โลกร้อนกำลังคร่าชีวิต ปีละ 3.3 ล้านคน UN เตือนกลางเวที COP31 รุนแรงเทียบเท่าการระบาดใหญ่

วิกฤตโลกร้อนไม่ได้เป็นเพียงภัยคุกคามต่อสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็น “ภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระดับโลก” ที่มีขนาดความรุนแรงเทียบเท่าการระบาดใหญ่ของโรค หลังองค์การสหประชาชาติออกมาเตือนว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังคุกคามชีวิตผู้คนทั่วโลก ทั้งจากอากาศร้อนจัด มลพิษทางอากาศ และภัยพิบัติที่รุนแรงขึ้น พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลทั่วโลกยกระดับการปกป้องสุขภาพประชาชนเป็นวาระสำคัญในการประชุม COP31 ที่ประเทศตุรกี

ไซมอน สตีลล์ (Simon Stiell) เลขาธิการบริหารอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ UN Climate Change กล่าวระหว่างการประชุม COP31 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ว่า วิกฤตสภาพภูมิอากาศในปัจจุบันได้ยกระดับเป็นวิกฤตสุขภาพระดับโลกที่มีขนาดเทียบเท่าการระบาดใหญ่ โดยภัยพิบัติจากสภาพภูมิอากาศกำลังสร้างความเสียหายต่อระบบสาธารณสุข โรงพยาบาล และโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดูแลชีวิตประชาชน

ข้อมูลจากรายงาน Lancet Countdown 2026 ระบุว่า การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจากกิจกรรมของมนุษย์ มีความเชื่อมโยงกับการเสียชีวิตประมาณ 3.3 ล้านคนต่อปี จากมลพิษทางอากาศภายนอกอาคารและความร้อนจัด สะท้อนให้เห็นว่าภาวะโลกร้อนกำลังส่งผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์อย่างรุนแรงและเป็นรูปธรรม

ขณะเดียวกัน รายงานฉบับใหม่ขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน ระบุว่า ช่วง 12 ปีที่ผ่านมาเป็นช่วง 12 ปีที่ร้อนที่สุดนับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกข้อมูล โดย 4 ปีล่าสุด รวมถึงปี 2569 จัดอยู่ในกลุ่ม 4 ปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ ยิ่งตอกย้ำว่าโลกกำลังเผชิญกับอุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ผลกระทบจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเจ็บป่วยจากความร้อน แต่ยังรวมถึงภัยแล้ง ฝนตกหนัก และน้ำท่วม ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บและเสียชีวิต ขณะที่ไฟป่าทำให้คุณภาพอากาศเลวร้ายลง อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร ทำให้ประชาชนเสี่ยงขาดสารอาหาร รวมถึงเพิ่มหรือเปลี่ยนแปลงความเสี่ยงของการแพร่ระบาดของโรคที่เกี่ยวข้องกับน้ำและแมลงพาหะ เช่น อหิวาตกโรค มาลาเรีย และไข้เลือดออก

สตีลล์เตือนว่า วิกฤตสภาพภูมิอากาศกำลังซ้ำเติมจุดอ่อนทุกด้านของระบบสาธารณสุข ตั้งแต่ปัญหาไฟฟ้าดับที่กระทบการทำงานของโรงพยาบาล ไปจนถึงการขาดแคลนน้ำสะอาดและระบบสุขาภิบาลที่เสียหายจากภัยพิบัติ โดยเฉพาะในประเทศและชุมชนที่มีทรัพยากรจำกัด ซึ่งอาจไม่สามารถรับมือกับภัยพิบัติที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องได้

นอกจากนี้ ยังเรียกร้องให้ทุกประเทศนำประเด็นด้านสุขภาพเข้าไปเป็นหัวใจสำคัญของแผนรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยต้องพิจารณาว่า โรงพยาบาลและสถานพยาบาลจะสามารถเปิดให้บริการได้หรือไม่เมื่อเกิดคลื่นความร้อนรุนแรง จะมีน้ำสะอาดเพียงพอหลังน้ำท่วมหรือไม่ บุคลากรทางการแพทย์จะสามารถตรวจพบการระบาดของโรคได้รวดเร็วเพียงใด และประชาชนกลุ่มเปราะบางจะเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้อย่างทั่วถึงหรือไม่

อย่างไรก็ตาม สตีลล์ย้ำว่า การปรับตัวเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ เพราะไม่มีระบบสาธารณสุขใดสามารถรับมือกับโลกที่ร้อนขึ้นอย่างไม่มีที่สิ้นสุดได้ พร้อมเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ บูรณาการประเด็นสุขภาพเข้ากับการกำหนดนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ การจัดสรรงบประมาณ และการติดตามความก้าวหน้าในการแก้ปัญหา

ในขณะเดียวกัน สตีลล์ยังเรียกร้องให้ประเทศต่าง ๆ เร่งเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจโลกเข้าสู่ยุคพลังงานไฟฟ้าและลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล เพราะหากยังคงใช้พลังงานรูปแบบเดิมต่อไป ประชาชน ภาคธุรกิจ รัฐบาล และระบบสาธารณสุขจะต้องแบกรับต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ท้ายที่สุด คำเตือนจากเวที COP31 สะท้อนให้เห็นว่า วิกฤตโลกร้อนไม่ใช่เพียงปัญหาของสิ่งแวดล้อม แต่เป็นภัยคุกคามโดยตรงต่อชีวิตและสุขภาพของมนุษยชาติ การรับมือจึงไม่ใช่แค่การลดอุณหภูมิโลก แต่ยังหมายถึงการปกป้องชีวิตประชาชน เสริมความแข็งแกร่งให้ระบบสาธารณสุข และเร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ก่อนที่ผลกระทบจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศจะรุนแรงเกินกว่าที่ระบบสุขภาพของโลกจะรับมือไหว