เปิด 2 ฉากทัศน์หลัง 27 ก.พ. ปมบาร์โค้ดบัตรเลือกตั้ง

การเมืองไทยกำลังเข้าสู่จังหวะสำคัญ เมื่อเส้นตายวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่ง สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน กำหนดให้ คณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. ส่งคำชี้แจงกรณีบาร์โค้ดและ QR Code บนบัตรเลือกตั้งใกล้เข้ามา คำถามคือ หลังวันดังกล่าว กระบวนการจะเดินไปทางใด

ประเด็นร้องเรียนตั้งข้อสงสัยว่า การมีโค้ดบนบัตรเลือกตั้งอาจกระทบหลักการลงคะแนนโดยตรงและลับ หากสามารถตรวจสอบย้อนกลับไปยังผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้ จึงมีการขอให้ผู้ตรวจการแผ่นดินเสนอเรื่องต่อ ศาลรัฐธรรมนูญ วินิจฉัย

ฉากทัศน์ที่ 1 ส่งศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย

หากผู้ตรวจการแผ่นดินพิจารณาแล้วเห็นว่า “คำร้องมีมูล” ขั้นตอนต่อไปคือเสนอเรื่องพร้อมความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ

ในกรณีนี้ ศาลจะพิจารณารับคำร้องและเข้าสู่กระบวนการไต่สวน โดยพิจารณาว่าการจัดพิมพ์บาร์โค้ดหรือ QR Code บนบัตรเลือกตั้ง ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายเลือกตั้งหรือไม่

หากศาลวินิจฉัยว่าขัดกฎหมาย อาจส่งผลต่อความชอบด้วยกฎหมายของกระบวนการเลือกตั้งในภาพรวม ซึ่งจะกลายเป็นประเด็นทางการเมืองและกฎหมายที่ต้องติดตามใกล้ชิด

ฉากทัศน์ที่ 2 ยุติเรื่องในชั้นผู้ตรวจการแผ่นดิน

อีกทางหนึ่ง หากพิจารณาแล้วเห็นว่า “ไม่มีมูล” ผู้ตรวจการแผ่นดินสามารถมีคำสั่งยุติเรื่องได้

ผลลัพธ์ในกรณีนี้จะทำให้ประเด็นข้อกังวลทางกฎหมายสิ้นสุดในชั้นตรวจสอบเบื้องต้น และไม่ถูกส่งต่อไปยังศาลรัฐธรรมนูญ แม้ยังอาจมีแรงกดดันหรือข้อถกเถียงทางการเมืองต่อเนื่อง

กรณี กกต. ไม่ส่งคำชี้แจง

แม้ กกต. จะได้รับการขยายเวลา แต่หากไม่ส่งคำชี้แจงภายในกำหนด ผู้ตรวจการแผ่นดินยังสามารถเดินหน้าพิจารณาตามพยานหลักฐานที่มีอยู่ได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอเอกสารเพิ่มเติม

นั่นหมายความว่า หลัง 27 ก.พ. กระบวนการจะไม่หยุดนิ่ง และจะเข้าสู่การตัดสินใจเชิงกฎหมายทันที