออนยังสามารถเกิดภาวะความร้อนสูงจัด หรือ Thermal Runaway ซึ่งถ้าหากเซลล์ใดเซลล์หนึ่งร้อนเกินไป อาจก่อให้เกิดปฏิกิริยาลูกโซ่ในเซลล์ข้างเคียง ทำให้อุณหภูมิสูงขึ้นอย่างควบคุมไม่ได้ และอาจสูงเกิน 500 องศาเซลเซียส ด้วย

กรณีศึกษาจากรถ Volvo EX30 ในสหรัฐอเมริกา

ด้าน Short Specs เพจยานยนต์ชื่อดัง ได้ตั้งข้อสังเกตจากกรณีการเรียกคืนรถยนต์ Volvo EX30 ในสหรัฐอเมริกา ว่าอาจเกิดจากปัญหาที่เรียกว่า Lithium Plating หรือปรากฏการณ์ที่มีเข็มแง่งขนาดเล็กที่เรียกว่า Dendrite เกาะที่ผิวด้านนอกของขั้วแบตเตอรี่ 

โดย Dendrite จะสะสมก่อตัวจนแทงทะลุแผ่นกั้นขั้วแบตเตอรี่จนเกิดการลัดวงจรในเซลล์แบตเตอรี่ และเกิด Thermal Runaway ที่ทำให้แบตเตอรี่ไฟไหม้ในที่สุด และยังเป็นที่มาคำแนะนำในการชาร์จแบตเตอรี่ไม่เกิน 70% เพื่อปิดโอกาสการเกิดปัญหา Lithium Plating นั่นเอง

ไฟไหม้รถ EV อาจดูน่ากลัว แต่เกิดขึ้นได้ยากกว่ารถน้ำมัน

แม้ว่าเหตุการณ์ไฟไหม้ของรถ EV อาจดูรุนแรงกว่ารถยนต์เครื่องยนต์สันดาป แต่ Fire Rover ก็รายงานว่ารถยนต์ไฟฟ้ามีอัตราการเกิดไฟไหม้ประมาณ 25 ครั้งต่อรถยนต์ที่จำหน่ายได้ 100,000 คัน เทียบกับรถยนต์ที่ใช้น้ำมันเบนซินที่มีอัตราการเกิดไฟไหม้ 1,530 ครั้งต่อรถยนต์ที่จำหน่ายได้ 100,000 คัน

และจากการศึกษาในช่วงปี 2010-2020 พบว่าอัตราการเกิดไฟไหม้ของแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าอยู่ที่ 0.0012% ซึ่งต่ำกว่า อัตราเกิดไฟไหม้ของรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปภายใน (ICE) ที่ 0.1% หรือ ต่างกันมากกว่า 83 เท่า