รู้จัก “ช่องแคบบับ เอล-มันเดบ“ จุดตัดมหาอำนาจโลก เป้าอิหร่านใช้กดดันตัวต่อไป?

◾️◾️◾️

🔴 อิหร่านอาจเปิดแนวรบเพิ่มโดยไม่คาดคิด

ตอนนี้อิหร่านมีอิทธิพลควบคุมช่องแคบฮอร์มุซอยู่แล้ว ซึ่งเป็นเส้นทางที่น้ำมันราว 20% หรือ 1 ใน 5 ของโลกต้องผ่าน การเปิด “แนวรบใหม่” เพิ่มเติมอาจยิ่งทำให้ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางรุนแรงขึ้นไปอีก

แหล่งข่าวจากกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ให้สัมภาษณ์กับ Tasnim News Agency ว่า หากฝ่ายตรงข้ามพยายามปฏิบัติการทางบกในเกาะของอิหร่าน หรือในดินแดนใดก็ตาม รวมถึงการเคลื่อนไหวทางเรือในอ่าวเปอร์เซียหรือทะเลโอมานเพื่อกดดันอิหร่าน อิหร่านก็จะเปิดแนวรบอื่นแบบไม่คาดคิด เพื่อให้การกระทำนั้นทั้งไร้ประโยชน์ และเพิ่มต้นทุนให้พวกเขาเป็นสองเท่า

◾️◾️◾️

🔴 เส้นเลือดใหญ่ของการค้าระหว่างยุโรปกับเอเชีย

ช่องแคบบับ เอล-มันเดบ หรือ ฉายา “ประตูแห่งน้ำตา” แม้ชื่อจะฟังดูเศร้าหมอง แต่ในทางภูมิรัฐศาสตร์ บับ เอล-มันเดบคือหนึ่งใน “ประตูการค้า” ที่สำคัญที่สุดของโลก บับ เอล-มันเดบตั้งอยู่ทางตอนใต้ของทะเลแดง ระหว่างเยเมนกับอ่าวเอเดน เป็นเส้นทางที่รองรับการขนส่งสินค้าและน้ำมันในสัดส่วนสูงของโลก จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบเศรษฐกิจโลก

ทะเลแดงทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมสำคัญระหว่างยุโรปและเอเชีย และนั่นทำให้บับ เอล-มันเดบกลายเป็นหนึ่งในเส้นทางเดินเรือที่พลุกพล่านที่สุดของโลก

เรือบรรทุกน้ำมันและเรือสินค้าที่มาจากมหาสมุทรอินเดีย ต้องผ่านช่องแคบนี้เข้าสู่ทะเลแดง ก่อนจะเดินทางต่อไปยังคลองสุเอซ และเข้าสู่ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน หรือหากเดินทางย้อนกลับจากยุโรปสู่เอเชีย ก็ต้องผ่านเส้นทางเดียวกัน

ข้อมูลจากหน่วยงานคลองสุเอซระบุว่า ในปี 2023 มีเรือประมาณ 26,000 ลำ ผ่านคลองสุเอซ แต่จำนวนดังกล่าวลดลงเหลือเพียง 12,700 ลำในปี 2025 หลังจากกลุ่มฮูตีเปิดฉากโจมตีเรือในทะเลแดง

ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นชัดว่า เมื่อความมั่นคงของทะเลแดงถูกสั่นคลอน ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่ในภูมิภาค แต่ลามไปถึงระบบการค้าโลกทันที

◾️◾️◾️

🔴 ไม่ใช่แค่เส้นทางเรือสินค้า แต่คือทางผ่านของน้ำมันโลก

สำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานของสหรัฐ หรือ EIA ระบุว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2023 มีน้ำมันราว 12% ของการขนส่งทางทะเลทั่วโลก ที่ผ่านช่องแคบบับ เอล-มันเดบ

แต่หลังจากการโจมตีของฮูตีในปลายปีนั้น ปริมาณน้ำมันที่ผ่านช่องแคบแห่งนี้ก็ลดลงอย่างชัดเจน ข้อมูลของ EIA ชี้ว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2025 ปริมาณน้ำมันที่ผ่านบับ เอล- มันเดบลดลงเหลือน้อยกว่าครึ่งหนึ่งของระดับในปี 2023

อย่างไรก็ตาม เมื่อกองกำลังอิหร่านปิดกั้นการเข้าถึงอ่าวเปอร์เซียผ่านช่องแคบฮอร์มุซ การส่งออกน้ำมันผ่านท่าเรือยันบูของซาอุดีอาระเบียที่อยู่ฝั่งทะเลแดงกลับเพิ่มขึ้นอย่างมาก

นักวิเคราะห์ รวมถึงบริษัทวิจัย Rystad Energy ประเมินว่า ปริมาณการส่งออกผ่านยันบูเพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่า แตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ประมาณ 4 ล้านบาร์เรลต่อวัน

