ค่าฝุ่นวันนี้ กลายเป็นคำที่หลายคนเห็นจนชินตา ทุกเช้าแค่หยิบมือถือขึ้นมา เรามักจะเช็กอากาศ เช็กข่าว แล้วก็เจอค่าฝุ่นโผล่มาด้วยเสมอ บางวันตัวเลขดูไม่สูงมาก บางวันขึ้นสีส้ม สีแดง จนอดไม่ได้ที่จะคิดว่า วันนี้ควรใช้ชีวิตยังไงดี ตามนิยามของ กรมควบคุมมลพิษ PM2.5 คือฝุ่นละอองที่มีขนาดเล็กมาก โดยมีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 2.5 ไมครอน ซึ่งเล็กกว่าเส้นผมมนุษย์ประมาณ 20–30 เท่า ความอันตรายของฝุ่นชนิดนี้อยู่ที่ขนาดที่เล็กมากจนสามารถเดินทางผ่านระบบทางเดินหายใจ เข้าสู่ถุงลมปอด การแบ่งระดับสี AQI และผลกระทบต่อสุขภาพ กรมควบคุมมลพิษใช้ดัชนีคุณภาพอากาศ (Air Quality Index: AQI) เพื่อสื่อสารระดับความรุนแรงของมลพิษทางอากาศให้ประชาชนเข้าใจได้ง่าย โดยแบ่งออกเป็นระดับสีและคำแนะนำเบื้องต้นดังนี้ ระดับสีฟ้า (AQI 0–25; PM2.5 = 0.0–15.0 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร)คุณภาพอากาศอยู่ในเกณฑ์ดีมาก ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพ ประชาชนทุกกลุ่มสามารถดำเนินกิจกรรมในชีวิตประจำวันและกิจกรรมกลางแจ้งได้ตามปกติ ระดับสีเขียว (AQI 26–50; PM2.5 = 15.1–25.0 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร)คุณภาพอากาศอยู่ในเกณฑ์ดี ยังไม่พบผลกระทบต่อสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญ ประชาชนสามารถทำกิจกรรมกลางแจ้งได้ตามปกติ ระดับสีเหลือง (AQI 51–100; PM2.5 = 25.1–37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร)คุณภาพอากาศอยู่ในระดับปานกลาง ประชาชนทั่วไปยังสามารถทำกิจกรรมได้ตามปกติ อย่างไรก็ตาม กลุ่มประชากรเปราะบางควรเฝ้าระวังอาการผิดปกติทางสุขภาพ และพิจารณาลดกิจกรรมกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก ระดับสีส้ม (AQI 101–200; PM2.5 = 37.6–75.0 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร)คุณภาพอากาศเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ ประชาชนทั่วไปควรลดระยะเวลาการทำกิจกรรมกลางแจ้งและใช้มาตรการป้องกันตนเอง เช่นการสวมหน้ากากป้องกันฝุ่น PM2.5 ขณะที่กลุ่มประชากรเปราะบางควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งและเตรียมความพร้อมด้านสุขภาพ ระดับสีแดง (AQI ≥201; PM2.5 ≥75.1 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร)คุณภาพอากาศอยู่ในระดับที่มีผลกระทบต่อสุขภาพอย่างชัดเจน มีความเสี่ยงต่อการเกิดผลกระทบทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ประชาชนควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งโดยไม่จำเป็น และสวมหน้ากากชนิดที่มีประสิทธิภาพสูงในการกรองฝุ่นละออง เช่น หน้ากาก N95 เมื่อจำเป็นต้องอยู่นอกอาคาร ระดับสีเหล่านี้ช่วยให้ประชาชนสามารถใช้ข้อมูลค่าฝุ่นวันนี้ในการตัดสินใจดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสม ประชาชนสามารถติดตามค่าฝุ่นวันนี้แบบเรียลไทม์จากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ของกรมควบคุมมลพิษ ได้แก่ เว็บไซต์ Air4Thai.pcd.go.th แอปพลิเคชัน Air4Thai (รองรับทั้ง iOS และ Android) ค่าฝุ่นวันนี้ ไม่ใช่แค่ตัวเลขในแอปหลายคนอาจคิดว่าค่าฝุ่นเป็นเรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่จริง ๆ แล้วมันสะท้อนสภาพอากาศที่เรากำลังหายใจเข้าไปทั้งวันถ้าวันไหนค่าฝุ่นสูง หลายคนจะเริ่มรู้สึกได้ทันที เช่นแสบตาคันคอหายใจไม่โล่งเหนื่อยง่าย ทุกวันนี้ ก่อนออกจากบ้าน หลายคนไม่ได้ดูแค่ว่าฝนจะตกไหม แต่ต้องดูด้วยว่าวันนี้ควรใส่หน้ากากหรือเปล่า ค่าฝุ่นวันนี้เลยกลายเป็นหนึ่งในปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน สำหรับคนที่ชอบออกกำลังกายกลางแจ้ง ค่าฝุ่นวันนี้แทบจะเป็นตัวกำหนดแผนทันทีบางวันตั้งใจจะออกไปวิ่งหรือเดิน แต่พอเห็นค่าฝุ่นสูง ก็ต้องเปลี่ยนเป็นออกกำลังกายในบ้านแทน ค่าฝุ่นวันนี้จะเป็นเรื่องที่ต้องคอยเช็กมากขึ้นผู้ปกครองหลายคนเลือกให้ลูกอยู่ในบ้านผู้สูงอายุบางคนต้องเลื่อนกิจกรรมนอกบ้านออกไปก่อนเพราะทุกคนรู้ตรงกันว่า ฝุ่นส่งผลกับร่างกายกลุ่มนี้ได้ง่ายกว่าคนทั่วไป สิ่งที่น่ากังวล คือความเคยชินสิ่งหนึ่งที่หลายคนเริ่มรู้สึก คือเราอาจกำลัง “ชิน” กับค่าฝุ่นชินกับท้องฟ้าหม่นชินกับการใส่หน้ากากชินกับคำว่า “เดี๋ยวก็ดีขึ้น”แต่ในความเป็นจริง ผลกระทบจากฝุ่นไม่ได้หายไปไหน มันค่อย ๆ สะสมกับสุขภาพของเราเงียบ ๆ อ้างอิง กรมควบคุมโรค. แนวทางมาตรการ การเฝ้าระวังสุขภาพ และสื่อสารความเสี่ยง เพื่อสร้างความรอบรู้ที่เกี่ยวข้องกับฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 10 ก.พ. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1287120220815094919.pdf รูปภาพทั้งหมดโดยผู้เขียน