ทำความรู้จัก War Powers Act ที่อาจกดดันทรัมป์ต้องยุติ "สงครามอิหร่าน" วันที่ 1 พ.ค. 2026

สงครามอิหร่าน ที่สหรัฐฯ และอิสราเอล เริ่ม เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ โดยทำเนียบขาวแจ้งต่อสภาคองเกรสในวันที่ 1 มีนาคม 

ทำให้วันที่ 1 พฤษภาคมนี้ จะเป็นวันที่ 60 ของสงคราม ตามการรับทราบของสภาคองเกรส 

ตัวเลข 60 วัน มีความสำคัญในด้านกฎหมายของสหรัฐฯ เพราะตาม รัฐบัญญัติอำนาจในการทำสงคราม หรือ War Powers Act ประธานาธิบดีสหรัฐฯ มีอำนาจดำเนินการสู้รบในต่างแดน ได้ไม่เกิน 60 วัน หากไม่ได้รับการอนุมัติจากสภาคองเกรส 

รัฐบาลสหรัฐฯ ยังไม่ได้ออกมาแสดงท่าทีต่อเรื่องนี้ และทรัมป์ยังไม่ระบุว่า จะปฏิบัติตามกฎหมายนี้ หรือขอการขยายเวลาต่อสภาคองเกรสหรือไม่ 

รัฐบัญญัติอำนาจในการทำสงคราม คืออะไร 

กฎหมายนี้เกิดขึ้นภายหลังสงครามเวียดนาม ในสมัยประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน เพื่อจำกัดอำนาจประธานาธิบดี ไม่ให้พาอเมริกาไปทำสงครามในต่างประเทศ โดยกฎหมายมีใจความว่า 

ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ต้องแจ้งต่อสภาคองเกรสภายใน 48 ชั่วโมงของการปฏิบัติการทางทหารต่อภัยคุกคามในต่างแดน 

และสภาคองเกรสต้องลงมติอนุมัติการใช้กำลังทหาร ภายใน 60 วัน นับแต่ได้รับแจ้งการเริ่มปฏิบัติการทางทหารจากประธานาธิบดีสหรัฐฯ มิเช่นนั้น ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ต้องยุติปฏิบัติการทางทหารดังกล่าว 

แต่ผู้นำสหรัฐฯ มีโอกาสขยายปฏิบัติการต่อได้ 30 วัน หากโต้แย้งเป็นลายลักษณ์อักษรต่อสภาคองเกรสได้ว่า จำเป็นต้องดำเนินปฏิบัติการทางทหารนั้น ๆ ต่อไป  

แต่กระนั้น เมื่อครบ 90 วัน ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ก็ต้องยุติปฏิบัติการในทันที หากท้ายสุด สภาคองเกรสไม่อนุมัติ

แต่มีโอกาสแค่ไหนที่ 1 พฤษภาคมนี้ ทรัมป์จะยุติสงครามตามกรอบของกฎหมายนี้ 

ต้องบอกว่า โอกาสน้อย และทำเนียบขาวสามารถเลี่ยงไปใช้วิธีอื่นได้  

เพราะย้อนไปเมื่อ 15 เมษายน มีความพยายามในสภาคองเกรส เพื่อจำกัดอำนาจประธานาธิบดี ด้วยกฎหมายนี้ แต่ท้ายสุด เดโมแครตก็แพ้การลงมติในสภาไป 

และอันที่จริง นับแต่เกิดรัฐบัญญัติอำนาจในการทำสงคราม ก็ไม่เคยมีการใช้กฎหมายนี้ ยุติสงครามที่สหรัฐฯ เข้าร่วมมาก่อน 

รัฐบาลนิกสัน วีโต้ต่อต้านกฎหมายนี้

รัฐบาลทรัมป์ มองว่า เป็นกฎหมายที่ขัดกับรัฐธรรมนูญ 

รัฐบาลโอมาบา โต้แย้งว่า สหรัฐฯ เข้าร่วมภารกิจของนาโต ในการโจมตีทางอากาศลิเบียในปี 2011 และนานกว่า 60 วัน ด้วยเหตุผลว่า ทหารอเมริกันไม่ได้รับอันตราย เพราะส่วนใหญ่ใช้โดรนโจมตี ดังนั้น จึงไม่เข้าข่ายต้องใช้กฎหมายนี้ 

ส่วนประธานาธิบดีบิล คลินตัน คงกองกำลังในโคโซโวนานกว่า 60 วัน แม้ไม่ได้รับการเห็นชอบจากสภาคองเกรส ช่วงปี 1999 ด้วยเหตุผลว่า สภาคองเกรสอนุมัติเงินค่าปฏิบัติการมาแล้ว ก็ถือเป็นการเห็นชอบทางพฤตนัย

ครั้งที่กฎหมายนี้ เคยบังคับใช้ได้จริง ๆ คือสมัย ประธานาธิบดีเรแกน ช่วงปี 1983 เพื่อคงนาวิกโยธินในเลบานอนต่อไป โดยท้ายสุด สภาคองเกรสเห็นชอบให้คงทหารอเมริกันในเลบานอนอีก 18 เดือน 

แต่ 1 วันหลังอนุมัติ เกิดเหตุระเบิดฆ่าตัวตาย สังหารนาวิกโยธินและทหารอื่น ๆ 241 นาย ทำให้สหรัฐฯ ตัดสินใจถอนทหารออกจากเลบานอน ในเดือนกุมภาพันธ์ 1984 ในท้ายที่สุด