นาฬิกาวันสิ้นโลกขยับใกล้เที่ยงคืนเหลือ 85 วินาที ชี้วิกฤตนิวเคลียร์-AI จ่อหายนะโลก

เข็มนาฬิกาวันสิ้นโลกขยับเร็วขึ้นเพียงไม่กี่วินาที แต่กลับสะเทือนไปทั้งโลก เมื่อ วารสารนักวิทยาศาสตร์อะตอม (Bulletin of the Atomic Scientists) องค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่เผยแพร่ผลงานวิชาการด้านวิทยาศาสตร์และปรมาณูของสหรัฐฯ ได้ออกมาประกาศปรับเวลานาฬิกาวันสิ้นโลก เมื่อวันที่ 27 มกราคมที่ผ่านมา ให้ขยับเข้าใกล้เที่ยงคืนเข้าไปอีกจนเหลือเพียง 85 วินาที ซึ่งถือเป็นระยะเวลาที่สั้นและอันตรายที่สุดเท่าที่เคยบันทึกมานับตั้งแต่เริ่มตั้งนาฬิกาในปี 1947 ตอกย้ำว่าสถานการณ์ความปลอดภัยของมนุษยชาติกำลังอยู่ในขั้นวิกฤต

นาฬิกาวันสิ้นโลกคืออะไร ?

นาฬิกาวันสิ้นโลก หรือ Doomsday Clock คือ สัญลักษณ์หรือมาตรวัดเชิงเปรียบเทียบที่คิดค้นโดยกวารสารนักวิทยาศาสตร์อะตอม ซึ่งวารสารนี้ก่อตั้งขึ้นโดยกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ในโครงการแมนฮัตตัน (Manhattan Project) ซึ่งเป็นโครงการวิจัยและพัฒนาลับสุดยอดของสหรัฐอเมริกาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เพื่อสร้างอาวุธนิวเคลียร์หรือระเบิดปรมาณูเป็นครั้งแรกของโลก มีบุคคลสำคัญที่ร่วมสนับสนุนและวางรากฐานอย่างอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (Albert Einstein) และ เจ.โรเบิร์ต ออปเพนไฮเมอร์ (J. Robert Oppenheimer) นักวิทยาศาสตร์ชื่อดังด้านปรมาณู

วัตถุประสงค์ของการสร้างนาฬิกาวันสิ้นโลก คือ เพื่อสื่อสารความเสี่ยงที่โลกจะถูกทำลายด้วยเทคโนโลยีที่มนุษย์สร้างขึ้นเอง ไม่ว่าจะเป็นอาวุธนิวเคลียร์หรือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เลวร้ายลงทุกวัน ซึ่งปัจจุบันมีคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญรวมถึงเจ้าของรางวัลโนเบลถึง 8 ท่าน เป็นผู้ประเมินสถานการณ์และปรับเวลาเป็นประจำทุกปี

ทำไมเข็มนาฬิกาในปี 2026 ถึงปรับเร็วขึ้น ?

สาเหตุสำคัญที่ทำให้ปีนี้เข็มนาฬิกาถูกปรับให้เร็วขึ้นถึง 4 วินาทีจากปีที่แล้ว ที่ขยับเข้าใกล้เที่ยงคืนที่ 89 วินาที เนื่องจากสถานการณ์นิวเคลียร์ที่กลับมาวิกฤตหนัก โดยเฉพาะการที่สนธิสัญญาควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ฉบับสุดท้ายระหว่างสหรัฐฯ และรัสเซีย หรือที่เรียกว่าสนธิสัญญานิวสตาร์ท (New START) กำลังจะหมดอายุลงในวันที่ 4 กุมภาพันธ์นี้ ซึ่งหากไม่มีข้อตกลงใหม่มาแทนที่ โลกจะเข้าสู่ภาวะสนามรบนิวเคลียร์ไร้การควบคุม เป็นครั้งแรกในรอบกว่าครึ่งศตวรรษ ผสมโรงกับสงครามในยูเครนและตะวันออกกลางที่ยังคงร้อนระอุ

นอกจากประเด็นสงครามแล้ว คณะกรรมการยังชี้ให้เห็นถึงภัยเงียบที่น่ากลัวอย่างปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ถูกนำมาใช้ในกองทัพและใช้แพร่กระจายข้อมูลเท็จ (Disinformation) จนทำลายความร่วมมือระหว่างประเทศ และภัยคุกคามทางชีวภาพ (Biological threats) จากการพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ ที่อาจนำไปสู่การระบาดครั้งใหญ่ของเชื้อโรคกลายพันธุ์ ซึ่งโลกในปัจจุบันยังไม่มีแผนรับมือที่เป็นระบบ รวมถึงวิกฤตภาวะโลกร้อน ที่รุนแรงจนทำลายสถิติอุณหภูมิโลกแทบทุกปี

อย่างไรก็ตาม อเล็กซานดรา เบลล์ (Alexandra Bell) ประธานและซีอีโอ และราเชล บรอนสัน (Rachel Bronson) ที่ปรึกษาอาวุโสของวารสารนักวิทยาศาสตร์อะตอม ยืนยันในงานแถลงข่าวขององค์กรว่านาฬิกาเรือนนี้ไม่ได้มีไว้เพื่อให้เราถอดใจ แต่มันคือการปลุกให้เกิดความร่วมมือระดับโลก เพราะในอดีตเราเคยดันเข็มถอยหลังกลับไปได้ถึง 17 นาทีในปี 1991 ความหวังจึงอยู่ที่การกดดันผู้นำโลกและทุกภาคส่วนให้ร่วมมือกันแก้ไขปัญหาก่อนที่วินาทีสุดท้ายจะมาถึง เพราะเชื่อว่าในเมื่อมนุษย์เป็นผู้สร้างภัยคุกคามเหล่านี้ขึ้นมา เราย่อมมีความสามารถที่จะลดทอนมันลงได้เช่นกัน