ภูเขาร้อนเร็วกว่าที่เคย! แหล่งน้ำคนทั้งโลกกำลังเสี่ยงหายไป

“ภูเขา” เป็นหนึ่งในภูมิประเทศที่งดงามและทรงพลังที่สุดของโลก ทั้งเป็นแหล่งต้นน้ำ ระบบนิเวศสำคัญ และบ้านของผู้คนนับล้าน แต่ในยุคการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภูเขากลับกลายเป็นพื้นที่ที่เปราะบางอย่างยิ่ง การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิที่รวดเร็ว การละลายของธารน้ำแข็ง และการเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศกำลังทำให้ภูเขาทั่วโลกเผชิญความเสี่ยงที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน งานวิจัยชี้ว่า การปกป้องภูเขาไม่ใช่เพียงเรื่องของภูมิประเทศสูงชัน แต่เป็นเรื่องของความมั่นคงด้านน้ำ อาหาร และชีวิตของผู้คนทั่วโลก

ภูเขาได้รับผลกระทบจากภาวะโลกร้อนเร็วกว่าพื้นที่อื่น ๆ หลายเท่า อุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้หิมะและธารน้ำแข็งละลายอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้แหล่งกักเก็บน้ำตามธรรมชาติที่สำคัญกำลังลดลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งมีผลกระทบโดยตรงต่อแม่น้ำสายหลักของโลก และต่อผู้คนหลายพันล้านคนที่พึ่งพาน้ำจากภูเขาเพื่อการเกษตร การดื่มกิน และพลังงานไฟฟ้าพลังน้ำ 

นอกจากปัญหาน้ำแล้ว ระบบนิเวศบนภูเขายังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว พืชและสัตว์ที่ปรับตัวให้เข้ากับอากาศหนาวกำลังถูกบีบให้ย้ายถิ่นสูงขึ้นเรื่อย ๆ จนพื้นที่อยู่อาศัยลดลงและเสี่ยงสูญพันธุ์ ขณะเดียวกัน ภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น ดินถล่ม น้ำท่วมฉับพลัน และทะเลสาบธารน้ำแข็งแตก ก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ส่งผลกระทบต่อชุมชนภูเขาและพื้นที่ปลายน้ำอย่างรุนแรง 

อีกประเด็นสำคัญคือ บทบาทของภูเขาในระบบเศรษฐกิจและวัฒนธรรม ผู้คนจำนวนมากพึ่งพาการท่องเที่ยวบนภูเขา การเกษตร และทรัพยากรธรรมชาติ แต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังทำให้ฤดูกาลท่องเที่ยวเปลี่ยนไป ผลผลิตลดลง และความเสี่ยงต่อชีวิตเพิ่มขึ้น นักวิทยาศาสตร์จึงเรียกร้องให้ภูเขาได้รับความสำคัญในนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศและการพัฒนาอย่างยั่งยืนมากขึ้น เพราะภูเขามีบทบาทต่อความมั่นคงของโลกทั้งระบบ 

ภูเขาไม่ใช่เพียงภูมิประเทศที่สวยงาม แต่เป็นหัวใจของระบบน้ำ อาหาร และระบบนิเวศของโลก ภาวะโลกร้อนกำลังเร่งให้ภูเขาเปลี่ยนแปลงเร็วกว่าที่เคย หากไม่มีการปกป้องและจัดการอย่างจริงจัง ผลกระทบจะลุกลามจากยอดเขาสู่ผู้คนทั่วโลก การรักษาภูเขาไว้จึงเท่ากับการรักษาอนาคตของมนุษยชาติทั้งใบ