นักโบราณคดีพบเครื่องประดับจาก “เหล็กอุกกาบาต” ในขุมทรัพย์สเปนโบราณ อายุกว่า 3,000 ปี

นักวิจัยค้นพบความลับครั้งสำคัญจากขุมทรัพย์แห่งบิเยนา (The Treasure of Villena) ในประเทศสเปน หลังตรวจสอบวัตถุโบราณ 2 ชิ้นที่มีสภาพผุกร่อนอย่างหนัก และพบว่าพวกมันไม่ได้ถูกสร้างจากแร่เหล็กบนโลก แต่ถูกตีขึ้นจากเหล็กอุกกาบาตที่ตกมาจากนอกโลกเมื่อหลายพันปีก่อน

ขุมทรัพย์แห่งนี้ถูกค้นพบตั้งแต่ปี ค.ศ. 1963 ในพื้นที่เมืองอาลิกันเต (Alicante) ประเทศสเปน ประกอบด้วยวัตถุโบราณกว่า 66 ชิ้น ส่วนใหญ่ทำจากทองคำ และได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสมบัติยุคสำริดที่สำคัญที่สุดของยุโรป อย่างไรก็ตาม นักโบราณคดีสงสัยมาโดยตลอด เพราะในบรรดาวัตถุทองคำกลับมีของที่ดูเหมือนทำจากเหล็กที่ปะปนอยู่ 2 ชิ้น ได้แก่ กำไลข้อมือ และชิ้นส่วนโลหะรูปครึ่งวงกลมที่ตกแต่งด้วยทองคำ ซึ่งอาจเป็นส่วนของคทาหรือด้ามดาบ

ปัญหาคือ วัตถุเหล่านี้มีอายุอยู่ราว 1,400-1,200 ปีก่อนคริสตกาล หรือช่วงปลายยุคสำริด ขณะที่มนุษย์ในคาบสมุทรไอบีเรียเพิ่งเริ่มใช้เหล็กจากแร่บนโลกจริง ๆ ในยุคเหล็ก ราว 850 ปีก่อนคริสตกาล ทำให้นักวิจัยไม่เข้าใจว่า เหล็กเหล่านี้มาอยู่ในขุมทรัพย์ยุคสำริดได้อย่างไร

คำตอบมาจากการศึกษาของ ซัลบาดอร์ โลบิรา-ยอเรนส์ (Salvador Rovira-Llorens) อดีตหัวหน้าฝ่ายอนุรักษ์ของพิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งชาติสเปน ซึ่งตีพิมพ์ในปี 2024 โดยทีมวิจัยนำตัวอย่างเล็ก ๆ จากวัตถุทั้งสองชิ้นไปวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Mass Spectrometry เพื่อดูองค์ประกอบทางเคมี และพบว่าโลหะมีปริมาณ “นิกเกิล” สูงผิดปกติ ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของเหล็กอุกกาบาต ไม่ใช่เหล็กที่ได้จากเปลือกโลก

ก่อนหน้านี้ โลกเคยพบวัตถุโบราณที่ทำจากเหล็กอุกกาบาตมาแล้ว เช่น กริชเหล็กชื่อดังของฟาโรห์ตุตันคามุนแห่งอียิปต์ แต่การค้นพบครั้งนี้ถือเป็นหลักฐานชิ้นแรกในคาบสมุทรไอบีเรีย ที่ยืนยันว่าผู้คนเมื่อกว่า 3,000 ปีก่อนสามารถนำโลหะจากนอกโลกมาสร้างเป็นเครื่องประดับและวัตถุสำคัญได้

แม้นักวิจัยยอมรับว่าวัตถุทั้งสองชิ้นผุกร่อนอย่างหนัก จนอาจทำให้องค์ประกอบบางส่วนเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา แต่ผลวิเคราะห์ในปัจจุบันชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า ทั้งคู่ถูกสร้างจากเหล็กอุกกาบาตจริง และในอนาคตอาจมีการใช้เทคนิควิเคราะห์แบบไม่ทำลายวัตถุ (Non-invasive techniques) เพื่อยืนยันข้อมูลให้แม่นยำยิ่งขึ้น

ผลการศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ Trabajos de Prehistoria และช่วยเปิดมุมมองใหม่ว่า มนุษย์ยุคสำริดอาจมีความรู้ด้านโลหะวิทยาก้าวหน้ากว่าที่นักประวัติศาสตร์เคยคาดคิดไว้มาก 

การค้นพบนี้ช่วยไขปริศนาความขัดแย้งของยุคสมัยได้อย่างสมบูรณ์ โดยยืนยันว่าวัตถุ 2 ชิ้นนี้ถูกสร้างขึ้นในช่วงเวลาเดียวกันกับขุมทรัพย์ชิ้นอื่นๆ คือราว 1,400 ถึง 1,200 ปีก่อนคริสตกาล
 และถือเป็นวัตถุทำจากเหล็กอุกกาบาต 2 ชิ้นแรกที่พบในคาบสมุทรไอบีเรีย ซึ่งอยู่ในช่วงปลายยุคสำริด ก่อนหน้าการผลิตเหล็กจากพื้นโลกจะแพร่หลาย

อย่างไรก็ตาม ทีมนักวิจัยระบุว่าเนื่องจากวัตถุทั้งสองชิ้นผุกร่อนมาก ผลลัพธ์จึงอาจจะยังไม่เป็นที่สิ้นสุดเสียทีเดียว แต่ในอนาคตอาจมีการใช้เทคนิคแบบใหม่ที่ไม่ทำลายวัตถุ (Non-invasive techniques) เข้ามาช่วย เพื่อให้ได้ชุดข้อมูลที่ละเอียดขึ้นและตอกย้ำการค้นพบนี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
 ทั้งนี้ ผลการวิจัยดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Trabajos de Prehistoria