นักดาราศาสตร์เตือนแผนศูนย์ข้อมูล AI บนอวกาศ 1 ล้านดวงของ SpaceX อาจทำลายวงการดาราศาสตร์

กลุ่มนักดาราศาสตร์ออกมาแสดงความกังวลอย่างหนักต่อแผนการของบริษัท SpaceX ที่ยื่นขออนุมัติส่งศูนย์ข้อมูล AI (AI data centers) ขึ้นสู่วงโคจรจำนวนถึง 1 ล้านดวง โดยระบุว่าโครงการนี้อาจสร้างความเสียหายร้ายแรงต่อการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์และสภาพแวดล้อมของโลก 

จอห์น บาเรนไทน์ (John Barentine) นักดาราศาสตร์และที่ปรึกษาด้านท้องฟ้ามืด (Dark sky consultant) ตัวแทนจากกลุ่มนักดาราศาสตร์ที่ยื่นคัดค้านต่อคณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารแห่งสหรัฐอเมริกา (FCC) เปิดเผยว่า โครงการนี้จะทำให้มีวัตถุเคลื่อนที่บนท้องฟ้าที่สว่างจ้าเทียบเท่าดวงดาวปรากฏให้เห็นพร้อมกันนับหมื่นดวง และสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
ซึ่งต่างจากกลุ่มดาวเทียม Starlink ในปัจจุบันที่มักจะอยู่ในระดับต่ำและถูกเงาโลกบัง

โดยก่อนหน้านี้บริษัท SpaceX ได้ยื่นคำขอต่อ Federal Communications Commission (FCC) เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2026 เพื่อขออนุญาตปล่อยดาวเทียมศูนย์ข้อมูล AI สูงสุดถึง 1 ล้านดวง ขึ้นสู่วงโคจรที่ระดับความสูงประมาณ 500-2,000 กิโลเมตร

ระบบพลังงานดาวเทียมจะใช้ พลังงานแสงอาทิตย์ เป็นแหล่งพลังงาน เชื่อมต่อข้อมูลผ่าน ลิงก์เลเซอร์ กับเครือข่าย Starlink และใช้การ ระบายความร้อนแบบแผ่รังสีสู่อวกาศ เพื่อแก้ปัญหาความต้องการพลังงานมหาศาลของระบบ AI บนโลก

ซึ่งในขณะนี้ FCC ได้รับเรื่องไว้พิจารณาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2026 โครงการนี้ยังถูกมองว่าเชื่อมโยงกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน AI ของ xAI แม้จะมีข้อกังวลเกี่ยวกับ เศษซากอวกาศและกฎระเบียบการใช้งานวงโคจร แต่ก็ถือเป็นแนวคิดขนาดใหญ่ที่อาจเปลี่ยนรูปแบบการประมวลผล AI ในอนาคต

ศูนย์ข้อมูลใหม่เหล่านี้คาดว่าจะมีขนาดยาวถึง 100 เมตร (330 ฟุต) และโคจรอยู่ที่ระดับความสูง 500 ถึง 2,000 กิโลเมตรในวงโคจรที่มีความเอียงสูง (High-inclination orbits) จากขั้วโลกถึงขั้วโลก

โดยลักษณะดังกล่าวทำให้ดาวเทียมเหล่านี้ได้รับแสงอาทิตย์อย่างเต็มที่อยู่ตลอดเวลาแม้ในเวลาเที่ยงคืน ซึ่งจะสร้างแสงเป็นเส้นริ้วรบกวนและบดบังการทำงานของกล้องโทรทรรศน์สังเกตการณ์ขนาดใหญ่ระดับโลกอย่างหอดูดาว Vera Rubin ที่เพิ่งเปิดใช้งาน และ Extremely Large Telescope ที่กำลังก่อสร้าง

นอกจากผลกระทบต่อการสำรวจจักรวาลแล้ว ปัญหาสิ่งแวดล้อมและขยะอวกาศ ก็เป็นประเด็นระดับวิกฤต นักวิจัยประเมินว่าจากอัตราการทดแทนดาวเทียมรุ่นเก่าด้วยเทคโนโลยีใหม่ จะทำให้มีซากยานอวกาศเก่าตกลงมาเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศของโลกถึง 1 ลำในทุก ๆ 3 นาที 

การเผาไหม้โลหะมหาศาลอย่างต่อเนื่องนี้จะเพิ่มปริมาณสารมลพิษอันตราย เช่น อะลูมิเนียมออกไซด์และลิเธียม ในชั้นบรรยากาศระดับบน ซึ่งอาจส่งผลต่อการทำลายชั้นโอโซนและการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิของโลก

สิ่งที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ยิ่งวิตกกังวล คือ FCC ได้นำคำร้องของ SpaceX เข้าสู่กระบวนการพิจารณาแบบเร่งด่วน (Fast-track) ซึ่งทำให้บริษัท SpaceX ไม่ต้องทำการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมของโครงการ

กระบวนการนี้ได้พลิกบทบาทโดยผลักภาระไปให้ผู้ที่คัดค้านโครงการ ต้องเป็นฝ่ายหาหลักฐานมาพิสูจน์ให้เห็นถึงความเสียหายทางสิ่งแวดล้อมแทน