จากสวนเขียวสู่ดินแห้ง ซีเรียเผชิญภัยแล้ง ครั้งใหญ่

วิกฤตโลกร้อนกำลังคุกคามภาคเกษตรกรรมของซีเรียอย่างหนัก! หลังเผชิญภัยแล้งยืดเยื้อ อุณหภูมิสูงขึ้น และปริมาณน้ำลดลงอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ไม้ผลกว่า 218 ล้านต้นทั่วประเทศกำลังเผชิญความเสี่ยง ทั้งต้นมะกอก แอปเปิล ส้ม และพิสตาชิโอ ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่สร้างรายได้ให้เกษตรกรหลายพันครอบครัว ท่ามกลางความกังวลว่า หากสถานการณ์ยังดำเนินต่อไป อาจกระทบต่อผลผลิตทางการเกษตร ความมั่นคงทางอาหาร และเศรษฐกิจของชุมชนชนบทในระยะยาว

กระทรวงเกษตรของซีเรียระบุว่า ปัจจุบันประเทศมีไม้ผลประมาณ 218 ล้านต้น ครอบคลุมพื้นที่เพาะปลูกราว 1 ล้านเฮกตาร์ หรือประมาณ 6.25 ล้านไร่ ในจำนวนนี้เป็นไม้ผลที่ให้ผลผลิตแล้วประมาณ 190 ล้านต้น โดยมีผลผลิตรวมปีละประมาณ 2.5 ล้านตัน

ไม้ผลเหล่านี้ถือเป็นทรัพยากรสำคัญของประเทศ ทั้งในด้านการผลิตอาหาร การจ้างงาน และการสร้างรายได้ให้ชุมชนชนบท โดยเฉพาะมะกอก แอปเปิล ส้ม และพิสตาชิโอ ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจหลักของซีเรีย 

นายมูธานนา อัล-คาเตอา ผู้อำนวยการหน่วยงานด้านป่าไม้ กระทรวงเกษตรซีเรีย เปิดเผยว่า มะกอกเป็นพืชที่มีบทบาทสำคัญที่สุดในภาคการผลิตไม้ผลของประเทศ โดยมีพื้นที่ปลูกประมาณ 677,725 เฮกตาร์ หรือกว่า 4.23 ล้านไร่ มีต้นมะกอกราว 101.5 ล้านต้น ในจำนวนนี้ประมาณ 90.7 ล้านต้นให้ผลผลิตแล้ว

แหล่งเพาะปลูกสำคัญกระจายอยู่ในเมืองอเลปโป อิดลิบ ทาร์ทัส ลาตาเกีย และพื้นที่ชนบทรอบกรุงดามัสกัส โดยผลผลิตมะกอกและน้ำมันมะกอกถือเป็นสินค้าสำคัญที่สร้างรายได้ให้ภาคเกษตร

ขณะที่สวนแอปเปิลมีพื้นที่ประมาณ 318,750 ไร่ และมีต้นแอปเปิลราว 16 ล้านต้น ส่วนสวนส้มครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 262,500 ไร่ มีต้นส้มราว 14 ล้านต้น นอกจากนี้ ยังมีสวนพิสตาชิโอประมาณ 375,000 ไร่ รวมถึงสวนแอปริคอต มะเดื่อ อัลมอนด์ และองุ่นที่กระจายอยู่ในหลายภูมิภาคของประเทศ

อย่างไรก็ตาม ความหลากหลายทางการเกษตรเหล่านี้กำลังเผชิญภัยคุกคามจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะปริมาณฝนที่ลดลง อุณหภูมิที่สูงขึ้น และช่วงเวลาที่เกิดภัยแล้งยาวนานกว่าเดิม ส่งผลให้ต้นไม้เกิดความเครียดจากสภาพอากาศ อ่อนแอต่อโรคและแมลงศัตรูพืช และมีผลผลิตลดลง

ปัญหาการขาดแคลนน้ำยังทวีความรุนแรงจากระดับน้ำใต้ดินที่ลดลง โดยเฉพาะสวนผลไม้ที่ต้องพึ่งพาระบบชลประทาน ทำให้เกษตรกรต้องเผชิญความยากลำบากในการดูแลผลผลิต

นอกจากนี้ ไฟป่าที่เกิดขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ยังสร้างความเสียหายต่อพื้นที่เกษตรและพืชพรรณธรรมชาติจำนวนมาก ขณะที่การขยายตัวของพื้นที่แห้งแล้งและกระบวนการกลายเป็นทะเลทราย กำลังคุกคามพื้นที่เพาะปลูกที่มีความเปราะบางอยู่แล้ว

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า หากไม่มีการปรับปรุงระบบจัดการน้ำและแนวทางเพาะปลูกอย่างจริงจัง ปัจจัยเหล่านี้อาจส่งผลกระทบต่อความยั่งยืนของภาคการผลิตไม้ผลในระยะยาว 

เพื่อรับมือกับวิกฤตดังกล่าว กระทรวงเกษตรซีเรียเริ่มดำเนินมาตรการช่วยเหลือเกษตรกร ทั้งการจำหน่ายกล้าไม้ผลพันธุ์ปรับปรุงที่ปลอดโรคในราคาสนับสนุน การให้คำแนะนำด้านเทคนิคการเพาะปลูก การใช้ปุ๋ย และการจัดการศัตรูพืชอย่างเหมาะสม เพื่อเพิ่มคุณภาพและปริมาณผลผลิต

ขณะเดียวกัน ยังส่งเสริมให้เกษตรกรหันมาใช้ระบบชลประทานประหยัดน้ำ เช่น ระบบน้ำหยดและสปริงเกลอร์ เพื่อลดการสูญเสียน้ำ พร้อมขยายโครงการกักเก็บน้ำฝน ปรับปรุงการบริหารจัดการลุ่มน้ำ และสนับสนุนการปลูกพืชที่ทนต่อสภาพแห้งแล้ง

รัฐบาลซีเรียยังมีแผนฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายจากไฟป่า และเพิ่มพื้นที่สีเขียวทั่วประเทศ โดยตั้งเป้าปลูกกล้าไม้ประมาณ 2 ล้านต้น ผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐและชุมชน

เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายนที่ผ่านมา กระทรวงเกษตรได้เปิดตัวโครงการปลูกต้นไม้ทั่วประเทศ ภายใต้แนวคิด “ปลูกต้นกล้า ทิ้งมรดกไว้ให้คนรุ่นหลัง” เนื่องในวันสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศ เพิ่มพื้นที่สีเขียว และส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ 

วิกฤตภัยแล้งและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังสร้างแรงกดดันต่อภาคเกษตรกรรมของซีเรียอย่างต่อเนื่อง โดยไม้ผลกว่า 218 ล้านต้นซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจชนบท กำลังเผชิญความเสี่ยงจากอุณหภูมิที่สูงขึ้น การขาดแคลนน้ำ ไฟป่า และการขยายตัวของพื้นที่แห้งแล้ง

แม้รัฐบาลจะเร่งส่งเสริมระบบชลประทานประหยัดน้ำและการปลูกต้นไม้ฟื้นฟูพื้นที่สีเขียว แต่การรับมือระยะยาวยังต้องอาศัยการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ และการพัฒนาระบบเกษตรกรรมให้สามารถปรับตัวต่อสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง

เพราะวิกฤตครั้งนี้ไม่ได้คุกคามเพียงต้นไม้หลายร้อยล้านต้น แต่ยังหมายถึงอนาคตของเกษตรกร ความมั่นคงทางอาหาร และความอยู่รอดของชุมชนในประเทศที่กำลังเผชิญแรงกดดันจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศ