ไขปริศนาการวิวัฒนาการเหตุใดไดโนเสาร์นักล่าอย่าง "ทีเร็กซ์" จึงมีแขนที่เล็กจิ๋ว

ไดโนเสาร์ไทแรนโนซอรัส เร็กซ์ (T. rex) มักจะถูกตั้งคำถามและล้อเลียนเรื่องแขนที่เล็กจิ๋วของมันมาโดยตลอด แต่งานวิจัยชิ้นใหม่ได้ค้นพบคำอธิบายที่น่าสนใจถึงสาเหตุที่แขนของพวกมันมีขนาดเล็กเช่นนั้นแล้ว 

การเปลี่ยนผ่านจาก "กรงเล็บ" สู่ "กรามอันทรงพลัง" 

ทีมนักวิจัยพบว่าเมื่อเหยื่อของไดโนเสาร์มีขนาดใหญ่ขึ้น ทีเร็กซ์และไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่สายพันธุ์อื่นๆ ได้วิวัฒนาการโดยหันมาใช้กรามอันทรงพลังเป็นอาวุธหลักในการโจมตีแทนการใช้แขน

ชาร์ลี โรเจอร์ เชอเรอร์ (Charlie Roger Scherer) นักบรรพชีวินวิทยาสัตว์มีกระดูกสันหลังจากมหาวิทยาลัยคอลเลจลอนดอน (UCL) อธิบายว่า "เมื่อหน้าที่ในการโจมตีถูกเปลี่ยนไปที่หัว แขนของพวกมันจึงลดบทบาทลงและหดเล็กลงเมื่อเวลาผ่านไปเนื่องจากไม่ค่อยได้ใช้งาน ซึ่งเป็นไปตามหลักการใช้หรือสูญเสียไป (use it or lose it)"

ปัจจัยสำคัญที่ผลักดันการเปลี่ยนแปลงนี้ เกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับที่ไดโนเสาร์กินพืชคอยาวอย่างซอโรพอด (Sauropod) กำลังวิวัฒนาการขยายขนาดร่างกายจนกลายเป็นสัตว์บกที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาบนโลก

การพยายามใช้กรงเล็บดึงหรือจับซอโรพอดที่มีความยาวถึง 100 ฟุต หรือ 30 เมตร นั้นไม่ใช่วิธีที่ได้ผลดีนัก การใช้กรามที่มีแรงกัดมหาศาลกัดและยึดเกาะไว้น่าจะมีประสิทธิภาพมากกว่ามาก

การศึกษาครอบคลุมไดโนเสาร์นักล่าหลายสายพันธุ์ ปรากฏการณ์หัวโตและแขนเล็กนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่กับทีเร็กซ์เท่านั้น แต่ยังพบในไดโนเสาร์นักล่ากลุ่มเทอโรพอด (Theropod) หลายสายพันธุ์ที่มีโครงสร้างร่างกายคล้ายทีเร็กซ์

ทีมวิจัยได้ทำการศึกษาไดโนเสาร์กลุ่มนี้ถึง 61 สายพันธุ์ โดยได้พัฒนาระบบประเมินความแข็งแกร่งของกะโหลกศีรษะจากปัจจัยต่างๆ เช่น ขนาดของกะโหลก แรงกัด ลักษณะฟัน และการเชื่อมต่อของกระดูกกะโหลก

ผลการศึกษาพบว่า มีความเชื่อมโยงกันอย่างชัดเจนระหว่างการมีแขนที่เล็กลง กับความแข็งแกร่งของกะโหลกศีรษะ โดยพบความสัมพันธ์นี้ในไดโนเสาร์เทอโรพอด (Theropod) ถึง 5 วงศ์ ได้แก่ ไทแรนโนซอริดส์ (Tyrannosaurids), อะเบลิซอริดส์ (Abelisaurids), คาร์คาโรดอนโทซอริดส์ (Carcharodontosaurids), เมกาโลซอริดส์ (Megalosaurids) และ เซราโตซอริดส์ (Ceratosaurids)

ทั้งนี้ ขนาดของกะโหลกหรือขนาดตัวเพียงอย่างเดียวไม่ได้สัมพันธ์กับขนาดของแขน เพราะนักล่าบางชนิดก็มีขนาดตัวที่ค่อนข้างเล็ก แต่ก็ยังมีลักษณะหัวที่แข็งแกร่งควบคู่ไปกับแขนที่เล็กจิ๋วเช่นกัน

และที่แปลกไปกว่านั้นคือ ในกลุ่มสายพันธุ์ที่ต่างกัน แขนของพวกมันมีสัดส่วนการหดเล็กลงที่ไม่เหมือนกัน บางชนิดแขนเล็กลงไปพร้อมๆ กันทั้งแขน ในขณะที่บางชนิดบางส่วนของแขนหดสั้นลงมากกว่าส่วนอื่น

แขนเล็ก แต่ไม่ได้อ่อนแออย่างที่คิด 

แขนของทีเร็กซ์จะดูเล็กจนน่าขบขัน แต่พวกมันก็ไม่ได้อ่อนแอ โดยคาดว่าแขนเล็กๆ นี้ยังสามารถยกน้ำหนัก (curl) ได้มากกว่า 100 กิโลกรัม หรือ 220 ปอนด์

แม้ว่าแรงขนาดนี้จะน้อยเกินกว่าจะใช้จับเหยื่อขนาดใหญ่อย่างซอโรพอดได้ แต่นักวิทยาศาสตร์คาดว่าแขนเหล่านี้น่าจะมีไว้เพื่อวัตถุประสงค์รองอื่นๆ เช่น ช่วยพยุงตัวขึ้นจากพื้นเวลาพักผ่อน ใช้จับยึดคู่ในขณะผสมพันธุ์ หรือใช้ตวัดข่วนเหยื่ออย่างรุนแรง 

นอกจากนี้ยังมีอีกหนึ่งสมมติฐานที่เชื่อว่า พวกมันวิวัฒนาการให้แขนสั้นลงเพื่อป้องกันไม่ให้ถูกพวกเดียวกันเองเผลอกัดแขนขาดในขณะที่กำลังรุมแย่งกันกินอาหาร กะโหลกใหญ่จึงต้องมาก่อนแขนเล็ก 

งานวิจัยชิ้นนี้ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences ยังได้ให้ข้อสรุปเชิงวิวัฒนาการไว้ด้วยว่า หากสมมติฐานนี้ถูกต้อง กะโหลกศีรษะที่แข็งแกร่งและใหญ่โตน่าจะวิวัฒนาการขึ้นมาก่อนที่แขนจะหดสั้นลง

ชาร์ลี โรเจอร์ เชอเรอร์ (Charlie Roger Scherer)  กล่าวทิ้งท้ายว่า "ในทางวิวัฒนาการแล้วมันคงไม่สมเหตุสมผลเลยที่สัตว์นักล่าจะยอมสูญเสียกลไกการโจมตีเดิมอย่างแขนไป โดยที่ยังไม่มีอาวุธใหม่ที่แข็งแกร่งกว่าอย่างกรามและกะโหลกมาเป็นสิ่งทดแทน"