◾️◾️◾️

🔴 จุดคอขวดทางยุทธศาสตร์กำลังตกอยู่ในอันตราย

หากเกิดการแทรกแซงในพื้นที่นี้ ผลกระทบจะไม่ใช่แค่ระดับภูมิภาค แต่จะลุกลามไปทั่วโลก ซ้ำเติมปัญหาที่เกิดขึ้นแล้วในช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่คำเตือนของอิหร่านมีขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่เพิ่มสูงอยู่แล้ว ส่งผลให้ราคาน้ำมันโลกปรับตัวสูงขึ้น และทำให้หลายประเทศกังวลต่อความปลอดภัยของเส้นทางเดินเรือในภูมิภาคตะวันออกกลาง

ขณะเดียวกัน ความพยายามของนานาชาติที่กำลังปกป้องการขนส่งทางทะเลก็ทำได้ยากขึ้น จากสถานการณ์สู้รบที่ยังดำเนินอยู่ และการที่ช่องแคบฮอร์มุซแทบไม่เปิดให้เรือบางส่วนผ่านได้ตามปกติ

◾️◾️◾️

🔴 ช่องแคบฮอร์มุซ จุดตึงเครียดเดิมที่ยังไม่คลี่คลาย

ช่องแคบฮอร์มุซถือเป็นจุดปะทุความขัดแย้งสำคัญอยู่แล้ว โดยอิหร่านปิดและชะลอการขนส่งผ่านเส้นทางนี้ ซึ่งรองรับการขนส่งน้ำมันประมาณ 20% หรือ 1 ใน 5 ของโลก

การปิดช่องแคบดังกล่าวทำให้ราคาน้ำมันพุ่งสูง และสะท้อนให้เห็นว่าอิหร่านมีอำนาจต่อรองในตลาดพลังงานโลกมากแค่ไหน นักวิเคราะห์เตือนว่า หากสถานการณ์หนักขึ้นอีก ผลกระทบทางเศรษฐกิจจะยิ่งรุนแรงขึ้นอย่างมาก

ขณะที่ภัยคุกคามของอิหร่านต่อช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้เรือบรรทุกน้ำมันบางส่วนเริ่มขยับมาทางบับ เอล-มันเดบมากขึ้น

◾️◾️◾️

🔴 กลุ่มฮูตีอาจเข้ามามีบทบาท

สำนักข่าว Fars ของอิหร่านรายงานว่า กลุ่มฮูตีในเยเมน ซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอิหร่าน อาจเข้าร่วมการต่อสู้เพื่อช่วยให้อิหร่านควบคุมช่องแคบบับ เอล-มันเดบ ซึ่งกลุ่มนี้เคยโจมตีเรือในทะเลแดงมาแล้วก่อนหน้านี้ เพื่อตอบโต้สถานการณ์ความขัดแย้งในวงกว้าง

แม้อิหร่านจะยังไม่ได้ระบุชัดเจนว่าจะควบคุมช่องแคบนี้อย่างไร แต่นักวิเคราะห์มองว่า หากมีการใช้กำลังจากเยเมนเข้ามาเกี่ยวข้อง จะทำให้พื้นที่ความขัดแย้งขยายออกไปไกลกว่าบริเวณอ่าวเปอร์เซียอย่างมาก

◾️◾️◾️

🔴 พื้นที่เล็ก แต่ทหารแน่นที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

บับ เอล-มันเดบและพื้นที่รอบ ๆ ไม่ได้สำคัญแค่ในทางเศรษฐกิจแต่ยังเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ถูกทำให้เป็นเขตทหารมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

สหรัฐฯ และฝรั่งเศสต่างมีฐานทัพสำคัญในจิบูตี ขณะที่จีนก็เปิดฐานทัพต่างประเทศแห่งแรกของตัวเองที่นั่นเมื่อปี 2017

หลังสงครามระหว่างอิสราเอลกับฮามาสปะทุขึ้นในกาซาเมื่อเดือนตุลาคม 2023 กลุ่มฮูตีประกาศขู่ว่าจะโจมตีเรือทุกลำที่มุ่งหน้าไปยังท่าเรือของอิสราเอล และยกระดับการโจมตีในทะเลแดงอย่างต่อเนื่อง

ฝั่งยุโรปตอบโต้ด้วยการเปิดปฏิบัติการทางเรือในปี 2024 ภายใต้ชื่อ Aspides เพื่อคุ้มกันการเดินเรือในทะเลแดง

ขณะที่สหรัฐฯ และสหราชอาณาจักรก็โจมตีเป้าหมายของฮูตีเพื่อตอบโต้เช่นกัน

ดังนั้น พื้นที่นี้จึงไม่ใช่เพียงทางผ่านของเรือสินค้า แต่เป็นจุดตัดของผลประโยชน์ระหว่างมหาอำนาจ กองกำลังภูมิภาค และตลาดพลังงานโลก