เปิดสาเหตุ "ราคาทอง" ร่วงแรงรอบกว่า 10 ปี สถานะ "Safe Haven" ยังอยู่หรือไม่?

ราคาทองคำกำลังเผชิญกับการปรับตัวลงครั้งใหญ่ที่สุดในรอบกว่า 10 ปี โดยราคาทองคำร่วงลงไปแล้วประมาณ 9.5% ในสัปดาห์เดียว ถือเป็นการร่วงแรงที่สุดในรอบมากกว่า 14 ปี สะท้อนให้เห็นว่า แม้ทองคำจะถูกมองว่าเป็น "สินทรัพย์ปลอดภัย" หรือ safe haven แต่ในภาวะตลาดปัจจุบันก็ยังถูกแรงกดดันจากปัจจัยเศรษฐกิจมหภาคอย่างหนัก ท่ามกลางวิกฤตในตะวันออกกลาง

ในสัปดาห์ที่ผ่านมา ราคาทองคำปรับตัวลดลงอย่างมาก โดยถือเป็นการลดลงรายสัปดาห์ที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2011 ขณะที่เมื่อนับจากจุดสูงสุดของราคาทองคำ เมื่อวันที่ 29 มกราคม 2569 ที่ระดับ 5,598 ดอลลาร์สหรัฐต่อทรอยออนซ์ ราคาทองคำปรับตัวลงไปแล้วประมาณ 22%

โดยสาเหตุหลักที่กดดันให้ราคาทองคำร่วงลงอย่างรุนแรงมาจากแนวโน้มดอกเบี้ยสหรัฐอเมริกาอาจจะกำลังเปลี่ยนทิศทาง จากเดิมที่ตลาดคาดว่าธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือ เฟดจะลดดอกเบี้ย แต่จากสถานการณ์ล่าสุดที่ราคาพลังงานสูงขึ้น ทำให้ตลาดเริ่มมองเห็นโอกาสว่าเฟดอาจจะหยุดลดดอกเบี้ย หรืออาจจะกลับฝั่งเป็นขึ้นดอกเบี้ยแทนด้วยซ้ำ ซึ่งดอกเบี้ยที่สูงขึ้นเป็นปัจจัยกดดันต่อราคาทอง เพราะทองคำเป็น "Store Of Value" ไม่ให้ผลตอบแทนในลักษณะเดียวกับดอกเบี้ย

ปัจจัยที่ต่อมาคือค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯที่แข็งค่าขึ้น ซึ่งเมื่อดอลลาร์สหรัฐฯแข็งค่า ราคาทองที่ถูกตั้งการซื้อขายด้วยสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ จะแพงขึ้นสำหรับนักลงทุน ส่งผลให้ความต้องการลดลง

ปัจจัยที่ถัดมาคือปัจจัยด้านราคา ราคาทองปรับตัวเพิ่มสูงขึ้น 43% ในรอบหนึ่งปี และปรับตัวเพิ่มสูงขึ้น 148% ในรอบ 5 ปี นั่นหมายความว่านักลงทุนระยะยาวสำหรับทองคำ มีกำไรมาอย่างต่อเนื่อง การที่นักลงทุนจะขายทำกำไร หรือ profit-taking จากทองคำบางส่วนก็เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ และยิ่งตลาดเกิดความผันผวน นักลงทุนจึงขายทองคำเพื่อทำกำไร หรือเอาเงินสดไปชดเชยการขาดทุนจากสินทรัพย์อื่น

และปัจจัยสุดท้ายคือแรงขายทองคำจากความตึงเครียดในตลาด หรือ liquidity pressure ในช่วงที่ตลาดผันผวน นักลงทุนมักขายสินทรัพย์ที่กำไรอยู่ ทองจึงกลายเป็นแหล่งเงินสด หรือ liquidity source ที่มีสภาพคล่องสูง รวมถึงแรงกดดันจาก margin call ในสินทรัพย์อื่นที่ปรับตัวลดลง เพิ่มความเสี่ยงพอร์ตลงทุนให้เพิ่มสูงขึ้น

แม้ทองคำจะเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยในทางทฤษฎี แต่ในความเป็นจริงถ้าดอกเบี้ยขึ้น ประกอบกับดอลลาร์แข็ง ราคาทองคำมักจะปรับตัวลดลง โดยเฉพาะในช่วงตลาดตื่นตระหนก ดังนั้นราคาทองไม่ได้บวกเสมอไปในช่วงวิกฤต ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่ช่วยป้องกันความเสี่ยง หรือ Hedging และยังคงเป็น Safe Haven ได้ในหลายสถานการณ์ แต่ก็ยังมีหลายปัจจัยที่สามารถกระทบกับราคาทองคำได้