หิมะตกในทะเลทราย “ซาฮารา” อากาศสุดขั้วกำลังทำโลกปั่นป่วน

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat กรณีเกิดหิมะตกหลักในทะเลทรายซาฮาราที่ขึ้นชื่อว่าร้อนและแล้งที่สุด โดยระบุว่า การที่หิมะตกในทะเลทรายซาฮาราฟังดูขัดแย้งกัน ทะเลทรายซาฮาราขึ้นชื่อว่าเป็นทะเลทรายที่ร้อนที่สุดในโลกมีลักษณะเด่นคือความร้อนจัด ลมแห้ง และเนินทรายที่กว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา อย่างไรก็ตามในช่วงประมาณวันที่ 17 ม.ค.69 บางส่วนของทางตอนเหนือของแอลจีเรียได้พบเห็นภาพที่น่าทึ่งคือเนินทรายสีทองอร่ามปกคลุมไปด้วยหิมะสีขาวโพลน

เมื่อกลางเดือนมกราคม 2569 เกิดปรากฏการณ์หิมะตกหนักในทะเลทรายซาฮาราซึ่งเป็นทะเลทรายที่ใหญ่และร้อนที่สุดในโลกตั้งอยู่ในตอนเหนือของทวีปแอฟริกา และอยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลถึง 1,000 เมตร ปกคลุมพื้นที่กว่า 9.2 ล้านตร.กม. มีขนาดเทียบเท่าประเทศอเมริกาหรือจีน ก่อนหน้านี้ทะเลทรายซาฮาราเคยเกิดหิมะตกลงมา 4 ครั้ง คือช่วงดือนมกราคม ปี 1979, 2016, 2018 และ 2022 สาเหตุมาจากสภาพภูมิอากาศเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างสุดขั้ว กล่าวคือช่วงเวลากลางคืนพื้นดินคายความร้อนออกมาทำให้อากาศร้อนบนทะเลทรายลอยตัวสูงขึ้น ส่วนอากาศเย็นหรือมวลความกดอากาศสูงจากภูเขาและยุโรปได้พัดพาเข้ามาแทนที่บนผืนทะเลทราย ทำให้อุณหภูมิลดลงอย่างสุดขั้ว ประกอบกับลมได้พัดพาไอน้ำจากมหาสมุทรใกล้เคียงมาด้วยจึงทำให้เกิดการกลั่นตัวเป็นหิมะตกลงมาจำนวนมาก

โดยสรุปคือมีมวลอากาศเย็นจัดได้เคลื่อนตัวจากยุโรปและจากภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียนลงสู่ทางทิศใต้เข้าสู่ทวีปแอฟริกาเหนือในช่วงฤดูหนาว ทำให้อุณหภูมิในภาคเหนือของแอลจีเรียลดลงใกล้หรือต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง แต่ในขณะเดียวกัน อากาศชื้นจากมหาสมุทรแอตแลนติกและทะเลเมดิเตอร์เรเนียนถูกลมพัดเข้าสู่แผ่นดิน เมื่ออากาศชื้นนี้ปะทะกับอากาศเย็นกว่าบริเวณขอบด้านเหนือของทะเลทรายซาฮารา สภาพอากาศจึงเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับการเกิดหิมะ ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศอย่างรวดเร็วและสุดขั้วจนทำให้สิ่งมีชีวิตในทะเลทรายแทบปรับตัวไม่ทัน และอาจเกิดอันตรายอย่างมาก

ในอนาคตโลกและประเทศไทยจะประสบกับภาวะ Extreme climate อีกหลายครั้ง เช่น ภัยพิบัติจากฝนตกอย่างฉับพลันโดยตกหนักมีน้ำท่วมเป็นหย่อม ๆ ในช่วงฤดูหนาวจะมีโอกาสเกิดขึ้นบ่อยขึ้น โอกาสเกิดความแห้งแล้งอย่างหนักในฤดูร้อน รวมทั้งอาจจะมีพายุเกิดอย่างรุนแรงและเกิดหลายครั้งในรอบปีมากขึ้น เป็นต้น

สาเหตุหลักคือโลกร้อนขึ้น ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากขึ้น มีการเผาในที่โล่งมากขึ้น พื้นที่ป่าไม้ลดลงรวมทั้งการที่คนในประเทศขาดจิตสำนึกในเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและปล่อยมลพิษทั้งน้ำ อากาศ และขยะมากขึ้นด้วย