รู้จักร่างแก้รัฐธรรมนูญฉบับภูมิใจไทย แตกต่างจากเดิมอย่างไร ทำไมต้องยื่นร่างใหม่ ?

พรรคภูมิใจไทยเสนอร่างแก้รัฐธรรมนูญเข้าสู่รัฐสภาในวันนี้ (20 พ.ค.) โดยประกาศตัวเป็นพรรคแรกที่ยื่นร่าง และพยายามแก้ไขรัฐธรรมนูญในรัฐบาลนี้ 

ทำไมต้องยื่นร่างแก้ไขใหม่ ในเมื่อรัฐบาลก่อนก็มีร่างผ่านการเห็นชอบวาระ 1 ไปแล้ว ร่างแก้ของภูมิใจไทยมีเนื้อหาอย่างไรบ้าง ? 

ภูมิใจไทยเป็นพรรคแรกที่ยื่นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ ในรัฐบาลนี้ นำโดยอนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าพรรค โดยอนุทินได้กล่าวถึงข้อกล่าวหาที่มองว่าพรรคไม่จริงใจในประเด็นนี้ว่า “ขอให้ประชาชนรับทราบเจตนารมณ์ ตามที่มีคนกล่าวหาว่าไม่ฟังเสียงประชาชน และไม่จริงใจในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ วันนี้เราได้แสดงท่าทีอย่างชัดเจนว่า ไม่ได้เป็นไปตามข้อกล่าวหาใดๆ และที่มาในที่นี้ก็เพราะประชาชนบอกให้มา” 

โดยเนื้อหาของร่างฉบับภูมิใจไทยนั้น คือ การแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 256 และเพิ่มหมวด 15/1 โดยจะมีสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือ สสร. ที่จะมีจำนวน 100 คน มาจากการคัดเลือกของสมาชิกรัฐสภา หมายถึงทั้งสส. และสว. ตามสัดส่วนที่นั่งในสภา

และในการคัดเลือกสสร. 1 คน จะมีตัวสำรองด้วย 3 คน ภายใต้สสร. ชุดนี้ให้มีคณะกรรมาธิการยกร่างฯ 45 คน และคณะกรรมาธิการรับฟังความเห็น 45 คน โดยกมธ. ทั้งสองชุดจะมีสัดส่วนของสสร. สำรอง ด้วย 1 ใน 3

และเมื่อสสร. ยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เสร็จแล้ว ต้องผ่านการพิจารณาของรัฐสภา โดยต้องมีเสียงสว. เห็นด้วยอย่างน้อย 1 ใน 4 หรืออย่างน้อย 50 คน จาก 200 คน รวมถึงต้องผ่านประชามติ 2 ครั้ง คือ ก่อนเริ่มกระบวนการยกร่าง และหลังร่างเสร็จสิ้น

โดยร่างนี้ กำหนดชัดเจนว่าจะไม่มีการแก้ไขหมวด 1 และหมวด 2 รวมถึงล็อกอำนาจไม่ให้ ส.ส.ร. เข้าไปแก้ไขในส่วนดังกล่าว ซึ่งคือ หมวดบททั่วไป และหมวดพระมหากษัตริย์

พรรคภูมิใจไทยยังมองว่า การจัดทำกระบวนการนี้ จะมีรัฐธรรมนูญใหม่ทันใน 4 ปี โดยสภาจะเปิดเพื่อพิจารณาวาระแก้ไขที่ 1-3 ในช่วงเดือนมิถุนายน ถึงตุลาคม ปีนี้ และจะมีการจัดทำประชามติอีกครั้งในต้นปีหน้า หรือต้นปี 2570 

สรุปคือ เนื้อหาของร่างนี้ ต่างจากร่างเดิมตรง จำนวน และวิธีคัดเลือก สสร. รวมไปถึง สัดส่วนเสียงเห็นชอบของ สว. หลังการพิจารณาด้วย 

แล้วทำไมภูมิใจไทยต้องยื่นร่างใหม่ แม้รัฐบาลก่อนจะพิจารณาร่างผ่านวาระ 1 กันไปแล้ว ?

นั่นเป็นเพราะรัฐบาลชุดใหม่นี้ ปัดตกร่างที่เคยพิจารณาผ่านกันมาแล้วเมื่อปลายปี 2568 2 ร่าง คือร่างของพรรคภูมิใจไทย และพรรคประชาชน โดยกระบวนการที่ค้างอยู่นั้น คือได้ตั้งคณะกรรมมาธิการวิสามัญพิจารณา เพื่อพิจารณาในวาระ 2 รายมาตรา โดยร่างของพรรคประชาชนได้รับคะแนนโหวตเป็นหลัก 

ซึ่งในเดือนธันวาคม ระหว่างการพิจารณาของสภา และถกเถียงเรื่องการตัดอำนาจของ สว. 1 ใน 3 ที่ต้องใช้เห็นชอบรัฐธรรมนูญ จนนำมาสู่การประกาศยุบสภา และเลือกตั้งใหม่ โดยความขัดแย้งนี้ ภราดร ปริศนานันทกุล รองหัวหน้าพรรคภูมิใจไทยก็ชี้แจงว่า เป็นเหตุที่ไม่นำร่างเดิมกลับมาพิจารณาต่อเนื่องจากมีข้อขัดแย้งกันอยู่ 

พรรคอื่นๆ จะยื่นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญด้วยหรือไม่ ?

นอกจากพรรคภูมิใจไทยแล้ว พรรคประชาชนก็เตรียมจะยื่นร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญใหม่ ในสัปดาห์หน้า โดยพริษฐ์ วัชรสินธุ สส. แบบบัญชีรายชื่อ รองหัวหน้าพรรคประชาชน ชี้ว่า เนื้อหาสาระของร่างพรรคภูมิใจไทยขัดกับอย่างน้อย 2-3 หลักการที่พรรคประชาชนวางไว้ โดยไม่มีการเปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมเลือก สสร. ทั้งไม่มีแนวคิดในการไปเพิ่มอํานาจให้กับ สว. ในการรับรอง แต่จะใช้กำหนดเสียงของสมาชิกรัฐสภาทั้งหมด โดยไม่แบ่งแยกด้วย 

โดยแม้ว่า ศาลรัฐธรรมนูญจะเคยวินิจฉัยไปแล้วว่า ไม่ให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง แต่พริษฐ์ก็ชี้ว่า คำวินิจฉัยของศาลนี้ ขัดต่อพื้นฐานหลักการประชาธิปไตย และขัดคําวินิจฉัยฉบับก่อนของศาลรัฐธรรมนูญเองด้วยซ้ำ

จากการทำประชามติในการเลือกตั้งรอบที่ผ่านมา ผู้ใช้สิทธิเลือกตั้ง 21.6 ล้านเสียง (58.64%) เห็นชอบให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เห็นได้ชัดถึงเจตนารมย์ของประชาชน ที่รัฐบาลใหม่นี้จะหลีกเลี่ยงประเด็นนี้ไปไม่ได้