จาตุรนต์ ชี้นโยบายรัฐแตะหลายวิกฤต แต่ระยะยาวยังไม่ชัด

นายจาตุรนต์ ฉายแสง อภิปรายในการประชุมร่วมรัฐสภาวันที่ 2 โดยเลือกประเมินคำแถลงนโยบายรัฐบาลในภาพรวม มากกว่าการลงรายละเอียดเฉพาะรายกระทรวง พร้อมชวนให้ที่ประชุมพิจารณาโจทย์ใหญ่ของประเทศ และตรวจสอบว่านโยบายที่เสนอมีคำตอบเพียงพอหรือไม่

นายจาตุรนต์ระบุว่า ปัญหาใหญ่ของประเทศไทยที่หลายสถาบันทั้งในและต่างประเทศประเมินไว้ มีอย่างน้อย 12 ด้าน ได้แก่ ราคาน้ำมันที่กระทบต้นทุน วิกฤตปุ๋ยและความมั่นคงทางอาหาร ความปั่นป่วนด้านโลจิสติกส์และการขนส่งทางเรือ ความสามารถในการแข่งขันภาคการผลิตที่ลดลง หนี้ครัวเรือนสูงราว 90% ของจีดีพี อัตราการเติบโตต่ำ เงินเฟ้อสูงแต่ค่าจ้างไม่ขยับ การหดตัวของชนชั้นกลางในเมือง ข้อจำกัดทางการคลัง ความเหลื่อมล้ำสูง ปัญหาแรงงานลดลงจากโครงสร้างประชากร และความเปราะบางจากภูมิรัฐศาสตร์รวมถึงวิกฤตภูมิอากาศ

ในจำนวนนี้ 3 ประเด็นแรก ได้แก่ ราคาน้ำมัน ปุ๋ย และระบบขนส่งโลก ถูกมองว่าเป็นปัจจัยภายนอกที่ส่งแรงกระแทกต่อปัญหาอื่น ไม่ว่าจะเป็นค่าครองชีพ ความเหลื่อมล้ำ สังคมสูงวัย และภาระงบประมาณของรัฐ

เมื่อประเมินคำแถลงนโยบาย พบว่า รัฐบาลกล่าวถึงปัญหาเกือบทุกด้าน แต่ประเด็นสำคัญอยู่ที่ความชัดเจนของแนวทาง การกำหนดมาตรการ และกรอบเวลาการดำเนินงาน รวมถึงความเข้าใจต่อระดับความรุนแรงของวิกฤต

ด้านพลังงาน นโยบายมีเป้าหมายพยุงต้นทุนไม่ให้กระทบเศรษฐกิจ พร้อมกล่าวถึงการเปิดเสรีตลาดไฟฟ้า การสร้างความมั่นคงทางพลังงาน และการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม ยังขาดความชัดเจนเรื่องระยะเวลาการดำเนินการในหลายมาตรการ

ส่วนมาตรการลดค่าครองชีพ มีรายละเอียดในระดับหนึ่ง และรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องได้ชี้แจงเพิ่มเติมในที่ประชุม ถือว่าเป็นจุดที่มีความชัดเจนในระยะสั้น

อีกด้านหนึ่ง นโยบายการปรับลดขั้นตอนและแก้ไขกฎหมายที่เป็นอุปสรรคต่อการลงทุน ถูกระบุไว้ชัดเจน โดยมีเป้าหมายผลักดันกฎหมายอำนวยความสะดวกให้มีผลบังคับใช้ภายใน 180 วัน ซึ่งถือเป็นทิศทางเชิงบวกต่อการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

ในประเด็นท้องถิ่น นโยบายส่งเสริมรายได้ผ่านกฎหมายภาษีท้องถิ่นและค่าธรรมเนียมใหม่ ถือเป็นแนวทางที่ตอบโจทย์ปัญหาการขาดงบประมาณ แต่ยังมีข้อจำกัดเรื่องอำนาจหน้าที่และการกำกับจากส่วนกลาง โดยเฉพาะบทบาทของกระทรวงมหาดไทย ที่ทำให้ท้องถิ่นยังดำเนินการหลายเรื่องได้ไม่เต็มที่

นายจาตุรนต์ประเมินว่า มาตรการระยะสั้นของรัฐบาลมีรายละเอียดพอสมควร แต่ในระยะยาวยังขาดความชัดเจน โดยเฉพาะการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ การยกระดับผลิตภาพ การกำหนดเป้าหมาย และเครื่องมือในการขับเคลื่อน

นโยบายด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ซึ่งมีเป้าหมายวางรากฐานเศรษฐกิจใหม่ ถูกมองว่ามีทิศทางที่ถูกต้อง แต่ยังมีข้อกังวลเรื่องการบูรณาการข้ามกระทรวง และกลไกการทำงานร่วมกันของหน่วยงาน

สำหรับปัญหาหนี้ครัวเรือน ยังเป็นความเสี่ยงสำคัญ เนื่องจากมาตรการส่วนใหญ่เน้นการบรรเทาระยะสั้น ขณะที่ประเด็นเชิงโครงสร้าง เช่น รายได้ คุณภาพชีวิต ทักษะแรงงาน และการรองรับสังคมสูงวัย ยังไม่ถูกแก้ไขอย่างเป็นระบบ