“น้ำมันสำรองไทย” มากที่สุดในอาเซียน แต่ทำไมขาดแคลนในหลายปั๊ม

น้ำมันสำรองไทย มีราว 100 วัน มากที่สุดในอาเซียนจริงหรือ แล้วหากมีเพียงพอ ทำไมจึงเกิดภาพคนแห่กันไปเติมน้ำมันที่ปั๊ม รอคิวข้ามวัน เพราะน้ำมันขาดแคลน

อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนเมื่อวานนี้ว่า ปริมาณน้ำมันสำรองยุทธศาสตร์ของไทย มีไม่ต่ำกว่า 96 วัน เพราะยกเลิกการส่งออกไปทั้งหมดแล้ว ยกเว้น สปป.ลาว 

หากนับจำนวนวันที่น้ำมันสำรองเพียงพอรองรับ อนุทิน ชี้ว่า ประเทศไทยมีน้ำมันสำรองมากที่สุดในอาเซียนแล้ว

เมื่อตรวจสอบข้อมูล จะพบว่าที่อนุทินกล่าวมานั้น เป็นความจริง เพราะปริมาณน้ำมันสำรองเพียงพอรองรับ ราว 100 วัน ถือว่ามากที่สุดในชาติสมาชิกอาเซียนในเวลานี้

เพราะรองลงมา คือ ฟิลิปปินส์ มีน้ำมันสำรองเพียงพอสำหรับ 50-60 วันเท่านั้น 

ส่วนมาเลเซีย สื่อท้องถิ่นรายงานว่า มีน้ำมันสำรองพอสำหรับ 30 วัน 

อินโดนีเซียอยู่ที่ 25-26 วัน แต่อินโดนีเซียมีศักยภาพผลิตน้ำมันเองได้มากเกือบ 900,000 บาร์เรลต่อวัน 

กัมพูชานั้น แม้จะมีรายงานปริมาณน้ำมันสำรองเกิน 20 วัน แต่กัมพูชาเป็นหนึ่งในประเทศที่ไม่มีระบบน้ำมันสำรองเชิงยุทธศาสตร์อย่างเต็มตัว  

แตกต่างจากเวียดนาม ที่แม้จะมีน้ำมันสำรองฉุกเฉินค่อนข้างน้อย ไม่ถึง 20 วัน แต่ก็พยายามเสริมศักยภาพจุดนี้อย่างต่อเนื่อง  

บรูไนนั้น ถือเป็นชาติที่ผลิตน้ำมันเองได้ และปริมาณความต้องการใช้ในประเทศค่อนข้างน้อย จึงไม่ค่อยมีความเสี่ยงน้ำมันขาดแคลน จะมีแต่เรื่องพลังงานและเชื้อเพลิงชนิดอื่น ๆ มากกว่า

แม้ไทยจะมีน้ำมันสำรองสูงสุดในอาเซียน แต่เมื่อเทียบกับชาติเอเชียอื่น ๆ แล้ว ยังถือว่าเป็นรองอยู่ระดับหนึ่ง

เพราะญี่ปุ่น มีปริมาณน้ำมันสำรองเพียงพอมากถึง 254 วัน เกาหลีใต้กว่า 208 วัน และจีน ซึ่งแม้จะมีประชากรมหาศาล แต่ก็สำรองน้ำมันเพียงพอได้มากถึง 200 วัน

แต่คำถามสำคัญคือ ในเมื่อไทยมีน้ำมันสำรองมากพอเป็น 100 วัน แต่ทำไมยังเกิดภาพประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกร ต่อคิวข้ามคือรอเติมน้ำมันตามปั๊มต่าง ๆ โดยเฉพาะในต่างจังหวัด

เรื่องนี้ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน เคยอธิบายว่า เมื่อเกิดสงครามในตะวันออกกลาง ประชาชนเกิดความวิตกกังวล จึงเกิดการแห่เติมน้ำมันมากกว่าสถานการณ์ปกติถึง 3 เท่าตัว 

ปัจจัยที่ 2 ปั๊มน้ำมันแบรนด์ใหญ๋ 8,500 แห่ง จากทั้งหมด 26,000 ปั๊มทั่วไทย ทำสัญญากับโรงกลั่นน้ำมัน จึงไม่ค่อยขาดแคลน

แต่อีกราว 16,000 ปั๊ม เป็นปั๊มอิสระ ซื้อน้ำมันโดยตรงจากโรงกลั่นไม่ได้ ต้องซื้อผ่านพ่อค้าคนกลาง ซึ่งหากเป็นพ่อค้าแบบขาจร ที่ไม่มีสัญญา ทำซื้อแบบครั้งต่อครั้ง ก็เสี่ยงเกิดปัญหาส่งน้ำมันให้ลูกค้าไม่ทัน โดยเฉพาะปั๊มรายย่อย