ไทยเผชิญ 2 เรื่องใหญ่ ชายแดนรั้ว–ฝุ่น PM2.5

ไทยกับสองโจทย์ใหญ่ในเวลาเดียวกัน

ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ประเทศไทยกำลังบริหารสองประเด็นสำคัญที่เดินไปพร้อมกัน ด้านหนึ่งคือแผนสร้างรั้วตลอดแนวชายแดนไทย–กัมพูชา หลังเหตุการณ์ใน  อีกด้านคือปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่ยังเกินค่ามาตรฐานใน 18 จังหวัด

เมื่อพิจารณาผ่านตัวเลข จะเห็นขนาดของปัญหาและงบประมาณที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน ทั้งในมิติความมั่นคงและสุขภาพประชาชน

ชายแดน 798 กิโลเมตร กับเม็ดเงินระดับหลายพันล้าน

แนวชายแดนไทย–กัมพูชาที่ถูกใช้อ้างอิงในเชิงนโยบายมีระยะทางประมาณ 798 กิโลเมตร แผนนำร่องที่จังหวัดสระแก้วเสนอความยาว 10 กิโลเมตร ใช้งบประมาณราว 87 ล้านบาท คิดเป็นเฉลี่ยประมาณ 8.7 ล้านบาทต่อกิโลเมตร

ข้อมูลแบบก่อสร้างที่เผยแพร่ระบุค่าก่อสร้างประมาณ 7,360 บาทต่อเมตร หรือประมาณ 7.36 ล้านบาทต่อกิโลเมตร หากคำนวณแบบคร่าว ๆ กับระยะทาง 798 กิโลเมตร จะอยู่ที่ประมาณ 5,800–6,000 ล้านบาท สำหรับรั้วโครงสร้างแข็งเพียงอย่างเดียว ยังไม่รวมระบบอิเล็กทรอนิกส์ กล้องวงจรปิด ถนนตรวจการณ์ เวนคืนที่ดิน และค่าบำรุงรักษา

ตัวเลขระดับนี้ทำให้แผนรั้วชายแดนกลายเป็นโครงการลงทุนด้านความมั่นคงขนาดใหญ่ของรัฐในช่วงหลังปี 2568 การใช้เทคโนโลยีตรวจการณ์ เช่น กล้อง CCTV และระบบเฝ้าระวังอัตโนมัติ ถูกวางให้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการควบคุมพื้นที่และลดภาระกำลังพล

ประเด็นงบประมาณ ความคุ้มค่า และผลกระทบต่อชุมชนชายแดนยังเป็นคำถามที่สังคมติดตามอย่างใกล้ชิด

ฝุ่น PM2.5 จากพีกเมืองใหญ่สู่พีกไฟป่า

ข้อมูลต้นปี 2569 แสดงให้เห็นความผันผวนของค่าฝุ่นอย่างชัดเจน

กลางเดือนมกราคม กรุงเทพมหานครและปริมณฑลเคยวัดค่าได้สูงสุดประมาณ 95.6 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร หลายพื้นที่เข้าสู่ระดับกระทบสุขภาพ

ปลายมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์ มีบางวันพบจังหวัดเกินมาตรฐานมากกว่า 20 จังหวัดทั่วประเทศ

วันที่ 24 กุมภาพันธ์ รายงานระบุ 18 จังหวัดเกินมาตรฐาน พื้นที่ที่มีค่าสูงอยู่ในภาคอีสาน วัดได้สูงสุดราว 78.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ภาคเหนือบางพื้นที่แตะระดับเกิน 50 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ขณะที่กรุงเทพมหานครส่วนใหญ่อยู่ในช่วงประมาณ 20–35 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร

รูปแบบของฝุ่นจึงเปลี่ยนจากการสะสมในเมืองใหญ่ช่วงต้นปี ไปสู่ผลกระทบจากไฟป่าและการเผาในที่โล่งของภาคเหนือและอีสาน

ตัวเลข hotspot กับฝุ่นข้ามแดน

ข้อมูลดาวเทียมระบุว่า

ช่วง 1 มกราคมถึงกลางกุมภาพันธ์ ภาคเหนือพบจุดความร้อนสะสมอย่างน้อย 180 จุด
วันที่ 16 กุมภาพันธ์ มีรายงาน hotspot ทั่วประเทศ 692 จุด
วันที่ 22 กุมภาพันธ์ ตัวเลขเพิ่มเป็น 839 จุด โดยพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเป็นจุดที่พบการเผามากที่สุด

ในช่วงเวลาเดียวกัน ประเทศเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชาและเมียนมามีรายงานจุดความร้อนระดับหลักพันจุดในบางวัน ปัจจัยนี้มีส่วนทำให้เกิดฝุ่นข้ามแดนเข้าสู่ภาคเหนือและอีสานของไทย

ตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าการจัดการฝุ่นต้องอาศัยความร่วมมือระดับภูมิภาค ควบคู่กับมาตรการภายในประเทศ

ความมั่นคงทางดินแดนและความมั่นคงทางสุขภาพ

รั้วชายแดนครอบคลุมพื้นที่เกือบ 800 กิโลเมตร ใช้งบประมาณระดับหลายพันล้านบาท ขณะที่ฝุ่น PM2.5 กระทบประชาชนจำนวนมากและเกิดซ้ำในช่วงต้นปี

สองประเด็นนี้ต่างมีผลต่อคุณภาพชีวิตและทิศทางนโยบายของประเทศในปี 2569 การตัดสินใจของรัฐในทั้งสองด้านจะกำหนดทั้งภาระงบประมาณและระดับความเสี่ยงที่สังคมต้องเผชิญในระยะยาว