1 ก.ย. “วันสืบ นาคะเถสียร” รำลึก 36 ปีแห่งการจากไป ชายผู้ยืนหยัดเพื่อผืนป่าไทย

วันที่ 1 กันยายน เป็นวันที่คนไทยร่วมรำลึกถึง “สืบ นาคะเสถียร” นักวิชาการและนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมผู้มีบทบาทสำคัญในการผลักดันการอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่าของประเทศไทย โดยเฉพาะผืนป่าตะวันตกของประเทศ

สืบเกิดเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2492 ที่จังหวัดปราจีนบุรี สำเร็จการศึกษาจากคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และเริ่มทำงานกับกรมป่าไม้ในปี 2518 โดยเลือกทำงานด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่า ก่อนเดินทางไปศึกษาต่อระดับปริญญาโทด้านการอนุรักษ์วิทยาที่มหาวิทยาลัยลอนดอน ประเทศอังกฤษ

ตลอดเส้นทางการทำงาน สืบมีบทบาททั้งด้านการศึกษาวิจัยสัตว์ป่า การป้องกันการลักลอบล่าสัตว์ และการอนุรักษ์พื้นที่ป่า ก่อนเข้ารับตำแหน่ง หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ซึ่งเป็นช่วงสำคัญที่เขาพยายามผลักดันให้สังคมตระหนักถึงคุณค่าของผืนป่าและปัญหาที่กำลังคุกคามสัตว์ป่าและระบบนิเวศ

หนึ่งในภารกิจสำคัญของสืบคือการคัดค้านโครงการที่อาจส่งผลกระทบต่อผืนป่า โดยเฉพาะการคัดค้านโครงการเขื่อนน้ำโจน จ.กาญจนบุรี พร้อมนำเสนอข้อมูลทางวิชาการเพื่อสะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบต่อระบบนิเวศและสัตว์ป่า

ก่อนรุ่งสางของวันที่ 1 กันยายน 2533 สืบเสียชีวิตที่บ้านพักในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง การจากไปของเขากลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้สังคมไทยหันมาให้ความสนใจกับปัญหาการทำลายทรัพยากรธรรมชาติและการอนุรักษ์สัตว์ป่ามากขึ้น

หลังการจากไปของสืบ เพื่อนร่วมงานและนักอนุรักษ์ได้ร่วมกันก่อตั้ง มูลนิธิสืบนาคะเสถียร เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2533 เพื่อสานต่อแนวคิดและงานอนุรักษ์ที่เขาเริ่มต้นไว้ โดยมูลนิธิยังคงทำงานสนับสนุนการอนุรักษ์ผืนป่าตะวันตก การคุ้มครองสัตว์ป่า และการดูแลสวัสดิภาพของเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่ามาจนถึงปัจจุบัน

อีกหนึ่งมรดกสำคัญของการอนุรักษ์ผืนป่าตะวันตก คือการที่พื้นที่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่–ห้วยขาแข้ง ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น มรดกโลกทางธรรมชาติในปี 2534 โดย UNESCO ปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวครอบคลุมผืนป่าขนาดใหญ่ในจังหวัดอุทัยธานี ตาก และกาญจนบุรี และเป็นหนึ่งในพื้นที่อนุรักษ์ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดแห่งหนึ่งของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ข้อมูลจาก UNESCO ระบุว่า พื้นที่ทุ่งใหญ่–ห้วยขาแข้งมีขนาดประมาณ 622,200 เฮกตาร์ หรือกว่า 3.8 ล้านไร่ เป็นผืนป่าที่มีระบบนิเวศหลากหลาย และเป็นถิ่นอาศัยของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมประมาณ 120 ชนิด นก 400 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 96 ชนิด สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 43 ชนิด และปลาน้ำจืด 113 ชนิด

ดังนั้น “วันสืบ นาคะเสถียร” จึงไม่ได้เป็นเพียงวันแห่งการรำลึกถึงบุคคลสำคัญ แต่ยังเป็นโอกาสให้สังคมหันกลับมามองว่า การอนุรักษ์ธรรมชาติไม่ใช่หน้าที่ของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง เพราะผืนป่า สัตว์ป่า แหล่งน้ำ และระบบนิเวศ ล้วนเป็นทรัพยากรที่เชื่อมโยงกับคุณภาพชีวิตของมนุษย์

กว่า 36 ปีหลังการจากไป ชื่อของ “สืบ นาคะเสถียร” ยังคงถูกกล่าวถึงในฐานะสัญลักษณ์ของความมุ่งมั่นในการปกป้องธรรมชาติ และเป็นคำเตือนว่า การรักษาผืนป่าในวันนี้ คือการรักษาทรัพยากรและความหลากหลายทางชีวภาพไว้ให้คนรุ่นต่อไป