รัฐบาลผสมคืออะไร ประเทศไหนมีรัฐบาลผสมบ้าง ?

รัฐบาลผสมคืออะไร

รัฐบาลผสม หรือคณะรัฐมนตรีผสม คือรัฐบาลที่ประกอบด้วยพรรคการเมืองมากกว่า 1 พรรค ที่ร่วมกันจัดตั้งรัฐบาลและแบ่งอำนาจบริหาร รัฐบาลผสมมักเกิดขึ้นเมื่อไม่มีพรรคใดพรรคหนึ่งได้รับเสียงข้างมากอย่างเด็ดขาดหลังการเลือกตั้ง การที่พรรคใดพรรคหนึ่งไม่ได้รับเสียงข้างมากเป็นเรื่องปกติในระบบการเลือกตั้งแบบสัดส่วน แต่ไม่ใช่เรื่องปกติในประเทศที่มีระบบการเลือกตั้งแบบเสียงข้างมาก

เพื่อให้เกิดการจัดตั้งรัฐบาลขึ้น พรรคพันธมิตรจำเป็นต้องประนีประนอมในเรื่องนโยบาย อาจต้องมีการยอมกันในบางเรื่อง เพราะหากฝ่ายต่าง ๆ ไม่ยินดีที่จะประนีประนอม การจัดตั้งรัฐบาลผสมก็จะไม่เกิดขึ้น แต่ก่อนจะตั้งรัฐบาลผสมได้ก็ต้องมีการลงนามข้อตกลงกันก่อน

ข้อตกลงร่วมรัฐบาล

ในรัฐบาลที่มีหลายพรรค ข้อตกลงร่วมรัฐบาลเป็นข้อตกลงที่เจรจาระหว่างพรรคการเมืองที่จัดตั้งรัฐบาลผสม โดยจะระบุเป้าหมายและวัตถุประสงค์ร่วมกันที่สำคัญที่สุดของคณะรัฐมนตรี มักจะร่างโดยผู้นำของกลุ่มรัฐบาล รัฐบาลผสมที่มีข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรจะมีประสิทธิภาพมากกว่ารัฐบาลผสมที่ไม่มีข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร

ประเทศที่มักบริหารด้วยรัฐบาลผสม ได้แก่ ประเทศกลุ่มนอร์ดิก ประเทศกลุ่มเบเนลักซ์ ออสเตรเลีย ออสเตรีย บราซิล ชิลี ไซปรัส ติมอร์ตะวันออก ฝรั่งเศส เยอรมนี กรีซ กินีบิสเซา อินเดีย อินโดนีเซีย ไอร์แลนด์ อิสราเอล อิตาลี ญี่ปุ่น เคนยา โคโซโว ลัตเวีย เลบานอน เลโซโท ลิกเตนสไตน์ ลิทัวเนีย มาเลเซีย เนปาล นิวซีแลนด์ ปากีสถาน ไทย สเปน ตรินิแดดและโตเบโก ตุรกี และยูเครน

ส่วนสวิตเซอร์แลนด์ปกครองโดยรัฐบาลฉันทามติที่มีพรรคการเมืองที่แข็งแกร่งที่สุด 4 พรรคในรัฐสภามาตั้งแต่ปี 1959

ระหว่างปี 2010 ถึง 2015 สหราชอาณาจักรยังบริหารงานด้วยรัฐบาลผสมอย่างเป็นทางการระหว่างพรรคอนุรักษ์นิยมและพรรคเสรีประชาธิปไตย แต่ถือเป็นเรื่องผิดปกติ เพราะโดยปกติสหราชอาณาจักรจะมีรัฐบาลเสียงข้างมากจากพรรคเดียว ไม่ใช่ทุกรัฐสภาที่จะจัดตั้งรัฐบาลผสม เช่น รัฐสภายุโรป

ตัวอย่างประเทศที่มีรัฐบาลผสม

ญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นเพิ่งจัดการเลือกตั้งทั่วไป เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ในทุกเขตเลือกตั้ง เพื่อเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 465 ที่นั่ง ซึ่งเป็นสภาล่างของรัฐสภาแห่งชาติ

ผลการเลือกตั้งคือ พรรคเสรีประชาธิปไตย (LDP) ของนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลายเป็นประวัติการณ์ โดยพรรคได้กลับมาครองเสียงข้างมากในสภาอีกครั้ง และสร้างสถิติใหม่เป็นพรรคที่ได้จำนวนที่นั่งมากที่สุด นับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 ได้มากถึง 316 ที่นั่ง ทำให้พรรคมีเสียงข้างมากถึงสองในสาม และทำลายสถิติเดิมที่ 308 ที่นั่งซึ่งพรรคประชาธิปไตยแห่งญี่ปุ่นได้รับในปี 2009 ในขณะเดียวกัน พรรคประชาธิปไตยรัฐธรรมนูญ (CRA) กลับมีผลงานต่ำกว่าที่คาดไว้มาก ท้ายที่สุดเกิดการร่วมรัฐบาลระหว่างพรรค LDP และพรรคนวัตกรรมญี่ปุ่น พรรคอันดับ 3 เพื่อจัดตั้งรัฐบาล

มาเลเซีย

มาเลเซียมีการเลือกตั้งทั่วไป เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2022 ซึ่งก่อนหน้านี้เกิดปัญหาทางการเมืองหลายอย่างจนนำไปสู่การลาออกของ 2 นายกรัฐมนตรี และรัฐบาลผสมของแต่ละฝ่ายล่มสลายนับตั้งแต่การเลือกตั้งทั่วไปปี 2018

ผลการเลือกตั้งที่ออกมาไม่มีผู้ที่ชนะอย่างขาดลอย โดยกลุ่มปากาตัน ฮาราปัน ที่ประกอบด้วยพรรคนายอันวาร์ อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย และอีก 3 พรรคพันธมิตร สามารถกวาดที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎรไปได้ 82 ที่นั่ง ส่วนกลุ่มเปอริกาตัน ของนายมูห์ยิดดิน ยัสซินชนะ 74 ที่นั่ง และเป็นฝ่ายค้านไป

ปัจจุบัน รัฐบาลมาเลเซียประกอบด้วยพรรคและกลุ่ม 7 กลุ่ม ส่วนฝ่ายค้านเป็นพรรคและกลุ่ม 2 กลุ่ม