เกี่ยวข้าวบนอวกาศ ! “นักบินอวกาศจีน” ปลูกข้าว 2 รุ่นสำเร็จ ท้าทายสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ

ผ่านไปกว่า 2 เดือนหลังจากเดินทางถึงสถานีอวกาศจีน สมาชิกนักบินอวกาศประจำภารกิจ เสินโจว-23 (Shenzhou-23) ทั้ง 3 คน ได้แก่ จู หยางจู (Zhu Yangzhu), จาง จื้อหยวน (Zhang Zhiyuan) และ ไหล คาอิง (Lai Ka-ying) ยังคงมีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง และมีความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องในการทดลองทางวิทยาศาสตร์อวกาศหลายรายการ โดยเฉพาะการศึกษานวัตกรรมต้นแบบในการปลูกข้าวหลายรุ่นภายใต้สภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ (microgravity)

ปลูกข้าวบนอวกาศสำเร็จ เก็บเกี่ยวผลผลิตใต้แรงโน้มถ่วงต่ำ

ยานอวกาศเซินโจว-23 ทะยานขึ้นสู่อวกาศเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคมที่ผ่านมา พร้อมนำเมล็ดพันธุ์ข้าวและอุปกรณ์ทดลองทางวิทยาศาสตร์ขึ้นสู่สถานีอวกาศจีน หลังจากผ่านการเพาะปลูกมานานกว่า 2 เดือน ล่าสุดเหล่านักบินอวกาศได้เก็บเกี่ยวข้าวทดลองชุดแรกเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

การทดลองครั้งนี้นับเป็นครั้งแรกของโลกที่มีการปลูกข้าวต่อเนื่องถึง 2 รุ่นบนวงโคจรอวกาศ ช่วยให้นักวิจัยสามารถศึกษาพืชครอบคลุมวงจรชีวิตเต็มรูปแบบ 2 รอบในสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ ซึ่งคาดว่าจะช่วยเผยข้อมูลสำคัญว่าการเจริญเติบโตในสภาพแวดล้อมอวกาศเป็นเวลานานส่งผลต่อความเสถียรทางพันธุกรรมของข้าวข้ามรุ่นอย่างไร

ก่อนหน้านี้ในปี 2022 จีนเคยประสบความสำเร็จในการทดลองปลูกข้าวครบวงจรชีวิตครั้งแรกของโลกในอวกาศมาแล้ว โดยครั้งนั้นมีการปลูกเมล็ดพันธุ์ข้าว 6 เมล็ดบนสถานีอวกาศจีนเป็นเวลา 120 วัน จนได้เมล็ดพันธุ์อวกาศรุ่นแรกจำนวน 59 เมล็ด ซึ่งถูกส่งกลับมายังโลกพร้อมกับลูกเรือเสินโจว-14 (Shenzhou-14) 

สำหรับงานวิจัยรอบปัจจุบัน ทีมงานใช้ข้าวสายพันธุ์ จาโปนิกา (Japonica) 2 กลุ่ม ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ขึ้นชื่อเรื่องความสามารถในการปรับตัวและมีระยะเวลาเติบโตราว 3-4 เดือน โดยกลุ่มแรกคือเมล็ดพันธุ์ทั่วไปที่ไม่เคยออกนอกโลก ส่วนกลุ่มที่สองคือเมล็ดพันธุ์ที่เคยเก็บเกี่ยวบนสถานีอวกาศเมื่อปี 2022 และนำมาขยายพันธุ์ต่อบนโลกอีก 3 รุ่น

นักวิจัยระบุว่า การศึกษานี้จะมอบข้อมูลเชิงทฤษฎีที่สำคัญสำหรับการผลิตอาหารในพื้นที่จริงนอกโลก ซึ่งหมายถึงความสามารถในการเพาะปลูกพืชในอวกาศโดยไม่ต้องพึ่งพาภารกิจขนส่งเสบียงจากโลก ถือเป็นศักยภาพที่จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับภารกิจสำรวจอวกาศห้วงลึกระยะยาวของมนุษยชาติในอนาคต

ภารกิจและการทดลองอื่น ๆ บนวงโคจร

นอกจากงานวิจัยด้านการเกษตรแล้ว ยังมีความก้าวหน้าในด้านเวชศาสตร์อวกาศ โดยเหล่านักบินอวกาศได้ใช้อุปกรณ์อัลตราซาวนด์ตรวจวัดหลอดเลือดแดงคาโรติด (carotid) หลอดเลือดแดงเรเดียล และหลอดเลือดแดงบริเวณหลังเท้า (dorsalis pedis arteries) เพื่อเก็บข้อมูลสนับสนุนการศึกษาด้านพลศาสตร์การไหลเวียนของเลือด รวมถึงผลกระทบระยะยาวของสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำต่อระบบไหลเวียนโลหิต

ขณะเดียวกัน ลูกเรือยังได้ทดลองเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมด้านแสงสว่างภายในสถานีอวกาศ โดยปรับระดับแสงสว่างภายในห้องและประเมินประสิทธิภาพการทำงานของนักบินอวกาศทั้งก่อนและหลังการปรับเปลี่ยน เพื่อทำความเข้าใจว่าเงื่อนไขของแสงส่งผลต่อสุขภาพจิตและประสิทธิภาพการทำงานในอวกาศอย่างไร

เพื่อเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติงาน นักบินอวกาศยังได้ฝึกซ้อมแผนรับมือสถานการณ์ฉุกเฉินตามกำหนดการ ซึ่งรวมถึงการซ้อมอพยพภายใต้สถานการณ์จำลองเหตุเพลิงไหม้

ด้านการตรวจติดตามสุขภาพประจำวันยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง โดยลูกเรือได้รับการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) ตรวจสายตา วัดแรงดันตา และตรวจเรตินา รวมถึงการวัดมวลร่างกายด้วยอุปกรณ์พิเศษที่ออกแบบมาเพื่อสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำโดยเฉพาะ เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาตลอดการปฏิบัติภารกิจระยะยาว

นอกจากนี้ เหล่านักบินอวกาศยังคงออกกำลังกายเป็นประจำทุกวันด้วยลู่วิ่งและอุปกรณ์ฟิตเนสบนยาน เพื่อช่วยต่อต้านผลกระทบจากการอยู่ในสภาวะไร้น้ำหนักเป็นเวลานานอีกด้วย